ਸੰਤ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਯ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਰਤਵ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਰਨ ਯੋਗ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।’’ ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਖ਼ਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ, ਸ਼ੌਰਿਆ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਆਧਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਹਨ, ਓਸੇ ਤੋਂ ਹਿਰਣਯਗਰਭ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਖਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਦੱਖ ਤੋਂ ਅਦਿਤੀ, ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੋਂ ਮਨੁ ਜੀ ਹੋਏ। ਮਨੁ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਇක්ෂਵਾਕੁ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ, ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ, ਕਰੂਸ਼ ਅਤੇ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ। ਮਨੁ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਧੀ ਇਲਾ ਜਨਮੀ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਓਹੀ ਇਲਾ ਮੁੜ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮਨੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੋਸ ਕਰਕੇ, ਓਹ ਮੁੜ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਬੁੱਧ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇੜੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉਤਪੱਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਮੁੜ ਪੁਰਖ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ, ਅਥਰਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਲਾ ਮੁੜ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਬਣ ਗਈ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਉਤਕਲ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾ। ਪਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਉਹ ਨਗਰੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਰਾਜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਰ ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰੂਸ਼ ਤੋਂ ਕਰੂਸ਼ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ। ਦਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਵੈਸ਼ਯ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਬਲੰਧਨ ਜਨਮੇ। ਬਲੰਧਨ ਤੋਂ ਵਤਸਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦਾਰਕীরਤੀ ਹੋਏ। ਵਤਸਪ੍ਰੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ ਖਨਿਤ੍ਰ, ਖਨਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਚਕਸ਼ੁਸ਼, ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਂਸ਼, ਵਿਂਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਵਿੰਸ਼ਕ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਕ ਤੋਂ ਖਨੀਨੇਤ੍ਰ, ਖਨੀਨੇਤ੍ਰ ਤੋਂ ਅਤਿਵਿਭੂਤੀ, ਅਤਿਵਿਭੂਤੀ ਤੋਂ ਕਰੰਧਮ, ਕਰੰਧਮ ਤੋਂ ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ, ਅਤੇ ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤ ਜਨਮੇ। ਮਰੁੱਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕਿਹੜਾ ਯਜਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰੁੱਤ ਵਰਗਾ ਹੋਇਆ? ਉਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਯਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਆਪ ਅਣਬੁਲਾਏ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਦੋਜਾਤੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਸੋਮਰਸ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲਏ, ਮਰੁਤ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਮਰੁੱਤ, ਜੋ ਚੱਕਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ ਹੋਇਆ। ਪਰ, ਧਿਆਨ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ, ਕਪਟੀ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਨਗਨ ਜਾਂ ਉਲੰਘਨ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ, ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਪਣਾ ਦਿਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਖੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਐਸਿਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਖ਼ਸ਼ਰ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।