ਪ੍ਰਸੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਤੀ ਅਤੇ ਨਾਸਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਵਿਆਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਮੂਲ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਪਰਗਟ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਪ ਹੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਕਰਤਾਵਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਜੁਗਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਚ ਆਦਿ, ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਜੋ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ (ਡਾਲਫ਼ਿਨ) ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਰੂਪ ਹਰੀ ਦਾ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ ਉਸ ਦੇ ਪੂੰਛ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਲਫ਼ਿਨ-ਆਕਾਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਸਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਤਤਾਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ—ਧ੍ਰੁਵ ਡਾਲਫ਼ਿਨ ਦੇ ਪੂੰਛ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਡਾਲਫ਼ਿਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ; ਡਾਲਫ਼ਿਨ ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ 'ਚ ਸੂਰਜ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ—ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਇਸ ਆਸਰੇ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਸੂਰਜ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰਸ ਵਾਲੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੰਦ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ—ਵਾਯੂ, ਅਗਨਿ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਬਾਦਲ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਾਦਲਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਮਲ ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਇਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਿਵਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਇਸ਼ਨਾਨ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਾਦਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਪਾਣੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਪੱਕਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਨ, ਵੇਦ, ਵਰਨ-ਵਿਭਾਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਇਹ ਸਭ ਵਰਖਾ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਵਰਖਾ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ, ਜੋ ਸਥਿਰ ਤਾਰਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਉਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਲ ਅਤੇ ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਸੋਮਾ (ਚੰਦ) ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਜੈਸਮਿਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਦਸ ਘੋੜੇ ਜੁਤੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਖੱਬੇ ਤੇ ਪੰਜ ਸੱਜੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਤਾਰੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਧ-ਘਟ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜੁਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ (ਚੰਦ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਬਚੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਚੋਰ ਹੈ। ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਮਰ ਹਨ। ਤੈਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੈਂਤੀ ਸੌ ਤੇ ਤੈਂਤੀ ਦੇਵਤਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਕਲਾਵਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; "ਅਮਾਖਿਆ" ਕਿਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਅਸਥ-ਅਸਥ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪੌਦੇ ਕੱਟਦਾ ਜਾਂ ਪੱਤਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਦਰਾਂ ਹਿੱਸਾ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਚੀਆਂ ਦੋ ਕਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚਕ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ, ਸੂਰਜ-ਚੰਦ-ਤਾਰੇ-ਧ੍ਰੁਵ-ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਕ੍ਰ, ਅਤੇ ਯਜਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ।