ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।” ਇਸ ਸਚੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੰਘਾ ਲੰਘਾ ਕੇ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ!” ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਮੇਰੀ ਵਿਚਾਰਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਭਰਮ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ।” ਉਹ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ, “ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਹਾਏ, ਇਸ ਵੱਡੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੋਹ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲੇ ਕਰਮ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: “ਜਾ, ਪਾਪਣੀ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਹੋ ਗਿਆ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।” “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।” “ਪਰ ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼, ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ? ਸਾਰਾ ਦੋਸ਼ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।” “ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ; ਤੂੰ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਿਆਗ ਯੋਗ ਹੈ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ, ਉਹ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਪਸੀਨੇ-ਪਸੀਨੇ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਬਦੇ, ਥਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜਾ, ਜਾ!” ਉਸ ਨੇ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਈ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਪਸੀਨਾ ਪਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੋਂਝਣ ਲੱਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਅੰਗ ਪੋਨ੍ਹਦੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਲਾਲ, ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਭ੍ਰੂਣ, ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਹ ਭ੍ਰੂਣ ਲੈ ਲਿਆ, ਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ, ਸੋਮਾ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ धीरे-धीरे ਵਧਿਆ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨਾਮੀ ਹੋਈ; ਰੁੱਖਾਂ ਉਹਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ—ਤੁਹਾਡਾ ਗੁੱਸਾ ਹੁਣ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਉਹ ਕṇḍੂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬਣੀ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲੀ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਦੀ ਵੀ ਧੀ ਹੈ। ਤੇ ਜਦ ਕṇḍੂ ਦੀ ਤਪस्या ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਜੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨਾਮਕ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉੱਚੇ ਹੱਥ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿਆ। ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕṇḍੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਅਸੀਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬੁਰਾਈ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਲਕੜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਉੱਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਤਮ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।” “ਉਹ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਫਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਰੀਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।” “ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਜਨਮਾ, ਤੇ ਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਾਸ਼ਾ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵਣ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕṇḍੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਚ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।” “ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਸੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ।” “ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸੀ, ਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਜਨੋ, ਭੀਪਾ ਦੀ ਸੁਭਾਗਨ ਪਤਨੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।” ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਪाकर, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਵਰ ਮੰਗੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ!” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਦੀ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ, ਨਿਸ਼ਫਲ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਰਣ ਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ।” “ਮੈਂ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤ ਹੋਵੇ।” “ਉਹ ਵਧੀਆ ਵੰਸ਼, ਚਰਿੱਤਰ, ਉਮਰ, ਸਚਾਈ, ਦਾਨ, ਤਿਆਰੀ, ਭਰੋਸਾ, ਗੁਣ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।” “ਮੈਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਦੌਲਤ ਵਾਲੀ ਹੋਵਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਭਾਵਣ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਾ ਜਨਮ ਲਵਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਜਦ ਉਹ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਵਡੇਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।” “ਇਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਦਸ ਵੱਡੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤੀ ਮਿਲਣਗੇ।” “ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗਾ ਬਲ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤ ਮਿਲੇਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।” “ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇਗੀ।” “ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਸਤਕਰਮ ਵਾਲੀ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਭਾਵਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤਦ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।