ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਸੱਤ ਲੋਕ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ—ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਖਮ, ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥੂਲ—ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਭਾਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਾ ਵੱਸਦੇ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਤਾਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਕੁਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰਾ ਮਿਤਰ ਕਾਲਿੰਗਕ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਕਾਲਿੰਗਕ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਿਆ—ਇਹ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਯਮਰਾਜ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਯਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੂਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਫੰਦਾ ਫੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵੱਸ ਨਹੀਂ।” ਯਮਰਾਜ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ, ਯਮ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਅਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹਾਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਹਰਿ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪ ਮੇਰੀ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੂੜੀਆਂ, ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ, ਇਕੋ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਸਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਅਣੂ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਮਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਹਰਿ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੰਦੇ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ!” ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਹਰਿ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਭਾਗ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮਿੱਤਰ-ਵੈਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਜਾਣੋ।” “ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸਦੀ ਆਤਮਾ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਲ ਦਾਗੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਭ੍ਰਮ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਹ ਹਰਿ ਦਾ ਸਦਾ ਭਗਤ ਹੈ।” “ਜੋ ਪਰਾਇਆ ਧਨ, ਭਾਵੇਂ ਸੋਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਰੱਦੀ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ।” “ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਈਰਖਾ ਆਦਿਕ ਮਾਨਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਚੰਨਣ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ, ਸ਼ਾਂਤ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਛਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਕੋਮਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਰਮ ਅੰਕੁਰ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਹੇ ਵੀਰ! ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੈਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ, ਗਰੂਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।” “ਜੇ ਅਜਨਮਾ ਹਰਿ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਚੁਰਾਉਂਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੰਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸਦੀ ਦੁਕ਼ਭਾਗੀਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।” “ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੈਲਾ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਮੰਦਾ ਵਰਤਾਵ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਨਾ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ—ਜਨਾਰਦਨ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।” “ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਤਨੀ, ਬੱਚਿਆਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਛਲ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤ ਨਹੀਂ।” “ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੰਦਾ, ਅਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਕੜਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ।” “ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਡੋਲ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ‘ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਭੂ’—ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ।” “ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਵਾਲੇ! ਜਿਹੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ‘ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ’—ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਛੱਡ ਦੇ।” “ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ—ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਚਕਰਧਾਰੀ, ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਜਾਂ ਮੇਰਾ; ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।” “ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਕੁਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲਿੰਗ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।” “ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।” “ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਦਾ ਕੇਸ਼ਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਾ ਦੂਤ, ਨਾ ਫੰਦਾ, ਨਾ ਸੱਟਾ, ਨਾ ਘੋੜਾ, ਨਾ ਯਮ, ਨਾ ਉਸਦੇ ਦੂਤ—ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ।” ਫਿਰ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਜ্ঞানਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?” ਤਾਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਸਗਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।