ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਚਾਰਣਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।" ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਇਕ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ—ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਸੁ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਦੇ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਹੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਖੰਡ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਧੀਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸੰਯਮਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੈਤ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਹੀਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮੰਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਆਦਿ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਯਕਸ਼-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼, ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ ਰੂਪ ਜੋ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਣ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਧਰਮ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਸਿੱਧਾ, ਖੁਸ਼, ਅਸੰਗ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਚਲਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਸਿੱਧ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਹਰੀ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਬਹੁਤ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਭਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਵਿਅਕੁਲ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਗ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਜਾਗਰਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਕਾਲ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਕੇ, ਆਖਰੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਜਸ ਗੁਣ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਤਮਸਿਕ ਹੈ, ਅਠਾਈ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਪਥ ਤੋਂ ਭਟਕਦਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਗ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਧੀ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਜਗਤ—ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵ, ਆਕਾਸ਼, ਧੁਨੀ ਆਦਿ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਕਰਣ-ਕਰਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੂਪ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਬੁੱਧਿ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੰਗ, ਲੰਬਾਈ, ਗਾੜਾਪਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਾਡੀ ਦੇਹ, ਹੋਰ ਦੇਹਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਭ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ, ਅਜਨਮਾ, ਨਿਤ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਭ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਖੜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ, ਹ੍ਰਦ ਦੇ ਆਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਹੜਪ ਲਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ।" "ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਉਹ, ਦੋਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅੰਗ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਭੇਦ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ, ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਅਪਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸਾਧਨ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕੀਏ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭਟਕਾਵਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਵੇਗਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਆਦਿ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਡਰੋ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜੋ।" ਇਸ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤੁਰ ਗਏ; ਅਤੇ ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਂ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਫਿਰ, ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ, ਜਦ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂ-ਅਸੁਰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਨੰਗੀ, ਗੰਜੀ, ਅਤੇ ਮੋਰ-ਪੰਖ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਲਈ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" "ਅਸੀਂ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਤਪ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੇ ਫਲ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਮ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਵੋਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਵੱਡੇ, ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਰਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। "ਇਹ ਧਰਮ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਲਈ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਲੱਭੋ।" ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਬਸੀ, ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ-ਭਟਕਾਵਾ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕਾਉਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ।