ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਗਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਰਾਜ, ਮਹਾਨਤਾ, ਗਿਆਨ, ਵੰਸ਼, ਕਰਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ—ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵਰਗੇ ਫਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਚਰਚਾ ਕਿਸ ਲਈ? ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸਮਝੋ, ਉਹ ਕਹੋ—ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਤਾਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਭ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਗਲਤ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਕ ਮਾਇਆਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਵਾਂਗੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਜਾਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਆਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਬੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਇਆਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਰਚੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਮਾਇਆਕ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਈ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਚ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਅਖੰਡ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਵਜਰ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਾ ਕੀ ਬਿਗਾੜ? ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਪੰਡਤਾਂ ਵਲੋਂ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਉਹ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਪੰਡਤ ਉਸ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਬੁਲਾਇਆ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ!" ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਅਸਹਿਣ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਗ ਲਾਈ, ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ, ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਡਸਵਾਇਆ—ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਇਕਸਾਰ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰਵੱਈਆ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਆਜ ਇਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪੰਡਤ ਜੀਊਣ।" ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋ, ਅਟੱਲ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ, ਧਨ ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ, ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸਰਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਪੁਛਿਆ: "ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ?" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ; ਇਹ ਤਾਕਤ ਉਸ ਹਰ ਇਕ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਪਾਪ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜੋ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ ਜਨਮ ਤੇ ਬੁਰਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਪਾਂਚ ਭੌਤਿਕ ਦੁੱਖ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਵਲ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਕਰਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਖੜਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਪਈ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਹਲ ਤੋਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿਉ; ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਥਾਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ।" ਸ਼ੰਬਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ—ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਇਆ ਰਚੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਭ ਵੱਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਵਲ ਵੀ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਖੀਰ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਰਮ ਚਕਰ—ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ਤੇ ਆ ਗਿਆ।