ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਹਿਰਣ્યਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧਿ ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਜੁਗਨੂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਮ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਕਰਮ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਰਮ ਸਿਰਫ ਮਿਹਨਤ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ ਹُنਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਿਆਈ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਮੂਰਖ, ਅਸਮਝ ਤੇ ਡਰਪੋਕ ਲੋਕ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਦਰਖ਼ਤ, ਤੇ ਸਰਪ—ਇਹ ਸਭ ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ—ਚਾਹੇ ਚਲਦਿਆਂ ਜਾਂ ਅਚਲ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਵਿਅਾਪਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਭਗਵਾਨ ਅਚ੍ਯੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮਲ ਕੇ, ਮਾਨੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਥਾਨ ਲੈ ਲਈ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਚੀਕ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ! ਰਾਹੂ! ਬਲਾ! ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰਪ-ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੋ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਓ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਇਸ ਮੂਰਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪੈਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਐਸਿਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਭਲਾਈ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸਰਪ-ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਹਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਦੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਦੈਤੋ! ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਦਿਓ, ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਛੱਡੋ! ਅੱਗ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਨਹੀਂ, ਹਥਿਆਰ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਸੱਪ, ਹਵਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬੱਚਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿਣਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇਵੋ, ਆਖਰ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” ਫਿਰ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਵੱਡਾ ਬੰਧਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਬੰਧਾ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਨਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮੇਂ, ਅਖੰਡ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਹੇ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਹੇ ਤੀਖੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਗਾਇਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਦੇ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਯਕਸ਼, ਸੁਰ, ਸਿੱਧ, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਅਚਲ ਜੀਵ, ਚਿਟੀਆਂ, ਸਰਪ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਸਵਾਦ, ਰੂਪ, ਸੁਗੰਧ, ਮਨ, ਬੁੱਧਿ, ਆਤਮਾ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਗੁਣ—ਇਹ ਸਭ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸਚਾਈ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ, ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਕਰਮ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਅਾਪਕਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ-ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਭੇਂਟਾਂ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਹੋ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੁਖਸ਼ਮ ਜਗਤ ਵਜੋਂ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਭੇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸੁਖਸ਼ਮ ਆਤਮਾ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਇਸ ਸੁਖਸ਼ਮਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸਭ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ; ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ; ਉਹ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ—ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਮ, ਸਦਾ-ਸਦਾ ਉਸ ਦਇਆਲੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਨਾ ਨਾਮ, ਨਾ ਰੂਪ, ਨਾ ਇੱਕਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਕਰਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਿਫ਼ਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।