ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਜਿਸ ਵਿਰਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਪੁਰਾਣ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ, ਉਹ ਸਾਫ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਲੈ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਚਕਰ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹੈ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਲੈ, ਵੰਸ਼ਾਂ, ਮਨੁ-ਚਕਰ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਧਨ-ਧਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ: ਚਾਰ ਵੈਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਨਿਆਯ, ਪੁਰਾਣ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਵਿਦਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵੇਦ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤੇ ਚੌਥਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ, ਫਿਰ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਪਰੰਪਰਾ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੈਦ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਵੈਦਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਜਵਾਬ ਆਇਆ: ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਫ਼-ਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਧੋਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੱਤ ਲੋਕ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਸਥੂਲ, ਸੁੱਖਮ, ਅਤੇ ਸੁੱਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁੱਖਮ; ਸਥੂਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਥੂਲ ਜੀਵ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਜਿੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਜੀਵ ਨਾਹ ਵੱਸਦੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਸਭ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ? ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਨਕੁਲ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਹ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ; ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੇਰਾ ਮਿਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਲਿੰਗਕਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ; ਅਤੇ, ਬੱਚੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਪੁੱਛਿਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਲਿੰਗਕਾ ਨੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਉੱਚਾ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਦੱਸਿਆ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਹ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਜੋ ਯਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਯਮ, ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਰੱਸੀ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ, ਯਮ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ-ਮੰਦੇ ਲਈ; ਪਰ ਮੈਂ ਹਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ—ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪ ਮੇਰੀ ਰੋਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਹੇ ਕੜੇ, ਮੋੜ, ਕੁੰਡਲ ਆਦਿ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਹਰੀ, ਚਾਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ—ਦੇਵ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ—ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੋਵੇ, ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਅਣੂ, ਪ੍ਰਲੈ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਦੇਵ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ, ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਦਾ ਗੁਣ ਅਤੇ ਮਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਚੀ ਨਿਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਅਮਰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਾਂਸੀ-ਧਾਰੀ ਦੂਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਬਚਾ ਦੱਸੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ!" ਯਮ ਦਾ ਦੂਤ ਧਰਮ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਉਤਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੈ।" ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਕਰਤਵਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਿੱਤਰ-ਸ਼ਤ੍ਰੂ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ, ਜੋ ਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਮਾਰਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ ਜਾਣੋ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਲੀ-ਯੁਗ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦਾ ਸਦਾ ਭਗਤ ਜਾਣੋ। ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਚਾਹੇ ਸੋਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਨਕਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ ਮੰਨੋ। ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪਹਾੜ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਈਰਖਾ ਆਦਿ ਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਪ ਚੰਦਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿਤਰ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਭਲੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਦਗਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਵਾਸੁਦੇਵ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਦਾ ਮ੍ਰਿਦੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਯੋਧਾ, ਦੂਰੋਂ ਛੱਡ ਦਿਓ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਲਿਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ, ਦਬਦਬਾ, ਤੇ ਈਰਖਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜੇ ਅਨਾਦਿ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲਾ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹੋਣ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ—ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਮਲਿਨ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਮਨ ਮਲਿਨ, ਚੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਮੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਯਜਨ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਦਾਨ—ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਤਨੀ, ਬੱਚਿਆਂ, ਮਾਪਿਆਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਲਗਾਵਾ ਰੱਖਦਾ, ਮਨ ਧੋਖਾ ਤੇ ਲਾਲਚੀ—ਉਸ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਗਤ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਜੋ ਮਨ ਮੰਦਾ, ਅਧਰਮਿਕ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਲਿਨ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਪੀ ਕਰਤਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ—ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗੂ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਅਭਗਤ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਯਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।