ਭਗਵਾਨ ਭਵਯ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਹਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਲਦ, ਕੁਮਾਰ, ਮੁਕੁਮਾਰ, ਮਰੀਚਕ, ਕੁਸੁਮੋਦ, ਮੌਦਾਕੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਸਨ। ਉਥੇ ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉਦਯਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਲਾਧਾਰ, ਰੈਵਤਕ, ਸ਼ਿਆਮ, ਅਸਤਗਿਰੀ, ਆੰਬਿਕੇਯ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਕੇਸਰੀ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ—ਸ਼ਾਕ—ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਆਨੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਧਰਮੀ ਹਨ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਥੇ pavitar ਦਰਿਆ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਨਲਿਨੀ, ਧੇਨੁਕਾ, ਇਕ੍ਸ਼ੁ, ਵੇਣੁਕਾ ਅਤੇ ਗਭਸਤੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਜਲਦ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਧਰਮ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਦ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੰਗ, ਮਾਗਧ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਮੰਦਗ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਵੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਮਾਗਧ ਕਸ਼ਤਰੀਅ, ਮਾਨਸ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਮੰਦਗ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸੂਰਜ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਨ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਨਿਯਮਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੇਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਂ ਦੀ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਨਾਲੋਂ ਦੋਗੁਣੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸਵਨਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ—ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਧਾਤੁਕੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਾਤੁਕੀਖੰਡ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ)। ਇਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜ ਮਾਨਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਪੰਜੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਤੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੱਕਰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਾ ਵੱਧ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਰਖਾ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਡਰ, ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਹੈ। ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਦੀ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਵਰਣ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ, ਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ, ਨਾ ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਹੀ ਸੇਵਾ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖਮਈ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਕ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਿਆਗਰੋਧ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਨ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗੋਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਹਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਅਗਲਾ ਜੋੜਾ ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੋਗੁਣਾ ਹੈ। ਸਭ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੱਧ। ਜਿਵੇਂ ਹੰਡੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਧਦਾ ਜਾਂ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਚੰਦ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਵਧ ਜਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਪੰਜ ਸੌ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਪਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੋਕ-ਸਥਿਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਦੋਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਨੇ ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਅੰਡਕੋਸ਼, ਮਹਾਦੀਪਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੰਜ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਯੋਜਨ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਭਾਲਣ ਅਤੇ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ! ਹੁਣ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਈਆਂ ਨਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।