ਚੱਖੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਊਰੂ, ਪੂਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਧ੍ਯੁਮਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੱਤਵਾਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਮਨੂ ਹਨ, ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ—ਆਦਿਤਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿਕ—ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰੰਦਰ, ਜੋ ਕਿ ਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੈਤਰੇਯ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਹਨ: ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਜਮਦਗਨੀ, ਗੌਤਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਰ੍ਯਾਤੀ, ਨਰਿਸ਼੍ਯੰਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟਾ—ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰੂਸ਼, ਪ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਮਹਾਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਮਨੂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਹਰ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਮਨੁਵੰਤਰੀ, ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਉਹ ਆਕੂਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਮਨੁਵੰਤਰੀ, ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਦੇਵਤਾ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਤੋਂ ਆਜਿਤ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਨਮੇ। ਤੀਜੇ ਮਨੁਵੰਤਰੀ, ਉਤਤਮ, ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ; ਸਤਯਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਸਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ। ਤਾਮਸ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਹਰੀਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਰੈਵਤ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਸੰਭੂਤਿ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਰੈਵਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਬਣੇ। ਚੱਖੁਸ਼ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਵੈਕੁੰਠਾ ਤੋਂ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਰੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਮਨੁਵੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਏ ਰੂਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਪਾਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ਨੂੰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਘੁੱਸ ਜਾਣਾ'। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ—ਜੋ ਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅਖੂਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੈਤਰੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੱਤ ਮਨੁਵੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਤਾਂ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਧੀ ਸੰਜਨਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਨੂ, ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੀ ਜਨਮੇ। ਪਰ ਸੰਜਨਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨੂੰ ਸਹਿਨ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਛਾਂ (ਛਾਇਆ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਣ ਚਲੀ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਜਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਦੂਜਾ ਮਨੂ ਅਤੇ ਤਪਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਛਾਇਆ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਯਮ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਵੀ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਜਨਮੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰੇਵੰਤ ਵੀ ਜਨਮਿਆ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਇਕ ਲਾਠੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅਤਿ-ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਲਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਬਣਾਏ। ਗੁਹਾ ਦਾ ਭਾਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤਰ ਵੀ ਉਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣੇ। ਦੂਜਾ ਮਨੂ, ਜੋ ਛਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਸਾਵਰਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ, ਅੱਠਵੇਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਵਰਣਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ ਉੱਠੇਗਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਹੋਣਗੇ: ਸੁਤਪਸ, ਅਮਿਤਾਭ ਆਦਿਕ। ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀਹ-ਵੀਹ ਦੇਵਤੇ ਹੋਣਗੇ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸੁਣੋ: ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਗਾਲਵ, ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਰਜਸ, ਉਰਵਰੀਵਾਨ, ਨਿਰਮੋਕ ਆਦਿਕ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਣਗੇ। ਨੌਵਾਂ ਮਨੂ ਹੋਵੇਗਾ: ਦਕ੍ਸ਼ ਸਾਵਰਣੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਸ, ਮਰੀਚਿਗਰਭ ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾਣਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ; ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਅਸਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਦੇਵਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦ੍ਰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੋਏਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।