ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਨੇ ਧ੍ਰੂਵ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧ੍ਰੂਵ ਜੀ ਦੇ ਸੁਗਮ ਸਵਰਗਾਰੋਹਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸ੍ਰਵਣ ਜਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਗੁਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਮੰਗਲਮਈ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਨਿ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਧ੍ਰੂਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਭਵਯਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਭਵਯਾ ਤੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸ਼ਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਚਾਯਾ ਨੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਰਿਪੁ, ਰਿਪੁੰਜਯ, ਵਿਪ੍ਰ, ਵ੍ਰਕਲਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਕਤੇਜਸ। ਰਿਪੁ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਕ્ષੁਸ਼ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਸਭ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਚਾਕ્ષੁਸ਼ ਨੇ ਮਨੁ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰਿਣੀ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੀਰਣ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਮਨੁ ਨੂੰ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ, ਜੋ ਵੈਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ, ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਨ—ਕੁਰੂ, ਪੁਰੂ, ਸ਼ਤਾ, ਦ੍ਯੁਮਨਾ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਨ, ਸ਼ੁਚਿ, ਅਗ્નਿ੍ਟੋਮ, ਓਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ। ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਅਗ੍ਨੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਅੰਗ, ਸੁਮਨਸ, ਖ੍ਯਾਤਿ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗੀਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਬਿ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੁਨੀਥਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ—ਵੇਨਾ। ਪਰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਭੁਜਾ ਨੂੰ ਮਥਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਨਾ ਦੀ ਭੁਜਾ ਮਥੀ, ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੈਨਯਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਿਥੁ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਿਥੁ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਵਾਇਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ! ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਨਾ ਦੀ ਭੁਜਾ ਕਿਉਂ ਮਥੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਿਥੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?" ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੁਨੀਥਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਅੰਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੇਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਵੇਨਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਸੰਸਕਾਰੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਨਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਯਗ੍ਯ ਕਰੇ, ਨਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਮ-ਹਵਨ ਕਰੇ। ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਭੋਗਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਹੀ ਯਗ੍ਯਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹਾਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਨ! ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਜਾ ਬਣਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਯਗ੍ਯ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਯਗ੍ਯਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਉਸ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਯਗ੍ਯ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਯਗ੍ਯ ਰਾਹੀਂ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਵਾਂਛਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" ਪਰ ਵੇਨਾ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ? ਇਹ ਹਰੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਵੇਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਨਾਰਦਨ, ਸ਼ੰਭੂ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਯਮ, ਰਵੀ, ਅਗ੍ਨੀ, ਵਰੁਣ, ਧਾਤਾ, ਪੁਸ਼ਾ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ; ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਠੀਕ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਦਾਨ, ਕੋਈ ਯਗ੍ਯ, ਕੋਈ ਹੋਮ-ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ! ਸਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਇਹ ਯਗ੍ਯ ਰੂਪੀ ਆਹੁਤੀ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।" ਪਰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਵੇਨਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ! ਇਹ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ!" "ਜੋ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਦਾ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਅਤੇ ਆਦਿ-ਯਗ੍ਯ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਿਧ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਵੇਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਧੂੰਧ ਉਠਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਚੋਰ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਧੂੰਧ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਰੱਜੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ। ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਸੜੇ ਹੋਏ ਖੰਭ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਗੰਜਾ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕਦ ਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਿਸ਼ਾਦ (ਬੈਠ ਜਾ)", ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਾਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪਾਪਮਈ ਹਨ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਾਪ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵੇਨਾ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਨਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮਥਿਆ।