ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ସର୍ଵଭୂତସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵସ୍ଵରୂପଧୃକ୍ । ସର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ତସ୍ତତଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ୧,୧୨.
ଆପଣ ସମସ୍ତ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଆସି, ପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରେ ଲୟ ହୁଏ—ସେଇ ସର୍ବାତ୍ମାଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ସର୍ଵାତ୍ମକୋସି ସର୍ଵେଶ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥିତୋ ଯତଃ । କଥଯାମି ତତଃ କିଂ ତେ ସର୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ହୃତି ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବସିଛନ୍ତି; ଆପଣ ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ତେଣୁ ଆଉ କଣ କହିବି?
ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ସର୍ଵଭୂତେଶ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵସମୁଦ୍ଭଵ । ସର୍ଵଭୂତୋ ଭଵାନ୍ଵେତ୍ତି ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵମନୋରଥମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ସ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣନ୍ତି।
ଯୋ ମେ ମନୋରଥୋ ନାଥ ସଫଲଃ ସ ତ୍ଵଯା କୃତଃ । ତପଶ୍ଚ ତପ୍ତଂ ସଫଲଂ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋଽସି ଜଗତ୍ପତେ ॥ ୧,୧୨.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଯେଇଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ଆପଣ ସେହିଟିକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି, ଏହା ଫଳଦାୟକ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଛି, ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ତପସସ୍ତତ୍ଫଲଂ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ଧ୍ରୁଵ । ମଦୃର୍ଶନଂ ହି ଵିଫଲଂ ରାଜପୁତ୍ର ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୨.
ଭଗବାନ କହିଲେ: ଧ୍ରୁବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲ, ତାର ଫଳ ହେଉଛି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିଛ; ହେ ରାଜକୁମାର, ମୋର ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵରଂ ଵରଯ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଯଥାଭିମତମାତ୍ମନଃ । ସର୍ଵଂ ସଂପଦ୍ଯତେ ପୁଂସାଂ ମଯି ଦୃଷ୍ଟିପଥଂ ଗତେ ॥ ୧,୧୨.
ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ; ଯେତେବେଳେ କାହାର ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ସମ୍ଭବ ହୁଏ।
ଧ୍ରୁଵ ଉଵାଚ ଭଗଵନ୍ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ସର୍ଵସ୍ଯାସ୍ତେ ଭଵାନ୍ ହୃଦି । କିମଜ୍ଞାତଂ ତଵ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମନସା ଯନ୍ମଯେକ୍ଷିତମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ଧ୍ରୁବ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତ୍ର ନାଥ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ମନରେ ଯାହା ଭାବିଛି, ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ କ’ଣ ଅଜଣା ଅଛି?
ତଥାପି ତୁଭ୍ଯଂ ଦେଵେଶ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମଯା । ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ଦୁର୍ଵିନୀତେନ ହୃଦଯେନାତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ତଥାପି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ମୋ ଅସଂଯମିତ ଏବଂ ଅପରାଧୀ ହୃଦୟ ଯାହା ଚାହେ, ଯଦିଓ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।
କିଂ ଵା ସର୍ଵଜଗତ୍ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟଃ ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ଵଯି ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମଘ ଵାନପି ॥ ୧,୧୨.
ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣ ଖୁସି ହେଲେ କ’ଣ ଦୁର୍ଲଭ? ଆପଣଙ୍କ ଦୟାର ଫଳରେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ନୈତଦ୍ରାଜାସନଂ ଯୋଗ୍ଯମଜାତସ୍ଯ ମମୋଦରାତ୍ । ଇତି ଗର୍ଵଦଵୋଚନ୍ମାଂ ସପତ୍ନୀମାତୁରୁଚ୍ଚକୈଃ ॥ ୧,୧୨.
ଏହି ରାଜାସନ ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—ମୋ ସପତ୍ନୀମାଆ ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ବରେ କହିଥିଲେ।
ଆଧାରଭୂତଂ ଜଗତଃ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରାର୍ଥଯାମି ପ୍ରଭୋ ସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦତୋଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅମର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆଧାର ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ତାହା ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଚାହେଁ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ସ୍ଥାନମେତତ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଵୈ ଭଵାନ୍ । ତ୍ଵଯାହଂ ତୋଷିତଃ ପୂର୍ଵମନ୍ଯଜନ୍ମନି ଵାଲକ ॥ ୧,୧୨.
ଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଚାହିଲ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ପାଇବ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲ, ହେ ଶିଶୁ।
ତ୍ଵମାସୀର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯ୍ଯେକାଗ୍ରମତିଃ ସଦା । ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରଷୁର୍ନିଜଧର୍ମାନୁପାଲକଃ ॥ ୧,୧୨.
ପୂର୍ବେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲ, ସଦା ମୋ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖୁଥିଲ; ମାତା-ପିତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲ ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲ।
କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ମିତ୍ରଂ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତଵାଭଵତ୍ । ଯୋଵନେଖିଲଭୋଗାଢ୍ଯୋ ଦର୍ଶନୀଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲାକୃତିଃ ॥ ୧,୧୨.
ସମୟ ଯିବା ସହିତ, ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ତୁମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ—ଯିଏ ଯୌବନରେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଉଜ୍ୱଳ ଆକୃତିର ଥିଲେ।
ତତ୍ସଙ୍ଗାତ୍ତସ୍ଯ ତାମୃଦ୍ଧିମଵଲୋକ୍ଯାଦିଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ଭଵେଯଂ ରାଜପୁତ୍ରୋହମିତି ଵାଞ୍ଛା ତ୍ଵଯା କୃତା ॥ ୧,୧୨.
ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖି, ତୁମେ ମନେ ଇଚ୍ଛା କଲ—'ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ହେଉଁ।'
ତତୋ ଯଥାଭିଲଷିତା ପ୍ରାପ୍ତା ତେ ରାଜପୁତ୍ରତା । ଉତ୍ତାନପାଦସ୍ଯ ଗୃହେ ଜାତୋସି ଧ୍ରୁଵ ଦୁର୍ଲଭେ ॥ ୧,୧୨.
ଏଭଳି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମେ ରାଜପୁତ୍ର ହେବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ପାଇଲ; ହେ ଦୁର୍ଲଭ, ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ସ୍ଥାନଂ କୁଲେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯ ଯତ୍ ॥ ୧,୧୨.
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ବଂଶରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ପାଇଛ, ଏହା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ତସ୍ଯୈତଦପରଂ ବାଲ ଯେନାହଂ ପରିତୋଷିତଃ । ମାମାରାଧ୍ଯ ନରୋ ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୋତ୍ଯଵିଲମ୍ବିତାମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ଏହା ସହିତ, ହେ ଶିଶୁ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯିଏ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ—ଯିଏ ମୋର ଉପାସନା କରେ, ସେ ବିଳମ୍ବ ବିନା ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ।
ମଯ୍ଯର୍ପିତମନା ବାଲ କିମୁ ସ୍ଵର୍ଗାଦିକଂ ପଦମ୍ ॥ ୧,୧୨.
ହେ ଶିଶୁ, ଯାହାର ମନ ମୋପରେ ନିରନ୍ତର ଲଗିଛି, ସେଠି ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦଧିକେ ସ୍ଥାନେ ସର୍ଵତାରାଗ୍ରହାଶ୍ରଯଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭାଵନ୍ଧ୍ରୁଵ ॥ ୧,୧୨.
ମୋ ଦୟାରେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକଠାରୁ ଉପରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ, ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାନ ପାଇବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ଧ୍ରୁବ।
ସୂର୍ଯାତ୍ସୋମାତ୍ତଥା ଭୌମାତ୍ସୋମପୁତ୍ରାଦ୍ବୃହସ୍ପତେଃ । ସିତାର୍କତନଯାଦୀନାଂ ସର୍ଵର୍କ୍ଷାଣାଂ ତଥା ଧ୍ରୁଵଃ ॥ ୧,୧୨.
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ଚନ୍ଦ୍ରର ପୁତ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ରର ପୁତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ଅଛନ୍ତି।
ସପ୍ତର୍ଷିଣାମଶେଷାଣାଂ ଯେ ଚ ଵୈମାନିକାଃ ସୁରାଃ । ସର୍ଵେଷାମୁପରି ସ୍ଥାନଂ ତଵ ଦତ୍ତଂ ମଯା ଧ୍ରୁଵ ॥ ୧,୧୨.
ସମସ୍ତ ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଦେବମାନେ ଉପରେ, ଧ୍ରୁବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଥାନ ପାଇଛ, ସେଥିକୁ ମୁଁ ଦେଇଛି।
କେଚିଚ୍ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ଯାଵତ୍କେଚିନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ସୁରାଃ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭଵତୋ ଦତ୍ତା ମଯା ଵୈ କଲ୍ପସଂସ୍ଥିତିଃ ॥ ୧,୧୨.
କିଛି ଦେବମାନେ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି, କିଛି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ତୁମେ ଯେଉଁ ଥାନ ପାଇଛ, ମୁଁ ଦେଇଛି, ସେଥିକି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।
ସୁନୀତିରପି ତେ ମାତା ତ୍ଵଦାସନ୍ନାତିନିର୍ମଲା । ଵିମାନେ ତାରକା ଭୂତ୍ଵା ତାଵତ୍କାଲଂ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି ॥ ୧,୧୨.
ତୁମର ମା Sunīti, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତୁମ ପାଖରେ ଥିବା, ଏକ ତାରା ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଏହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିବେ।
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ମାନଵାଃ ପ୍ରାତଃ ସାଯଂ ଚ ସୁସମାହି ତାଃ । କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେଷାଂ ଚ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୨.
ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ସକାଳ ଓ ସଂଧ୍ୟାରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିବେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଏଵଂ ପୂର୍ଵଂ ଜଗନ୍ନାଥାଦ୍ଦେଵଦେଵାଜ୍ଜନାର୍ଦନାତ୍ । ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଃ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ଯାସ୍ତେ ସ ମହାମତେ ॥ ୧,୧୨.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ମିଳି, ଧ୍ରୁବ ମହାବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦ୍ଧର୍ମ୍ଯାନ୍ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଵୈ ତଥା । ଦ୍ଧାଦଶାକ୍ଷରମାହତ୍ମ୍ଯାତ୍ତପସଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵତଃ ॥ ୧,୧୨.
ସ୍ୱୟଂ ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ସେବା, ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ମହିମା ଓ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା,
ତସ୍ଯାଭିମାନମୃଦ୍ଧିଂ ଚ ମହିମାନଂ ନିରିକ୍ଷ୍ଯ ହି । ଦେଵାସୁରାଣାମାଚାର୍ଯଃ ଶ୍ଲୋକମତ୍ରୋଶନା ଜଗୌ ॥ ୧,୧୨.
ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ, ଶ୍ରୀ, ଓ ମହିମା ଦେଖି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଉଶନା ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ।
ଅହୋସ୍ଯ ତପସୋ ଵୀର୍ଯମହୋସ୍ଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ । ଯଦେନଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵଂ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୧,୧୨.
ଅହା, ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି! ଅହା, ତାପସ୍ୟାର ଫଳ! ଏହା ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତ ଋଷି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଜନନୀ ଚେଯଂ ସୁନୀତିର୍ନାମ ସୂନୃତା । ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ମହିମାନଂ କଃ ଶକ୍ତୋ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଭୁଵି ॥ ୧,୧୨.
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ମା Sunīti, ନାମ ଶୁନୃତା, ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ମୃଦୁ; ପୃଥିବୀରେ କିଏ ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?