ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਤਰੈਯਾ, ਆਪਣੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਧੂ ਪਾਰਾਸਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਮੈਤਰੈਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਗੁਰੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣੀ, ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ।" ਮੈਤਰੈਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਸਮਾਧੀ ਹੋਈ, ਕਿੱਥੇ ਵਿਘਟਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਕੀ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਕੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਮਾਪ ਕੀ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼, ਮਨੂ ਅਤੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੀ ਹਨ। ਉਹ ਕਲਪਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਡ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਓ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?" ਮੈਤਰੈਯਾ ਨੇ ਬਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਹੀ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਤਰੈਯਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਆਦਰਸ਼ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਦੈਤ ਨੇ ਖਾ लिया; ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਮੈਤਰੈਯਾ, ਮੇਰੇ ਮਾਂ ਦੇ ਭਾਈ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਥਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਯੱਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਯੱਗੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੈਤ ਘਟ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੇਰੇ ਆਦਰਸ਼ ਦਾਦਾ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, 'ਬੱਚੇ, ਇਸ ਅਤਿਅਗ੍ਰਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਇਸ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕ। ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ।' ਕ੍ਰੋਧ ਸਿਰਫ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉੱਥਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਯੱਗੇ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤ੍ਰਾਸਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਦਗੁਣ ਸਬਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਦਰਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਯੱਗਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਧਨਿਆ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, 'ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋਗੇ।' 'ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ਵਲੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਬਣੋਗੇ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਨੋਗੇ।' 'ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਰਮ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇਗਾ; ਮੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ।' ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਧਨਿਆ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਕੁਝ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਤਰੈਯਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਾਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।' ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਦਲਦਾਰ, ਸਦੀਵੀ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਤਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਹਰਿ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਪਾਲਕ, ਅਤੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਇੱਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਸੁਖਮਾਤਮਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਟ, ਪਾਲਨ, ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਜੁਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਸਲ ਕੁਦਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹੀ, ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਮਰ, ਅਤੇ ਬਦਲਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਲੋਟਸ-ਜਨਮ ਲਾਰਡ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਕਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਰੁਕੁਤਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸਾਰਸਵਤ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਫਿਰ ਸਾਰਸਵਤ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।