ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹਜ਼ਾਰਾ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੂ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਸੁਰਸਾ, ਅਤੇ ਖਸਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਰਭਿ, ਵਿਨਤਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਇਰਾ, ਕਦਰੂ, ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਓ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਦਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਦਿਤੀ — ਜੋ ਦਕਸ਼ਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ — ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲਏ, ਅਤੇ ਅਰਯਮਨ, ਧਾਤ੍ਰ, ਤਵਸ਼ਟਰ, ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਨ ਵੀ। ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਭਗਾ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਹਨ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹਨ, ਸਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜਸਵੀ ਹਨ। ਇਥੇ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੋਲਾਂ ਸੰਤਾਨ ਹਨ। ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਯੁਤ (ਬਿਜਲੀ) ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਯੰਗਿਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ ਉਤਮ ਪੁੱਤਰ ਰਿਗ-ਵੈਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੋਂ ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮੂਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਤੈਤੀਸ ਦੇਵਤਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਸੂਰਜ ਇੱਥੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ: ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਦੋਵੇਂ ਅਜੈਯ। ਅਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ, ਜੋ ਧੀ ਸੀ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਅਨੁਹਲਾਦ, ਹਲਾਦ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ (ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ), ਅਤੇ ਸੰਹਲਾਦ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ, ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਭਕਤੀ ਬੋਲਦਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਈ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਗ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ; ਉਹ ਰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਅਚੁਤ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਂ ਵਿਸ਼-ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਰਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਨੇ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੁਕਾ ਹਵਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮਧੁਸੂਦਨ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰੂਪ-ਬਦਲ ਕੇ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਨਾਸਕਾਰੀ ਮੰਤਰ-ਤੰਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੰਭਰਾ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਠੱਗੀਆਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤੀ ਗਈਆਂ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਮਾਰਕ ਹਲਾਹਲ ਵਿਸ਼, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਪਚਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਸੱਚ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਭੰਡਾਰ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼। ਇਸ ਬਾਰੇ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਮਨੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਕਿ ਨਾ ਅੱਗ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾੜਿਆ, ਨਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਿਆ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ; ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਟਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਵਿਸ਼ਣੁ ਭਗਤ ਦੀ ਅਦਵਿਤੀਯ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ, ਜਿਸਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬ ਤੁਸੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ? ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ? ਉਸਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵੇਖਿਆ? ਉਸਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਤੁਟ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਮਿਹਰ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਸਮਤਾ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।