ਸੁਨੋ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਉਪਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਂ ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਨੌਂ ਖੰਡ ਹਨ: ਨਾਗਦਵੀਪ, ਸਾਮਯਕ, ਗੰਧਰਵ, ਚਾਰੁਣਾ, ਅਤੇ ਨੌਂਵਾਂ ਖੰਡ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਤ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਯਵਨ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ—ਪੂਜਾ, ਯੁੱਧ, ਵਪਾਰ, ਆਦਿ—ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨਦੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਵੇਦਸ्म੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਮੁਖਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ, ਮੁਰਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵਹਦੀਆਂ ਹਨ; Ṛਕ੍ਸ਼ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਖਾ ਨਦੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਦਾ ਭਯ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਨੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਖਾ ਨਦੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸਾਮਾ, ਚਰਸ਼ਿਕੁਲਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕੁਲਿਆ, ਕੁਮਾਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਕਈ ਉਪਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ, ਮੱਧਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੁੰਦ੍ਰ, ਕਲਿੰਗ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ; ਅਪਰਾਂਤ, ਸੋਰਾਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੂਰ, ਅਭੀਰ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਰੁਸ਼, ਮਲਵਾ, ਪਰਿਪਤ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ; ਸੌਵੀਰਾ, ਸੈੰਧਵ, ਹੁਣ, ਸਲਵ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਵਾਸੀ; ਮਾਦ੍ਰਕ, ਰਾਮ, ਅੰਬਸਥ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀਕ ਆਦਿ ਲੋਕ—all these drink the waters and live together in regions filled with joyful and prosperous people. ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ: ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲੀ; ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਤੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਤਪस्वੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਜਮਾਨ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਸਿਰਫ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ: "ਧਨਵੰਤ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ, ਨੂੰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਫਲ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਸੱਚਮੁਚ ਪਰਮ-ਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ-ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧਨਵੰਤ ਹਨ। ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌਂ ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ-ਰੂਪ ਸਿੰਧੁ—ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ—ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਂਤਹਯਾ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾ, ਸੁਖੋਦਯਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵਾ, ਖੇਮਕਾ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਧਰੁਵਾ—ਇਹੀ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਗੋਮਦਾ, ਚੰਦਰ, ਨਾਰਦਾ, ਦੁੰਦੁਭੀ, ਸੋਮਕਾ, ਮੁਮਨਾ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੈਭ੍ਰਾਜਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਦਾ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਜ ਹਨ, ਲੋਕ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ; ਇੱਥੇ ਨਾਂ ਦੁਖ ਹੈ, ਨਾਂ ਰੋਗ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਅਨੁਤਪਤਾ, ਸ਼ਿਖੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਕਲਮਾ, ਅਮ੍ਰਤਾ, ਸੁਕ੍ਰਤਾ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਨਦੀ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਮੁੱਖ ones, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਅਪਸਰਪਣੀ, ਨਾਂ ਉਤਸਰਪਣੀ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਨਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਭਾਜਨਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਸਦਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਿਨਾ ਰੋਗ ਦੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹਨ: ਆਰਯਕ, ਕੁਰਾਰਾ, ਵਿਦਿਸ਼ਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਵਿਨਾ—ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਲਕਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਖੰਡ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਲੋਕ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਜੀ।