ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਦੂਈ ਮੰਤ੍ਰ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਉੱਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਹਵਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ।" ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਠੰਢੀ ਤੇ ਕਰੜੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਹੋਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹਵਾ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪੀ ਗਿਆ; ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਹਵਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਉਹ ਨਿਯਮ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਜੋ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ।" ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ, ਬਾਹਰੀਆਂ, ਅੰਦਰੂਨੀਆਂ, ਗੁਪਤਚਰਾਂ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਮਹਾਨ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਉਹ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਰਾਏ ਨਹੀਂ। ਸਮਝੌਤਾ, ਦਾਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਦੰਡ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਪਾਅ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ? ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ—ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਫਿਰ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਵੈਰੀਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡੋ; ਯਤਨ ਤਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਾ ਜੀ; ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜੁਗਨੂੰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਸਮਝ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਮ ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਕਰਮ ਹੈ; ਉਹ ਗਿਆਨ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਿਰਫ ਮਿਹਨਤ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ ਹُنਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੂਲ ਤੇ ਗੈਰਮੂਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨਭਾਗੇ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਿਆਈ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੌ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਗ ਤੇ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੂਰਖਾਂ, ਅਬੁੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਜ ਤਕਦੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋਣ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਵ੍ਰਿੱਖ ਅਤੇ ਸਰਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਚਾਹੇ ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਪਰਮੇਸ਼्वर ਅਚ੍ਯੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ! ਹੇ ਰਾਹੂ! ਹੇ ਬਲਾ! ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੋ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਓ—ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਇਸ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪੈਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਭਲਾ ਹੈ।" ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਫ਼ੁਰਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਰੰਗਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਰਨ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਦਿਓ, ਹਰ ਇਕ ਝਿੜਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ! ਅੱਗ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸੱਪ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਜ਼ਹਿਰ, ਨਾ ਹੀ ਜਾਦੂ—ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।