ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੁਰੂਰਵਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ: “ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਦੋ ਮੇਮਣੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰੋਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨੰਗਾ ਨਾ ਵੇਖੇਂ; ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਘਿਉ ਹੋਵੇ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਅਲਕਾ ਨਗਰੀ, ਚੈਤਰਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਸੱਠ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜੁੜਦੀ ਗਈ, ਇੰਨਾ ਕਿ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋਚ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਰਵਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਸੀ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਲਈ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਾਤ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਾਸੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਇੱਕ ਮੇਮਣਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਮਣਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਮੇਰਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤੜਾ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲਵਾਂ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਜੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਨੰਗਾ ਦੇਖ ਲਵੇਗੀ,” ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਮੇਮਣਾ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਦੂਜਾ ਵੀ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰੁਣ ਭਰੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ, “ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਾਂ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ, ਨਰਮਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਹੈ,” ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦੌੜਿਆ, “ਦੁਸ਼ਟੋ! ਤੁਸੀਂ ਮਾਰੇ ਗਏ!” ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ, ਗੰਧਰਵ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਗੰਧਰਵ ਦੋਵੇਂ ਮੇਮਣੇ ਛੱਡਕੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਮੇਮਣੇ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਨੰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਹੋਰ ਚਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਨੀ ਬੇਸੁਧੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ: “ਹੇ ਪਤਨੀ, ਠਹਿਰ! ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਠਹਿਰ! ਆਪਣੀ ਚਲਾਕ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਠਹਿਰ!” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਆਈਂ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਰਾਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਵਾਂਗੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।” ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਸਾਡੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।” ਜਦ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਗਿਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪੁਰੂਰਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕਾਬੂ ਹੈ, ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਤੇ ਧਨ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਵਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ (ਅਗਨਿਕੁੰਭ) ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਅੱਗ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯਗ੍ਯ ਕਰ, ਇਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ; ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਲੈ ਚਲ ਪਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, “ਹਾਏ! ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਮੂਰਖ ਹਾਂ! ਮੈਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਓਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਆਇਆ।” ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੀ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਜੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਦਿੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰੂਰਵਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਹਾਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦਾਂ, ਵਿਛੋੜੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪਰਖਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਬਣ ਗਈ।