ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਬੱਚਾ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਤਦ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਮਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਸ਼ਮਕਾ ਤੋਂ ਮੁਲਕਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੁਲਕਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ “ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਢਾਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਮੁਲਕਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ, ਫਿਰ ਇਲੀਵੀਲਾ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਸਾਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਸਾਹਾ ਤੋਂ ਖਟਵੰਗਾ ਜਨਮੇ। ਖਟਵੰਗਾ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਸਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਖਟਵੰਗਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਯੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸੋ।” ਤੁਰੰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਲ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਖਟਵੰਗਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਇੰਦਰ-ਰਥੀ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਅਟੱਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਵਰਨਣੀਯ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ: “ਖਟਵੰਗਾ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।” ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਆਯੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖਟਵੰਗਾ ਤੋਂ ਦੀਰਘਬਾਹੁ ਜਨਮੇ। ਫਿਰ ਰਘੁ, ਫਿਰ ਅਜਾ, ਫਿਰ ਅਜਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜਨਮੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵਜੋਂ ਉਤਰੇ। ਰਾਮ, ਅਜੇ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ, ਯਜਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਾਟਕਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਜਨਾ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਬਾਹੁ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਨਕ ਦੇ ਘਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਬਲ-ਪਰੀਖਿਆ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਿਆਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵਿਰਾਧ, ਖਰ, ਦੂਸ਼ਣ, ਕਬੰਧ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਪਹਰਨ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਗਨਿ-ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਸੁਣ: ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਅੰਗਦ, ਜਾਮਵੰਤ, ਹਨੁਮਾਨ ਆਦਿ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਛਤਰੀਆਂ, ਚਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ, ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ—ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਵਾਲਮੀਕਿ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਭਰਦਵਾਜ, ਅਗਸਤਿਆ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਚਾਰੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਲਧੁਨੀਆਂ—ਵੀਣਾ, ਬਾਂਸਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਨਗਾਰੇ, ਸ਼ੰਖ, ਕਹਲ, ਗੋਮੁਖ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਰਤਨ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਰਾਮ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਰਤ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਮਧੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਲ, ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਕੋਸਲ ਦੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲਵ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ; ਭਰਤ ਦੇ ਤਕਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸੁਬਾਹੁ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨ। ਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਤਿਥਿ, ਅਤਿਥਿ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ, ਨਿਸ਼ਧ ਤੋਂ ਅਨਲ, ਅਨਲ ਤੋਂ ਨਭਾ, ਨਭਾ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੋਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਧਨਵਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਾਨੀਕ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਹੀਨਕ, ਅਹੀਨਕ ਤੋਂ ਰੁਰੂ, ਰੁਰੂ ਤੋਂ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਕ, ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਕ ਤੋਂ ਦੇਵਲ, ਦੇਵਲ ਤੋਂ ਵਤਸਲ, ਵਤਸਲ ਤੋਂ ਉਤਕ, ਉਤਕ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਨਾਭ, ਵਜ੍ਰਨਾਭ ਤੋਂ ਸ਼ੰਖਨ, ਸ਼ੰਖਨ ਤੋਂ ਆਦਯੁਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਸਾਹਾ ਜਨਮੇ। ਵਿਸ਼ਵਸਾਹਾ ਤੋਂ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਾਜਾ ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਯੋਗ ਸਿੱਖਿਆ। ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ ਤੋਂ ਪੁਸ਼੍ਯ, ਪੁਸ਼੍ਯ ਤੋਂ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ, ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਤੋਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਗ੍ਨਿਵਰਨ, ਅਗ੍ਨਿਵਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਰੁ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਮਰੁ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।