ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦ Ṛbhu ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੱਕੀ ਗਲੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਿਦਾਘ ਸੀ। Ṛbhu ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਖੜਾ ਹੈਂ?" ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹਾਂ।" Ṛbhu ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੀਸ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਹਨ।" Ṛbhu ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਿਹਰਬਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ? ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੌਣ ਹਾਥੀ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਰਾਜਾ।" ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ।" Ṛbhu ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਆਖੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈਂ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਦਾਘ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ Ṛbhu ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਤੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਹੇਠਾਂ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਸਮਝ ਸਕੇਂ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਉੱਤੇ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪੂਜਨਯੋਗ ਆਚਾਰਯ Ṛbhu ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਨਿਦਾਘ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਮਨ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਂਗ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੇਲੇ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਚੇ ਸਤਿਆ ਦੀ ਸਾਰ ਗੱਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ Ṛbhu, ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ, ਨਿਦਾਘ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਿਦਾਘ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਪਰਮ ਸਤਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਿਦਾਘ ਦੇ ਮਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਦਵੈਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਰਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੰਗਾਂ—ਚਿੱਟਾ, ਨੀਲਾ ਆਦਿ—ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਵੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਪਰ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਹੈ; ਅਤਏਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ; ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪ-ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਗੁਰੂ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੂਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਿਹੜੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਾਂਗਾ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਸੀ, ਫਿਰ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤ੍ਤਮ, ਤਾਮਸ, ਰੈਵਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼।" "ਇਹ ਛੇ ਮਨੁ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਹੁਣ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੈਵਸਵਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਨੁ ਹਨ।" "ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰਾ, ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾਵਤ ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ; ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਸੀ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ।" "ਉਰਜਾ, ਸਤੰਭ, ਪ੍ਰਾਣ, ਵਾਤ, ਰਿਸ਼ਭ, ਨਿਰਯਾ ਅਤੇ ਪਰੀਵਾਨ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਨ।" "ਚੈਤ੍ਰ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋਈ—ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਦੀ ਸੁਣ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੀਜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਤ੍ਤਮ ਨਾਮਕ ਮਨੁ ਆਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ।" "ਸੁਧਾਮਨ, ਸਤਿਆ, ਜਪਾ, ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ, ਤੇ ਵਸ਼ਵਰਤਿਨ—ਇਹ ਪੰਜ, ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਅਜ, ਪਰਸ਼ੁਦੀਪਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤ੍ਤਮ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।" "ਤਾਮਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਪਾਰਸ ਅਤੇ ਹਰਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਸਤਿਆ ਤੇ ਸੁਧੀਆ—ਇਹ ਸੱਤੀਹ ਟੋਲੀਆਂ ਸਨ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਜ੍ਯੋਤਿਰਧਾਮਾ, ਪੁਥੁ, ਕਾਟਯਾ, ਚਿਤ੍ਰਾਗਨੀ, ਧਨਕਾ, ਪੀਵਰਾ—ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ।