ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ କୃଷ୍ଣେନ ଯାଦଵପ୍ରଵରସ୍ତତଃ । ମହାଭାଗଵତଃ ପ୍ରାହ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୋଦ୍ଧଵୋ ହରିମ୍
ଶ୍ରୀପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି କୃଷ୍ଣ କହିବା ପରେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାଭାଗବତ ଉଦ୍ଧବ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ଯନ୍ମଯା କାର୍ଯଂ ତଦାଜ୍ଞାପଯ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ମନ୍ଯେ କୁଲମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଭଗଵାନ୍ସଂହରିଷ୍ଯତି
ଭଗବାନ, ଏବେ ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ କହିବେ, ଦୟାକରି ଆଦେଶ ଦିଅ। ମୁଁ ଭାବୁଛି ଭଗବାନ ଏହି ସମସ୍ତ ବଂଶକୁ ଶୀଘ୍ର ହଟାଇଦେବେ।
ନାଶାଯାସ୍ଯ ନିମିତ୍ତାନି କୁଲସ୍ଯାଚ୍ଯୁତ ଲକ୍ଷଯେ
ଅଚ୍ୟୁତ, ମୁଁ ଏହି ବଂଶର ନାଶର ଚିହ୍ନ ଦେଖୁଛି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯଯା ଗତ୍ଯା ମତ୍ପ୍ରସାଦସମୁତ୍ଥଯା । ଯଦ୍ବଦର୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଧମାଦନପର୍ଵତେ । ନରନାରାଯଣସ୍ଥାନେ ତତ୍ପଵିତ୍ରଂ ମହୀତଲେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୋର କୃପାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଗତିରେ, ତୁମେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ବସନ୍ତି।
ମନ୍ମନା ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ତତ୍ର ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯସି । ଅହଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ହ୍ଯୁପସଂହୃତ୍ଯ ଵୈ କୁଲମ୍
ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରି ଓ ମୋର କୃପାରେ, ସେଠାରେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ମୁଁ ବଂଶକୁ ହଟାଇଦେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।
ଦ୍ଵାରକାଂ ଚ ମଯା ତ୍ଯକ୍ତାଂ ସମୁଦ୍ର ଃ! ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯତି । ମଦ୍ଵେଶ୍ମ ଚୈକଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭଯାନ୍ମତ୍ତୋ ଜଲାଶଯେ । ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତଶ୍ଚାହଂ ଭକ୍ତାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ, ହେ ସମୁଦ୍ର, ତୁମେ ସେଠାକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେବ। ମୋର ଘର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜଳରେ ଲିନ୍ ହେବ, କାରଣ ମୋର ଭୟରୁ ଜଳ ମୋ ଘରକୁ ଛୁଅନାହିଁ। ମୁଁ ସେଠାରେ ରହି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିବି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୈନଂ ଜଗାମାଶୁ ତପୋଵନମ୍ । ନରନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ କେଶଵେନାନୁମୋଦିତଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ କେଶବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ତୁରନ୍ତ ତପୋବନକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଅଛନ୍ତି, ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ଯାଦଵାସ୍ସର୍ଵେ ରଥାନାରୁହ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଗାନ୍ । ପ୍ରଭାସଂ ପ୍ରଯଯୁସ୍ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃଷ୍ଣରାମାଦିଭିର୍ଦ୍ଵିଜ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ପ୍ରଭାସକୁ ଯାଇଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପ୍ରଭାସଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ କୁକୁରାଂଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ । ଚକ୍ରୁସ୍ତତ୍ର ମହାପାନଂ ଵାସୁଦେଵେନ ଚୋଦିତାଃ
ପ୍ରଭାସକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, କୁକୁର, ଆନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ସେଠାରେ ଭାରି ମଦ୍ୟପାନ କରିଲେ।
ପିବତାଂ ତତ୍ର ଚୈତେଷାଂ ସଂଘର୍ଷେଣ ପରସ୍ପରମ୍ । ଅତିଵାଦେଂଧନୋ ଜଜ୍ଞେ କଲହାଗ୍ନିଃ କ୍ଷଯାଵହଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ପିଇବା ସମୟରେ, ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଅତିଶୟ ଗର୍ବ ଦ୍ୱାରା ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାରୁ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ଵୈ ଭୁଂଜତାଂ ତେଷାଂ କଲହଃ କିଂନିମିତ୍ତକଃ । ସଂଘର୍ଷୋ ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ବିବାଦ କାହିଁକି ହେଲା? ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର କାରଣ କଣ ଥିଲା? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ମୃଷ୍ଟଂ ମଦୀଯମନ୍ନଂ ତେ ନ ମୃଷ୍ଟମିତି ଜଲ୍ପତାମ୍ । ମୃଷ୍ଟାମୃଷ୍ଟକଥା ଜଜ୍ଞେ ସଂଘର୍ଷକଲହୌ ତତଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: 'ମୋର ଖାଦ୍ୟ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ, ତୁମର ନୁହେଁ' ବୋଲି ସେମାନେ ଝଗଡ଼ିଲେ, ଏହି ଭାବରେ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲା, ତାହାରୁ ବିବାଦ ଓ ଝଗଡ଼ା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତଶ୍ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନାଃ । ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରଂ ତେ ତୁ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଦୈଵବଲାତ୍କୃତାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ନେଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଏକାଉପରେ ଏକେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କ୍ଷୀଣଶସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଜଗୃହୁଃ ପ୍ରତ୍ଯାସନ୍ନାମଥୈରକାମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଶେଷ ହେଲା, ସେମାନେ ନିକଟରେ ଥିବା ଏରକା ଗଛର ଡାଣ୍ଡା ଧରିଲେ।
ଏରକା ତୁ ଗୃହୀତା ଵୈ ଵଜ୍ରଭୂତେଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ତଯା ପରସ୍ପରଂ ଜଘ୍ନୁସ୍ସଂପ୍ରହାରେ ସୁଦାରୁଣେ
ଏହି ଏରକା ଡାଣ୍ଡା ଧରିବା ସହିତ ବଜ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାଂବପ୍ରମୁଖାଃ କୃତଵର୍ମାଥ ସାତ୍ଯକିଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧାଦଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ପୃଥୁର୍ଵିପୃଥୁରେଵ ଚ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, କୃତବର୍ମା, ସାତ୍ୟକି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପ୍ୃଥୁ ଓ ବିପୃଥୁ ସହିତ,
ଚାରୁଵର୍ମା ଚାରୁକଶ୍ଚ ତଥାକ୍ରୂରାଦଯୋ ଦ୍ଵିଜ । ଏରକାରୂପିଭିର୍ଵଜ୍ରୈସ୍ତେ ନିଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଚାରୁବର୍ମା, ଚାରୁକ ଓ ଏଭଳି ଅକୃର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଜ୍ର ସମାନ ଏରକା ଡାଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଵାରଯାମାସ ହରିର୍ଯାଦଵାଂସ୍ତେ ଚ କେଶଵମ୍ । ସହାଯଂ ମେନିରେରୀଣାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ହରି ଯାଦବମାନେଂକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଏରକା ଗଛର ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଭାବି, ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି କୁପିତସ୍ତେଷାମେରକାମୁଷ୍ଟିମାଦଦେ । ଵଧାଯ ସୋପି ମୁସଲଂ ମୁଷ୍ଟର୍ଲୌହମଭୂତ୍ତଦା
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ଏରକା ଡାଣ୍ଡା ହାତରେ ନେଲେ; ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ଡାଣ୍ଡା ତୁରନ୍ତ ଲୋହାର ଗଦା ହେଇଗଲା।
ଜଘାନ ତେନ ନିଶ୍ଶ୍ଷୋଆ!ନ୍ଯାଦଵାନାତତାଯିନଃ । ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ସହସାଭ୍ଯେତ୍ଯ ତଥାଽନ୍ଯେପି ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଯାଦବମାନେଂକୁ ମାରିଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଏକାଉପରେ ଏକେ ମାରିଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚାର୍ଣଵମଧ୍ଯେନ ଜୈତ୍ରୋଽସୌ ଚକ୍ରିଣୋ ରଥଃ । ପଶ୍ଯତୋ ଦାରୁକସ୍ଯାଥ ପ୍ରାଯାଦଶ୍ଵୈର୍ଧୃତୋ ଦ୍ଵିଜ
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ବିଜୟୀ ରଥ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା, ଦାରୁକ ଦେଖୁଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଚକ୍ରଂ ଗଦା ତଥା ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ତୂଣୀଶଂଖୋସିରେଵ ଚ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ହରିଂ କୃତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁରାଦିତ୍ଯଵର୍ତ୍ତ୍ମନା
ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ, ତୁଣୀ, ଶଂଖ ଓ ମୁକୁଟ, ହରିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ଯାଇଗଲେ।
କ୍ଷଣେନ ନାଭଵତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଯାଦଵାନାମଘାତିତଃ । ଋତେ କୃଷ୍ଣଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦାରୁକଂ ଚ ମହାମୁନେ
କେବଳ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ଓ ଦାରୁକ ବ୍ୟତୀତ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାଦବମାନେଂକୁ ଏକଠି ମୃତ ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ, ହେ ମହାମୁନି।
ଚଂକ୍ରମ୍ଯମାଣୌ ତୌ ରାମଂ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ କୃତାସନମ୍ । ଦଦୃଶାତେ ମୁଖାଚ୍ଚାସ୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାମଂତଂ ମହୋରଗମ୍
ସେମାନେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ରାମଙ୍କୁ ଗଛ ତଳେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ବଡ଼ ସାପ ଉତ୍ତରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ ମଖାତ୍ତସ୍ଯ ମହାଭୋଗୋ ଭୁଜଂଗମଃ । ପ୍ରଯଯାଵର୍ଣଵଂ ସିଦ୍ଧୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତଥୋରଗୈଃ
ଯଜ୍ଞରୁ ବାହାରି, ସେ ମହାନ ନାଗ ମହାସାଗରକୁ ଚଲିଗଲେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତତୋର୍ଘ୍ଯମାଦାଯ ତଦା ଜଲଧିସ୍ସଂମୁଖଂ ଯଯୌ । ପ୍ରଵିଵେଶ ତତସ୍ତୋଯଂ ପୂଜିତଃ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମୈଃ
ତାପରେ, ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ସମୁଦ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲସ୍ଯ ନିର୍ଯାଣଂ ଦାରୁକଂ ପ୍ରାହ କେଶଵଃ । ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵସୁଦେଵୋଗ୍ରସେନଯୋଃ
ବଳରାମଙ୍କର ବିଦାୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଦାରୁକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ସବୁ କଥା ବସୁଦେବ ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ।'
ନିର୍ଯାଣଂ ବଲଭଦ୍ର ସ୍ଯ ଯାଦଵାନାଂ ତଥା କ୍ଷଯମ୍ । ଯୋଗେ ସ୍ଥିତ୍ଵାହମପ୍ଯେତତ୍ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ କଲେଵରମ୍
ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ବିଦାୟ, ଯାଦବମାନେର ନାଶ—ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଵାଚ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରକାଵାସୀ ଜନସ୍ସର୍ଵସ୍ତଥାହୁକଃ । ଯଥେମାଂ ନଗରୀଂ ସର୍ଵାଂ ସମୁଦ୍ର ଃ! ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯତି
ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଲୋକମାନେ ଓ ଆହୁକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଦିଅ: 'ସମୁଦ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ସହରକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେବ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଭଵଦ୍ଭିସ୍ସର୍ଵୈସ୍ତୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନାଗମଃ । ନ ସ୍ଥେଯଂ ଦ୍ଵାରକାମଧ୍ଯେ ନିଷ୍କ୍ରାଂତେ ତତ୍ର ପାଂଡଵେ
ସେହିପାଇଁ, ତମେ ସମସ୍ତେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କର; ପାଣ୍ଡବ ଚାଲିଗଲେ, ଦ୍ୱାରକା ମଧ୍ୟରେ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।