ଆଧାରଭୂତଂ ଜଗତଃ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରାର୍ଥଯାମି ପ୍ରଭୋ ସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦତୋଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅମର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆଧାର ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ତାହା ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଚାହେଁ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ସ୍ଥାନମେତତ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଵୈ ଭଵାନ୍ । ତ୍ଵଯାହଂ ତୋଷିତଃ ପୂର୍ଵମନ୍ଯଜନ୍ମନି ଵାଲକ ॥ ୧,୧୨.
ଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଚାହିଲ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ପାଇବ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲ, ହେ ଶିଶୁ।
ତ୍ଵମାସୀର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯ୍ଯେକାଗ୍ରମତିଃ ସଦା । ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରଷୁର୍ନିଜଧର୍ମାନୁପାଲକଃ ॥ ୧,୧୨.
ପୂର୍ବେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲ, ସଦା ମୋ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖୁଥିଲ; ମାତା-ପିତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲ ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲ।
କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ମିତ୍ରଂ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତଵାଭଵତ୍ । ଯୋଵନେଖିଲଭୋଗାଢ୍ଯୋ ଦର୍ଶନୀଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲାକୃତିଃ ॥ ୧,୧୨.
ସମୟ ଯିବା ସହିତ, ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ତୁମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ—ଯିଏ ଯୌବନରେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଉଜ୍ୱଳ ଆକୃତିର ଥିଲେ।
ତତ୍ସଙ୍ଗାତ୍ତସ୍ଯ ତାମୃଦ୍ଧିମଵଲୋକ୍ଯାଦିଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ଭଵେଯଂ ରାଜପୁତ୍ରୋହମିତି ଵାଞ୍ଛା ତ୍ଵଯା କୃତା ॥ ୧,୧୨.
ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖି, ତୁମେ ମନେ ଇଚ୍ଛା କଲ—'ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ହେଉଁ।'
ତତୋ ଯଥାଭିଲଷିତା ପ୍ରାପ୍ତା ତେ ରାଜପୁତ୍ରତା । ଉତ୍ତାନପାଦସ୍ଯ ଗୃହେ ଜାତୋସି ଧ୍ରୁଵ ଦୁର୍ଲଭେ ॥ ୧,୧୨.
ଏଭଳି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମେ ରାଜପୁତ୍ର ହେବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ପାଇଲ; ହେ ଦୁର୍ଲଭ, ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ସ୍ଥାନଂ କୁଲେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯ ଯତ୍ ॥ ୧,୧୨.
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ବଂଶରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ପାଇଛ, ଏହା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ତସ୍ଯୈତଦପରଂ ବାଲ ଯେନାହଂ ପରିତୋଷିତଃ । ମାମାରାଧ୍ଯ ନରୋ ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୋତ୍ଯଵିଲମ୍ବିତାମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ଏହା ସହିତ, ହେ ଶିଶୁ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯିଏ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ—ଯିଏ ମୋର ଉପାସନା କରେ, ସେ ବିଳମ୍ବ ବିନା ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ।
ମଯ୍ଯର୍ପିତମନା ବାଲ କିମୁ ସ୍ଵର୍ଗାଦିକଂ ପଦମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ହେ ଶିଶୁ, ଯାହାର ମନ ମୋପରେ ନିରନ୍ତର ଲଗିଛି, ସେଠି ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦଧିକେ ସ୍ଥାନେ ସର୍ଵତାରାଗ୍ରହାଶ୍ରଯଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭାଵନ୍ଧ୍ରୁଵ ॥ ୧,୧୨.
ମୋ ଦୟାରେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକଠାରୁ ଉପରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ, ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାନ ପାଇବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ଧ୍ରୁବ।
ସୂର୍ଯାତ୍ସୋମାତ୍ତଥା ଭୌମାତ୍ସୋମପୁତ୍ରାଦ୍ବୃହସ୍ପତେଃ । ସିତାର୍କତନଯାଦୀନାଂ ସର୍ଵର୍କ୍ଷାଣାଂ ତଥା ଧ୍ରୁଵଃ ॥ ୧,୧୨.
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ଚନ୍ଦ୍ରର ପୁତ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ରର ପୁତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ଅଛନ୍ତି।
ସପ୍ତର୍ଷିଣାମଶେଷାଣାଂ ଯେ ଚ ଵୈମାନିକାଃ ସୁରାଃ । ସର୍ଵେଷାମୁପରି ସ୍ଥାନଂ ତଵ ଦତ୍ତଂ ମଯା ଧ୍ରୁଵ ॥ ୧,୧୨.
ସମସ୍ତ ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଦେବମାନେ ଉପରେ, ଧ୍ରୁବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଥାନ ପାଇଛ, ସେଥିକୁ ମୁଁ ଦେଇଛି।
କେଚିଚ୍ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ଯାଵତ୍କେଚିନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ସୁରାଃ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭଵତୋ ଦତ୍ତା ମଯା ଵୈ କଲ୍ପସଂସ୍ଥିତିଃ ॥ ୧,୧୨.
କିଛି ଦେବମାନେ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି, କିଛି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ତୁମେ ଯେଉଁ ଥାନ ପାଇଛ, ମୁଁ ଦେଇଛି, ସେଥିକି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।
ସୁନୀତିରପି ତେ ମାତା ତ୍ଵଦାସନ୍ନାତିନିର୍ମଲା । ଵିମାନେ ତାରକା ଭୂତ୍ଵା ତାଵତ୍କାଲଂ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି ॥ ୧,୧୨.
ତୁମର ମା Sunīti, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତୁମ ପାଖରେ ଥିବା, ଏକ ତାରା ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଏହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିବେ।
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ମାନଵାଃ ପ୍ରାତଃ ସାଯଂ ଚ ସୁସମାହି ତାଃ । କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେଷାଂ ଚ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୨.
ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ସକାଳ ଓ ସଂଧ୍ୟାରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିବେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଏଵଂ ପୂର୍ଵଂ ଜଗନ୍ନାଥାଦ୍ଦେଵଦେଵାଜ୍ଜନାର୍ଦନାତ୍ । ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଃ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ଯାସ୍ତେ ସ ମହାମତେ ॥ ୧,୧୨.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ମିଳି, ଧ୍ରୁବ ମହାବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦ୍ଧର୍ମ୍ଯାନ୍ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଵୈ ତଥା । ଦ୍ଧାଦଶାକ୍ଷରମାହତ୍ମ୍ଯାତ୍ତପସଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵତଃ ॥ ୧,୧୨.
ସ୍ୱୟଂ ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ସେବା, ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା ଓ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା,
ତସ୍ଯାଭିମାନମୃଦ୍ଧିଂ ଚ ମହିମାନଂ ନିରିକ୍ଷ୍ଯ ହି । ଦେଵାସୁରାଣାମାଚାର୍ଯଃ ଶ୍ଲୋକମତ୍ରୋଶନା ଜଗୌ ॥ ୧,୧୨.
ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ, ଶ୍ରୀ, ଓ ମହିମା ଦେଖି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଉଶନା ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ।
ଅହୋସ୍ଯ ତପସୋ ଵୀର୍ଯମହୋସ୍ଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ । ଯଦେନଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵଂ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୧,୧୨.
ଅହା, ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି! ଅହା, ତାପସ୍ୟାର ଫଳ! ଏହା ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତ ଋଷି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଜନନୀ ଚେଯଂ ସୁନୀତିର୍ନାମ ସୂନୃତା । ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ମହିମାନଂ କଃ ଶକ୍ତୋ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଭୁଵି ॥ ୧,୧୨.
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ମା Sunīti, ନାମ ଶୁନୃତା, ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ମୃଦୁ; ପୃଥିବୀରେ କିଏ ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଶ୍ରଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ତିରାଯତି । ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ପରଂ ଧୃତ୍ଵା ଯା କୁକ୍ଷିଵିଵରେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ଯିଏ ଧ୍ରୁବକୁ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ, ସେ ତିନି ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍କୀର୍ତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯାରୋହଣଂ ଦିଵି । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୧,୧୨.
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗ ଉତ୍କଳନ କଥା କହେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ଥାନଭ୍ରଂଶଂ ନ ଚାପ୍ନୋତି ଦିଵି ଵା ଯଦି ଵା ଭୁଵି । ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣସଂଯୁକ୍ତୋ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ସ ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୨.
ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଥାନ ହାରାଇ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। 1.13 ଧ୍ରୁଵାଚ୍ଛିଷ୍ଟିଂ ଚ ଭଵ୍ଯଂ ଚ ଭଵ୍ଯାଚ୍ଛମ୍ଭୁର୍ଵ୍ଯଜାଯତ। ଶିଷ୍ଟେରାଧତ୍ତ ସୁଚ୍ଛାଯା ପଞ୍ଚପୁତ୍ରାନକଲ୍ମଷାନ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଧ୍ରୁବରୁ ଶିଷ୍ଟି ଓ ଭବ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଭବ୍ୟରୁ ଶମ୍ଭୁ ହେଲେ। ଶିଷ୍ଟିଙ୍କ ଜନ୍ମ ସୁଚ୍ଛାୟା ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତେ ନିର୍ମଳ।
ରିପୁଂ ରିପୁଞ୍ଜଯଂ ଵିପ୍ରଂ ଵୃକଲଂ ଵୃକତେଜସମ୍। ରିପୋରାଧତ୍ତ ବୃହତୀ ଚାକ୍ଷୁଷଂ ସର୍ଵତେଜସମ୍
ରିପୁ, ରିପୁଞ୍ଜୟ, ବିପ୍ର, ବୃକଳ, ବୃକତେଜସ; ରିପୁରୁ ବୃହତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କରୁ ଚାକ୍ଷୁଷ, ସମସ୍ତ ତେଜର ଧାରୀ।
ଅଜୀଜନତ୍ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଂ ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଚାକ୍ଷୁଷୋ ମନୁମ୍। ପ୍ରଜାପତେରାତ୍ମଜାଯାଂ ଵୀରଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଚାକ୍ଷୁଷ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ବାରୁଣୀ, ପ୍ରଜାପତି ବୀରଣଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମନୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ମନୋରଜାଯନ୍ତ ଦଶ ନଡ୍ଵଲାଯାଂ ମହୌଜସଃ କନ୍ଯାଯାଂ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୈରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ମନୁଙ୍କୁ ନଡ଼ବଳା, ମହାଶକ୍ତି ଝିଅ, ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ବୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଝିଅ, ଦଶ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
କୁରୁଃ ପୁରୁଃ ଶତ ଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତପସ୍ଵୀ ସତ୍ଯଵାଞ୍ଛୁଚିଃ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମୋତିରାତ୍ରଶ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚେତି ତେ ନଵ। ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଦଶମୋ ନଡ୍ଵଲାଯାଂ ମହୌଜସଃ
କୁରୁ, ପୁରୁ, ଶତ, ଦ୍ୟୁମ୍ନ, ତପସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟବାନ, ଶୁଚି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଓତିରାତ୍ର, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ—ଏହି ନଉଜଣ; ଦଶମ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ନଡ଼ବଳାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମହାଶକ୍ତି।
କୁରୋରଜନଯତ୍ପୁତ୍ରାନ୍ ଷଡାଗ୍ନେଯୀ ମହାପ୍ରଭାନ୍। ଅଙ୍ଗଂ ସୁମନସଂ ଖ୍ଯାତିଂ କ୍ରତୁମଙ୍ଗିରସଂ ଶିବିମ୍
କୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅଗ୍ନିଙ୍କର କନ୍ୟା, ଛଅଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅଙ୍ଗ, ସୁମନସ, ଖ୍ୟାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଶିବି।
ଅଙ୍ଗାତ୍ସୁନୀଥାପତ୍ଯଂ ଵୈ ଵେନମେକମଜାଯତ। ପ୍ରଜାର୍ଥମୃଷଯସ୍ତସ୍ଯ ମମନ୍ଥୁର୍ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍
ଅଙ୍ଗଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୁନୀଥାଙ୍କଠାରୁ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ବେନା ଜନ୍ମିଲେ। ପ୍ରଜାବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଥିଲେ।