ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪෘਥੁ ਰਾਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਕਿਰਤ ਦੇ ਹੀ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ—ਮਾਣੋ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਾ ਸੀ। ਗੌਆਂ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਦਿੰਦੀਅਾਂ, ਹਰ ਪਾਤੀ ਵਿਚ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪෘਥੁ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੈਣ ਦੇ ਵੰਸ਼-ਯज्ञ ਵਿਚ, ਸੁਤਾ ਨਾਮਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੂਤਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਯज्ञ ਵਿਚ, ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਮਗਧਾ ਵੀ ਜਨਮਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪෘਥੁ, ਵੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਯੋਗ ਹੋ।" ਪਰ ਸੁਤਾ ਤੇ ਮਗਧਾ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਨਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਜਾਣੇ ਨਹੀਂ।" "ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵੀ ਅਜੇ ਬਣੀ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀਏ?" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪෘਥੁ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚਮੁਚ ਵਡਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਗੁਣ ਇਹ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿਚ ਆਖਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਆਖਣ ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਸੁਤਾ ਤੇ ਮਗਧਾ, ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪෘਥੁ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਗੀਤ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਾਜਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਦਾਨੀ ਹੈ, ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਜਵਾਨ, ਮਿਤਰ-ਸੁਭਾਵ, ਧੈਰਵਾਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਦਇਆਵਾਨ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ, ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ, ਯज्ञ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚ ਵਡਿਆ ਹੈ।" ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਥੁ ਰਾਜਾ ਦੋਸਤੀ ਤੇ ਵੈਰ ਵਿਚ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿੰਦਾ। ਚਰੋਟੀਆ ਤੇ ਮਗਧਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਗੁਣ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਿਥੁ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯज्ञ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਲੋਕ ਭੁਖ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਸਲਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਭੁਖ ਨਾਲ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਵਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਤਮਕ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁਕ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਨੇ, ਡਰ ਕੇ, ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਇਨ੍ਹਾ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਿਥੁ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਕੰਪਦਿਆਂ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਾਰਨ ਧਰਮ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?" ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ, ਡਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਖਿਆ, "ਹਰ ਕੰਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।" "ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੌਦੇ ਹਜ਼ਮ ਕਰ ਲਏ ਹਨ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।" "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬੱਝਾ ਬਣਾ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਕਾਂ।" "ਦੁੱਧ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਜ-ਸਾਰ ਸਭ ਥਾਂ ਉਪਜੀ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ ਪੈਰ ਨਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਪਹਾੜ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ; ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਤੇ ਹਲਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਧਰਤੀ ਉਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਜ਼ਮੀਨ ਬੰਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਾ ਪਿੰਡ, ਨਾ ਫਸਲ, ਨਾ ਗਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਨਾ ਖੇਤੀ, ਨਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ; ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਿਥੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਸਮਤਲ ਹੋਈ, ਲੋਕ ਉਥੇ ਵਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ, ਜਦ ਪੌਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ। ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ, ਮਨੁ, ਸੁਆਯੰਭੂਵ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬੱਝਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰ ਲਈ ਦੁੱਧਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਉਸ ਦੁੱਧ/ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ, ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਜੀਵਨ-ਧਾਰੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਥੁ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਿਥਵੀ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੈਤ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਹਾੜ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਯਕਸ਼, ਪਿਤਰ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ—ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸਨ (ਭਾਂਡਾ) ਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਬੱਝਾ ਤੇ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੁੱਧ/ਸਾਰ ਲੈ ਲਈ। ਧਰਤੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸੰਭਾਲਣਹਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਧਰਤੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਜੜ ਹੈ।