ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ Ṛbhu ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭੁੱਖੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ?” Ṛbhu ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, “ਭੁੱਖ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਧਰਤੀ ਤੱਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਲੋਂ ਖਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜਲ ਤੱਤ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮਿਆਂ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਸਰੀਰਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮਨ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣਾ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਦ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ‘ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?’—ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ‘ਕਿੱਥੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?’ ਵਰਗੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ?” Ṛbhu ਨੇ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਅਖਿਆ, “ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ। ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਹੋ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੋ, ਨਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਆਪ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ‘ਮੇਰਾ’ ਤੇ ‘ਨਾ ਮੇਰਾ’ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਅਖਾਂਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਸੁਆਦ ਰਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਫਿੱਕਾ? ਜੋ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੋ ਫਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਕਦੇ ਸੁਆਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਆਖਰ, ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਕੌਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ, “ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘਰ, ਜਦ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੌ, ਗੰਧਮ, ਦਾਲਾਂ, ਘਿਉ, ਤੇਲ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਗੁੜ, ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੁਆਦ ਤੇ ਫਿੱਕੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝੋ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਤਾ ਹੀ ਮੋਖ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।” ਇਹ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਮਹਾਨ Ṛbhu ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!” Ṛbhu ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ Ṛbhu, ਤੇਰਾ ਆਚਾਰਯ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਾਣ ਲੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਭਾਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ Ṛbhu ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ Ṛbhu ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, Ṛbhu ਮੁੜ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਕੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਭੀੜ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਗਲ੍ਹਾ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਯਜ্ঞ-ਘਾਸ ਤੇ ਲੱਕੜ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। Ṛbhu ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੁਜਜਨਮਿਆ?” ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹਾਂ।” Ṛbhu ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।” ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਹਨ।” Ṛbhu ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ। ਫਿਰ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੈ? ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਹਾਥੀ ਕੌਣ ਹੈ?” ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇਠਾਂ ਹਾਥੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈ।” Ṛbhu ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਹੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?” ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਦਾਘ ਤੁਰੰਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਤੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।” Ṛbhu ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?” ਫਿਰ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ Ṛbhu ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਦਰਨੀਯ ਆਚਾਰਯ Ṛbhu ਹੋ, ਮੈਂ ਨਿਦਾਘ ਹਾਂ।” Ṛbhu ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਚਾਰਯ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਗੜ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੇਲੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਗੁਰੂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਚਾਰਯ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਤੱਤ ਬਤਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ Ṛbhu, ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਦਾਘ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਿਦਾਘ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰਮ-ਤੱਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿੰਨ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲ ਸਮਾਨ ਭਾਵ ਰੱਖ, ਸਭ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼, ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹੋ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।