ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਗਿਆਨ ਵੀ ਹੋ, ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਹੋ; ਸੱਚ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਝੂਠ ਵੀ ਤੁਸੀਂ; ਵਿਸ਼ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ; ਕਰਮ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਤਿਆਗ ਵੀ; ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੋਗੀ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਮਾਂ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਹੋ, ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਹ ਸੁਕਸ਼ਮ ਜਗਤ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ। ਇਸ ਸੁਕਸ਼ਮਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਸਵਰੂਪ ਹੈ; ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ! ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਹੈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਉਹ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਨਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਕੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ—ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਮ! ਸਦਾ-ਸਦਾ ਉਸ ਧੰਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਨਾ ਨਾਂਵ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਨਾ ਇੱਕਤਾ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਜਗਤ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਅਨੇਕਤਾ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ; ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜੀਵ ਹੈ, ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ—ਉਹ ਅਵਿਨਾਸੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ। ਹੇ ਹਰੀ! ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਖੰਡ ਜਗਤ ਗੂੰਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਵੇ। ਓਮ! ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਅਨੰਤਤਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਾਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਥੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਦੀਵੀ ਹਾਂ। ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਹੀ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਦੀਵੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੀ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਸਤੀਤਵ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—"ਮੈਂ ਹੀ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਨੰਤ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਾਂ।" ਐਸਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਘਟਦੇ ਗਏ, ਉਸਦਾ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਲਹਿਰਾਂ ਭੜਕ ਉਠੀਆਂ; ਧਰਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਤੇ ਉਪਵਨ—all ਕੁੰਬ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਵਿਖੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਜਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਤ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਬੋਲ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਉਸ ਆਦਿ-ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। "ਓਮ! ਉਸ ਉੱਚਤਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਰਵੋਚਤ ਸੱਚ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਨਾਸਵੰਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਮੂਲਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪਵਾਨ ਤੇ ਅਰੂਪ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਤਮ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਹੇ ਅਵਿਨਾਸੀ! ਜੋ ਸਤ ਤੇ ਅਸੱਤ, ਸੱਚਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਸਦੀਵੀ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ ਹੈ—ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ! ਤੇਰੀ ਮੂਲਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਜੋ ਅ-ਜਗਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਚਿੱਤ ਲਾ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਕੰਬ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੰਗ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਅਚੁਤ! ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜਨਮ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਰਹੇ।" "ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਵੇਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਾਂ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇਗੀ; ਫਿਰ ਵੀ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਕੁਝ ਮੰਗ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਬਣਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋਈ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਮੈਨੂੰ ਯਜਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਕੱਟਿਆ, ਮੇਰੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਗਤ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ।