ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰੰਜਯਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਤਦੋਂ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਾਏਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਦਾ ਲਈ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਉਸ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।" "ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੰਜਯਾ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਅੰਸ਼ ਆਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਪੁਰੰਜਯਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰੰਜਯਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਹੁਣ ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਨਾ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੁਰੰਜਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਖੁਦ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੁਕਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ।" ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਪੁਰੰਜਯਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੁਰੰਜਯਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਬਲਦ ਦੀ ਕੁੰਧ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ "ਕਕੁਤ੍ਸਥ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਨੇਨਾਹ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਨਸਾ ਹੋਏ। ਅਨੇਨਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਟਰਾਸ਼ਵਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਾਂਦ੍ਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਹੋਏ। ਚਾਂਦ੍ਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਵਸਤ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਵਸਤਿ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਵਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਾਸ਼ਵਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵਾ ਹੋਏ। ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵਾ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਇਕੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਮুনি ਉਡਕਾ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਦੁੰਧੂ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ "ਦੁੰਧੁਮਾਰ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਦੁੰਧੂ ਦੀ ਸਾਂਸ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਕੇ ਮਰ ਗਏ। ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਬਚੇ—ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵਾ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾਸ਼ਵਾ। ਵ੍ਰਿਢਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਹਰਿਆਸ਼ਵਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਕੁੰਭਾ ਹੋਇਆ। ਨਿਕੁੰਭਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਮਿਤਾਸ਼ਵਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਹੋਇਆ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਦਇਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਯਜ੍ਨ ਕੀਤਾ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਯਜ੍ਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਇਕ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਸੌਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੌ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਹਾਤਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਮੰਤਰ-ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਕਿਸਨੇ ਪੀ ਲਿਆ?" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ।" ਫਿਰ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਭ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਸ ਗਰਭ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਫਾੜਿਆ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਰੱਖੀਏ?