ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ଵୈ ଭୁଂଜତାଂ ତେଷାଂ କଲହଃ କିଂନିମିତ୍ତକଃ । ସଂଘର୍ଷୋ ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ବିବାଦ କାହିଁକି ହେଲା? ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର କାରଣ କଣ ଥିଲା? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ମୃଷ୍ଟଂ ମଦୀଯମନ୍ନଂ ତେ ନ ମୃଷ୍ଟମିତି ଜଲ୍ପତାମ୍ । ମୃଷ୍ଟାମୃଷ୍ଟକଥା ଜଜ୍ଞେ ସଂଘର୍ଷକଲହୌ ତତଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: 'ମୋର ଖାଦ୍ୟ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ, ତୁମର ନୁହେଁ' ବୋଲି ସେମାନେ ଝଗଡ଼ିଲେ, ଏହି ଭାବରେ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲା, ତାହାରୁ ବିବାଦ ଓ ଝଗଡ଼ା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତଶ୍ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନାଃ । ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରଂ ତେ ତୁ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଦୈଵବଲାତ୍କୃତାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ନେଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଏକାଉପରେ ଏକେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କ୍ଷୀଣଶସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଜଗୃହୁଃ ପ୍ରତ୍ଯାସନ୍ନାମଥୈରକାମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଶେଷ ହେଲା, ସେମାନେ ନିକଟରେ ଥିବା ଏରକା ଗଛର ଡାଣ୍ଡା ଧରିଲେ।
ଏରକା ତୁ ଗୃହୀତା ଵୈ ଵଜ୍ରଭୂତେଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ତଯା ପରସ୍ପରଂ ଜଘ୍ନୁସ୍ସଂପ୍ରହାରେ ସୁଦାରୁଣେ
ଏହି ଏରକା ଡାଣ୍ଡା ଧରିବା ସହିତ ବଜ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାଂବପ୍ରମୁଖାଃ କୃତଵର୍ମାଥ ସାତ୍ଯକିଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧାଦଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ପୃଥୁର୍ଵିପୃଥୁରେଵ ଚ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, କୃତବର୍ମା, ସାତ୍ୟକି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପ୍ୃଥୁ ଓ ବିପୃଥୁ ସହିତ,
ଚାରୁଵର୍ମା ଚାରୁକଶ୍ଚ ତଥାକ୍ରୂରାଦଯୋ ଦ୍ଵିଜ । ଏରକାରୂପିଭିର୍ଵଜ୍ରୈସ୍ତେ ନିଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଚାରୁବର୍ମା, ଚାରୁକ ଓ ଏଭଳି ଅକୃର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଜ୍ର ସମାନ ଏରକା ଡାଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଵାରଯାମାସ ହରିର୍ଯାଦଵାଂସ୍ତେ ଚ କେଶଵମ୍ । ସହାଯଂ ମେନିରେରୀଣାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ହରି ଯାଦବମାନେଂକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଏରକା ଗଛର ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଭାବି, ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି କୁପିତସ୍ତେଷାମେରକାମୁଷ୍ଟିମାଦଦେ । ଵଧାଯ ସୋପି ମୁସଲଂ ମୁଷ୍ଟର୍ଲୌହମଭୂତ୍ତଦା
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ଏରକା ଡାଣ୍ଡା ହାତରେ ନେଲେ; ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ଡାଣ୍ଡା ତୁରନ୍ତ ଲୋହାର ଗଦା ହେଇଗଲା।
ଜଘାନ ତେନ ନିଶ୍ଶ୍ଷୋଆ!ନ୍ଯାଦଵାନାତତାଯିନଃ । ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ସହସାଭ୍ଯେତ୍ଯ ତଥାଽନ୍ଯେପି ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଯାଦବମାନେଂକୁ ମାରିଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଏକାଉପରେ ଏକେ ମାରିଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚାର୍ଣଵମଧ୍ଯେନ ଜୈତ୍ରୋଽସୌ ଚକ୍ରିଣୋ ରଥଃ । ପଶ୍ଯତୋ ଦାରୁକସ୍ଯାଥ ପ୍ରାଯାଦଶ୍ଵୈର୍ଧୃତୋ ଦ୍ଵିଜ
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ବିଜୟୀ ରଥ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା, ଦାରୁକ ଦେଖୁଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଚକ୍ରଂ ଗଦା ତଥା ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ତୂଣୀଶଂଖୋସିରେଵ ଚ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ହରିଂ କୃତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁରାଦିତ୍ଯଵର୍ତ୍ତ୍ମନା
ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ, ତୁଣୀ, ଶଂଖ ଓ ମୁକୁଟ, ହରିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ଯାଇଗଲେ।
କ୍ଷଣେନ ନାଭଵତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଯାଦଵାନାମଘାତିତଃ । ଋତେ କୃଷ୍ଣଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦାରୁକଂ ଚ ମହାମୁନେ
କେବଳ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ଓ ଦାରୁକ ବ୍ୟତୀତ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାଦବମାନେଂକୁ ଏକଠି ମୃତ ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ, ହେ ମହାମୁନି।
ଚଂକ୍ରମ୍ଯମାଣୌ ତୌ ରାମଂ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ କୃତାସନମ୍ । ଦଦୃଶାତେ ମୁଖାଚ୍ଚାସ୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାମଂତଂ ମହୋରଗମ୍
ସେମାନେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ରାମଙ୍କୁ ଗଛ ତଳେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ବଡ଼ ସାପ ଉତ୍ତରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ ମଖାତ୍ତସ୍ଯ ମହାଭୋଗୋ ଭୁଜଂଗମଃ । ପ୍ରଯଯାଵର୍ଣଵଂ ସିଦ୍ଧୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତଥୋରଗୈଃ
ଯଜ୍ଞରୁ ବାହାରି, ସେ ମହାନ ନାଗ ମହାସାଗରକୁ ଚଲିଗଲେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତତୋର୍ଘ୍ଯମାଦାଯ ତଦା ଜଲଧିସ୍ସଂମୁଖଂ ଯଯୌ । ପ୍ରଵିଵେଶ ତତସ୍ତୋଯଂ ପୂଜିତଃ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମୈଃ
ତାପରେ, ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ସମୁଦ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲସ୍ଯ ନିର୍ଯାଣଂ ଦାରୁକଂ ପ୍ରାହ କେଶଵଃ । ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵସୁଦେଵୋଗ୍ରସେନଯୋଃ
ବଳରାମଙ୍କର ବିଦାୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଦାରୁକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ସବୁ କଥା ବସୁଦେବ ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ।'
ନିର୍ଯାଣଂ ବଲଭଦ୍ର ସ୍ଯ ଯାଦଵାନାଂ ତଥା କ୍ଷଯମ୍ । ଯୋଗେ ସ୍ଥିତ୍ଵାହମପ୍ଯେତତ୍ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ କଲେଵରମ୍
ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ବିଦାୟ, ଯାଦବମାନେର ନାଶ—ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଵାଚ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରକାଵାସୀ ଜନସ୍ସର୍ଵସ୍ତଥାହୁକଃ । ଯଥେମାଂ ନଗରୀଂ ସର୍ଵାଂ ସମୁଦ୍ର ଃ! ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯତି
ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଲୋକମାନେ ଓ ଆହୁକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଦିଅ: 'ସମୁଦ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ସହରକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେବ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଭଵଦ୍ଭିସ୍ସର୍ଵୈସ୍ତୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନାଗମଃ । ନ ସ୍ଥେଯଂ ଦ୍ଵାରକାମଧ୍ଯେ ନିଷ୍କ୍ରାଂତେ ତତ୍ର ପାଂଡଵେ
ସେହିପାଇଁ, ତମେ ସମସ୍ତେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କର; ପାଣ୍ଡବ ଚାଲିଗଲେ, ଦ୍ୱାରକା ମଧ୍ୟରେ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତେନୈଵ ସହ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ର ଯାତି ସ କୌରଵଃ
ସେ କୌରବ କେଉଁଠି ଯିବେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ତମେ ସମସ୍ତେ ଯିବା।
ଗତ୍ଵା ଚ ବ୍ରୂହି କୌଂତେଯମର୍ଜୁନଂ ଵଚନାନ୍ମମ । ପାଲନୀଯସ୍ତ୍ଵଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ଜନୋଽଯଂ ମତ୍ପରିଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋର କଥା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଦିଅ: 'ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ମୋର ଦେଖାଶୁଣା ଲୋକମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।'
ତ୍ଵମର୍ଜୁନେନ ସହିତୋ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ତଥା ଜନମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଯାଦି ଵଜ୍ରଶ୍ଚ ଯଦୁରାଜୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଅର୍ଜୁନ ସହ ଦ୍ୱାରକାର ଲୋକମାନେକୁ ନେଇଯିବା; ଏବଂ ବଜ୍ର, ଯାଇ, ଯାଦବମାନେର ରାଜା ହେବେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦାରୁକଃ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପୁନଃପୁନଃ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ବହୁଶଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାଯାଦ୍ଯଥୋଦିତମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହୁଛନ୍ତି: ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦାରୁକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କଲେ, ବହୁଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ଯେପରି କହାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି ଚଲିଗଲେ।
ସ ଚ ଗତ୍ଵା ତଦାଚଷ୍ଟ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ତଥାଽର୍ଜୁନମ୍ । ଆନିନାଯ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଵଜ୍ରଂ ଚକ୍ରେ ତଥା ନୃପମ୍
ସେ ଯାଇ, ଦ୍ୱାରକାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ; ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବଜ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା କରାଗଲା।
ଭଗଵାନପି ଗୋଵିଂଦୋ ଵାସୁଦେଵାତ୍ମକଂ ପରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନି ସମାରୋପ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତେଷ୍ଵଧାରଯତ୍ । ନିଷ୍ପ୍ରପଂଚେ ମହାଭାଗ ସଂଯୋଜ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନି । ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥସଲୀଲଂ ଚ ଶ୍ତୋଏ!ସ୍ମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ, ଯାହାଙ୍କ ମୂଳ ଉପାଦାନ ବାସୁଦେବ, ସେ ନିଜକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ନିଜକୁ ଧାରଣ କଲେ; ହେ ମହାଭାଗ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ର କରି, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସଂମାନଯନ୍ଦ୍ଵିଜଵଚୋ ଦୁର୍ଵାସା ଯଦୁଵାଚ ହ । ଯୋଗଯୁକ୍ତୋଽଭଵତ୍ପାଦଂ କୃତ୍ଵା ଜାନୁନି ସତ୍ତମ
ଦ୍ୱିଜ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯାଦବ ଯୋଗରେ ଲୀନ ହେଲେ, ଜାଙ୍ଘା ଉପରେ ପାଦ ରଖିଲେ, ହେ ଉତ୍ତମ।
ଆଯଯୌ ସ ଜରାନାମ ତଦା ତତ୍ର ସ ଲୁବ୍ଧକଃ । ମୁସଲାଵଶେଷଲୋହୈକସାଯକନ୍ଯସ୍ତତୋମରଃ
ସେତେବେଳେ, ଜରା ନାମକ ଏକ ଶିକାରୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ମୁସଳର ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋହାରୁ ତିଆରି ଏକ ତୀର ନେଇଥିଲେ।
ସ ତତ୍ପାଦଂ ମୃଗାକାରମଵେକ୍ଷ୍ଯାରାଦଵସ୍ଥିତଃ । ତଲେ ଵିଵ୍ଯାଧ ତେନୈଵ ତୋମରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେ ଚରଣକୁ ମୃଗ ଆକାରରେ ଦେଖି, ସେଇ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଘାତ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।
ତତଶ୍ଚ ଦଦୃଶୋ! ତତ୍ର ଚଦୁର୍ବାହୁଧରଂ ନରମ୍ । ପ୍ରଣିପତ୍ତ୍ଯାହ ଚୈଵୈନଂ ପ୍ରସୀଦେତି ପୁନଃପୁନଃ
ତାପରେ ସେଠାରେ ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁନିପୁନି କ୍ଷମା ଚାହିଲେ।