ਸਾਰੇ ਕਾਵਿ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਹੀ ਹਰਿ, ਜਨਾਰਦਨ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹਨ—ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਰਣ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਫਲ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਇੰਝ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਨਾ ਕੋਈ ਜਨਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਜੋੜੇ ਪੈਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਆਦਿਕ ਦੇ ਜਨਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਛੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਬਾਰੇ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਭਾਗ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵ ਸੀ। ਪਰ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਕਰਦਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ; ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ੌਰ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਸਨ: ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਅਗਨਿਬਾਹੁ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਮੇਧ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਭਵ੍ਯ, ਸਵਨ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ। ਦਸਵਾਂ ਸੀ ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੇਧ, ਅਗਨਿਬਾਹੁ ਅਤੇ ਪੂਤ੍ਰ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਟ ਵਲ ਮਨ ਨਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਦੇ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਨੂੰ ਜੰਬੂਦੀਪ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ; ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਨੂੰ ਪਲਕ੍ਸ਼ ਦੀਪ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਖੰਡ ਸੀ। ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ ਦੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਭਵ੍ਯ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕ ਦੀਪ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਇਆ। ਸਵਨ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੰਬੂਦੀਪ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਿਆ; ਉਸਦੇ ਨੌਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਨ: ਨਾਭਿ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼, ਹਰਿਵਰ੍ਸ਼, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ, ਰਮ੍ਯ, ਹਿਰਣ੍ਵਾਨ, ਛੇਵਾਂ ਕੁਰੂ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ। ਹੋਰ ਇਕ ਸੀ ਕੇਤੁਮਾਲ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੰਬੂਦੀਪ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸੁਣੋ। ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਿਮਾਹ੍ਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਭਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਹੇਮਕੂਟ ਖੇਤਰ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਜਾ ਖੇਤਰ, ਨੈਸ਼ਧ, ਹਰਿਵਰ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਮਧ ਵਿਚ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਨੀਲਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਰਮ੍ਯ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ; ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼੍ਵੇਤ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਣ੍ਵਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ; ਮੈਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਨੂੰ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਖੇਤਰ ਕੇਤੁਮਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੰਡੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿਕ ਅੱਠ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਨਾ ਉਮਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਨਾ ਉੱਥੇ ਧਰਮ–ਅਧਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਉੱਚ–ਨੀਵਾਂ ਜਾਂ ਮੱਧਮ ਭੇਦ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਹਿਮਾਹ੍ਵਾਨ ਖੇਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਭਿ ਦਾ ਸੀ। ਨਾਭਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ਭ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੁਦੇਵੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੌ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਰਾਜ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਇਆ, ਅਨੇਕ ਯਜ੍ਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਫਿਰ ਪੁਲੱਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਨਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਉਭਰ ਆਈਆਂ, ਨੰਗਾ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚੀਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵਨ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੁਮਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਯਥਾ-ਵਿਧਿ ਯਜ੍ਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਚਾਹਿਆ ਰਾਜ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਗਿਆ।