ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸਰਹੀਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ—ਇਹ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ?” ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਪਾਪ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੁਰਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਦੇਹਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕ ਦੁਖ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ ਜੇ ਮਨ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਟਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੈਤ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਬੁਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਹਲ ਤੋਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿਓ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਵੇ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਕਨाचੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਜਦੋਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ, ਹੱਡੀਆਂ ਸਲਾਮਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੰਬਰ, ਜੋ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਇਸ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਤੂੰ ਜਾਦੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ।” ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਰਾਜਨ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।” ਫਿਰ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ 'ਤੇ ਜਾਦੂ ਰਚਿਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਸ਼ੰਬਰ ਲਈ ਵੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪਰਮ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਚਕ੍ਰ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੁਰੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇ।” ਹਵਾ ਨੇ ਮਨਜੂਰ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਜਾਦੂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਹਵਾ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਜੋ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਪੜ੍ਹਾਈ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਗਿਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਮੂਲ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ।” ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੰਤਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਬਾਹਰਲੇ, ਅੰਦਰਲੇ, ਚਰ-ਪੁਕਰ, ਨਾਗਰਿਕ, ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਰਾਏ ਨਹੀਂ। ਮਿਲਾਪ, ਦਾਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਪਾਅ ਕਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ? ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਗੋਵਿੰਦ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੋਸਤ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਵੈਰੀਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਚਰਚਾਵਾਂ ਕਾਫੀ ਹਨ; ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਕੇਵਲ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।