ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਡਾਲੀਆਂ ਹੀ ਬਚੀਆਂ, ਤਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜਾ ਸੋਮਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: “ਆਪਣੀ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਹੇ ਰਾਜਾਵੋ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਗਿਨੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਸੀ, ਭਵਿੱਖ ਜਾਣ ਕੇ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਿਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਏਗੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਅੱਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਕ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਕਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅੱਗ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਣਡੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਉਤਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਯ-ਭੋਗਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।” ਉਸ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨ ਰਹੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਯ-ਭੋਗ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਹੋਰ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਹੋਵੇ,” ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਹੋ।” ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਉਸ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਕ ਪਲ ਹੋਰ ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ; ਤੁਸੀਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲਈ ਜਾਵੋਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਰ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਹੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਨਾਰੀ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭੋਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਲ ਨਵੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਨਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦਿਨ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ; ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ।” ਤਦ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਕੀ ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਨ ਮੁੜ ਗਿਆ?” ਹੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਨ ਮੁੜਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ—ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਇੱਥੇ ਆਈ, ਹੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਮੰਗਲਮਈ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਹੁਣ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਦੱਸੋ, ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਕਿਉਂ?” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਆਈ—ਇਹ ਸਚ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੌਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ: “ਦੱਸੋ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ?” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਸਤ ਸੌ ਨੌ ਸਾਲ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਿਤਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਕੀ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਚ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਿਨ ਬਿਤਾਇਆ।” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਪੂਛਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋ।” ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ!” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਤਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਵਿਵੇਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਲਈ ਬਣਾਇਆ। ‘ਬ੍ਰਹਮ’, ਜੋ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਆਤਮ-ਸਯੰਯਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ, ਹਾਏ, ਇਸ ਵੱਡੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਕਰਮ, ਜੋ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਲਈ ਸਨ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜੋ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜਾ, ਪਾਪੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾ; ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਤਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਰਾਖ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਜਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਂ? ਦੋਸ਼ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ; ਤੂੰ, ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।