ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਣਡੂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਦਯਾਲੁ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ।” ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਰਹੋ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਣਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਉਠਾਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਹੋਵੇ,” ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, “ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਰਹੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਸੌ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ। ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਣਡੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਪਲ ਹੋਰ ਰਹੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ; ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਵੋਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੋਈ, ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਜਾਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਰਹੋ।” ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਦਯਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ। ਕਣਡੂ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਵਾਂ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?” ਕਣਡੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਦਿਨ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਂਝ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ।” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਕੀ ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਨ ਮੁੜ ਗਿਆ?” ਉਹ ਆਖੀ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਕਿਸਦੀ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਦੱਸੋ।” ਕਣਡੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਇੱਥੇ ਆਈ ਸੀ, ਹੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਹੁਣ ਸਾਂਝ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਦੱਸੋ, ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਸੱਚਾ ਹੈ?” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਆਈ ਸੀ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਣਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੌਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, “ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਦੱਸੋ, ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੀ?” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੱਤ ਸੌ ਨੌ ਸਾਲ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵੀ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।” ਕਣਡੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ—ਕੀ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਚ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸੱਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ!” ਕਣਡੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਮੇਰੀ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ, ਸਤੀਆਂ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਲਈ, ਬਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਹਾਏ, ਇਸ ਵੱਡੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਤੇ ਕਰਮ, ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਹੜਾ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੇ, ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਾ, ਪਾਪਣੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਜਾ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਹੋ ਗਿਆ—ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭੁਲਾਇਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਰਾਖ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਕਦਮ ਦਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸ਼ ਮੇਰਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋ, ਵੱਡੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੋ, ਤੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ, ਉਹ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਪਦੇ, ਅੰਗ ਥੱਕੇ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਣਡੂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਜਾ, ਜਾ!” ਉਸ ਦੀ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ; ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਨੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਸੀਨਾ ਪੋਂਝਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਅੰਗ ਪੋਂਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਰਮ ਲਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਸੀਨਾ ਪੋਂਝਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਭ੍ਰੂਣ, ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭ੍ਰੂਣ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ, ਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਮੈਂ, ਗੋ-ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਿਆ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਰੁੱਖਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਣਗੇ—ਗੁੱਸਾ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕਣਡੂ ਦੀ ਵੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬਣੀ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲੀ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਦੀ ਵੀ ਧੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਣਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨਾਮਕ ਧਾਮ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਸਤੁਤੀ ਕਰੀ, ਉੱਚੇ ਹੱਥ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਉੱਥੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿਆ।