ତତୋ ଵିଧ୍ଵସଯାମାସ ଯଜ୍ଞାନଜ୍ଞାନମୋହିତଃ । ବିବେଦ ସାଧୁମର୍ଯ୍ଯାଦାଂ କ୍ଷଯଂ ଚକ୍ର ଚ ଦେହିନାମ୍ ।। ୫-୩୬-
ତାପରେ, ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଯଜ୍ଞମାନେ ଭଙ୍ଗ କଲା, ନୀତିର ସୀମା ଭଙ୍ଗ କଲା, ଓ ଜୀବମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ ଆଣିଲା।
ଦଦାହ ଚ ଵନୋଦ୍ଦେଶାନ୍ ପୁରଗ୍ରାମାନ୍ତରାଣି ଚ । କ୍ଵଚିଜ୍ଵ ପର୍ଵ୍ଵତାକ୍ଷେପୈର୍ଗ୍ରାମାଦୀନ୍ ସମଚୂଣୋଯତ୍ ।। ୫-୩୬-
ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅଞ୍ଚଳ, ସହର ଓ ଗାଁ ଜଳାଇଦେଲା; କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପାହାଡ଼ ଛୁଡ଼ି ଗାଁମାନେକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା।
ଶୈଲାନୁତୂପାଟ୍ଯ ତୋଯେଷୁ ମୁମୋଚାମ୍ବୁନିଧୌ ତଥା । ପୁନଞ୍ଚାର୍ଣଵମଧ୍ଯସ୍ଥଃ କ୍ଷୋଭଯାମାସ ସାଗରମ୍ ।। ୫-୩୬-
ସେ ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖଳି, ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ପରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦାଁଡି, ସେ ତାହାର ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭଳାଇଦେଲେ।
ତେନ ଵିକ୍ଷୋଭିତଶ୍ଵାବ୍ଧିରୁଦ୍ରେଲୋଽଜାଯତ ଦ୍ରିଜ । ପ୍ଲାଵଯଂସ୍ତୀରଜାନ୍ ଗ୍ରାମାନ୍ ପୁରାଦୀନତିଵେଗଵାନ୍ ।। ୫-୩୬-
ତାଙ୍କର ଏହି କାରଣରୁ ସମୁଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ବନ୍ୟା ଆସି, ତୀର ଧାରର ଗାଁ ଓ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଜୋର ଭାବେ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା।
କାମରୂପୀ ମହାରୂପଂ କୃତ୍ଵା ସଂସ୍ଥାନଶେଷତଃ । ଲୁଣ୍ଠନ୍ ଭ୍ରମଣସଂମର୍ଦ୍ଦେଃ ସଞ୍ଚୂର୍ଣାଯତି ଵାନରଃ ।। ୫-୩୬-
ସେ ବାନର ଇଚ୍ଛାମତେ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଲୁଟ, ଘୁରଣି ଓ ଝଟକାରେ ସବୁକିଛି ଭଙ୍ଗାମଡ଼ି କରିଦେଲେ।
ତେନ ଵିପ୍ରକୃତଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ଜଗଦେତଦୂଦୁରାତ୍ମନା । ନିଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟୂକାରଂ ମୈତ୍ରେଯାସୀତ୍ ସୁଦୁଃ ଖିତମ୍ ।। ୫-୩୬-
ମୈତ୍ରେୟ! ତାଙ୍କର ଏହି ଅନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା; ପଠ ଓ ଯଜ୍ଞର ଉଚ୍ଚାରଣ ବନ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆସିଲା।
ଏକଦା ରୈଵତୋଦ୍ଯାନେ ପପୌ ପାନଂ ହଲାଯୁଧଃ । ରେଵତୀ ଚ ମହାଭାଗା ତଥୈଵାନ୍ଯା ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ ।। ୫-୩୬-
ଏକଦିନ ରୈବତ ଉଦ୍ୟାନରେ ହଳାୟୁଧ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଏହିପରି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ରେବତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାନ କରୁଥିଲେ।
ଉପଗୀଯମାନୋ ଵିଲସଲ୍ଲଲନାମୌଲିମଧ୍ଯଗଃ । ରେମେ ଯଦୁଵରଶ୍ଵଷ୍ଠଃ କୁଵେର ଇଵ ମନ୍ଦରେ ।। ୫-୩୬-
ଉଜ୍ୱଳା ନାରୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ବେଳେ, ଯଦୁମାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରହି, କୁବେର ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ସ ଵାନରୋଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ସୀରିଣୋ ହଲମ୍ । ମୁଷଲଞ୍ଚ ଚକାରାସ୍ଯ ସମ୍ମୁଖ଼୍ଚ ବିଡ଼ମ୍ବନମ୍ ।। ୫-୩୬-
ତାପରେ ବାନରଟି ଆସି, ସିରିଣଙ୍କର ହଳ ଧରି, ହଳ ଓ ମୁଷଳକୁ ସାମ୍ନାରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଦେଲେ।
ତଥୈଵ ଯୋଷିତାଂ ତାସାଂ ଜହାସାଭିମୁଖଂ କପିଃ । ପାନପୂର୍ଣାଶ୍ଵ କରକାଂଶ୍ଵିକ୍ଷେପାହତ୍ଯ ଵୈ ତଦା ।। ୫-୩୬-
ସେ ବାନରଟି ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଥିବା ମଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଣି ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତଃ କୋପପରୀତାତ୍ମା ଭର୍ତୂସଯାମାସ ତଂ ବଲଃ । ତଥାପି ତମଵଜ୍ଞାଯ ଚକ୍ର କିଲକିଲାଧ୍ଵନିମ୍ ।। ୫-୩୬-
ଏହା ଦେଖି, ବଳରାମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ବାନରଟିକୁ ଶାସ୍ତି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ବାନରଟି ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ଚିଁଚିଆ ଶବ୍ଦ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ବଲୋ ଜଗ୍ରାହ ମୁଷଲ ରୁଷା । ସୋଽପି ଶୈଲଶିଲାଂ ଭୀମାଂ ଜଗ୍ରାହ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ ।। ୫-୩୬-
ତାପରେ ବଳରାମ ରାଗରେ ଉଠି, ମୁଷଳ ଧରିଲେ; ଏହିଁପରି ବାନରଟି ବଡ଼ ଶିଳା ଉଠାଇଲେ।
ଚିକ୍ଷେପ ଚ ସ ତାଂ କ୍ଷିପ୍ତାଂ ମୁଷଲେନ ସହସ୍ତ୍ରଧା । ବିଭେଦ ଯାଦଵଶ୍ଵେଷ୍ଠଃ ସା ପପାତ ମହୀତଲେ ।। ୫-୩୬-
ସେ ବାନରଟି ଶିଳାଟିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ମୁଷଳ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲେ; ଶିଳାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଆପତନ୍ମୁଷଲଞ୍ଚାସୌ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମଃ । ଵେଗେନାଗମ୍ଯ ରୋଷେଣ ତଲେନୋରସ୍ଯତାଡ଼ଯତ୍ ।। ୫-୩୬-
ମୁଷଳ ତଳକୁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ବାନରଟି ତୁରନ୍ତ ଲାଫ୍ ଦେଲେ, ରାଗରେ ବଳରାମଙ୍କ ଛାତିକୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଜୋରେ ମାରିଦେଲେ।
ତତୋ ବଲେନ କୋପେନ ମୁଷ୍ଟିନା ମୂଦ୍ଧି ତାଡ଼ିତଃ । ପପାତ ରୁଧିରୋଦୂଗାରୀ ଦ୍ରିଵିଦଃ କ୍ଷୀଣାଜୀଵିତଃ ।। ୫-୩୬-
ତାପରେ, ବଳରାମ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଘୁଞ୍ଚି ମାରିଦେଲେ; ଦ୍ରାବିଡ ରକ୍ତ ଝରିବା ସହିତ, ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇ, ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତତା ତଚ୍ଛରୀରେଣ ଗିରେଃ ଶ୍ଵୃଙ୍ଗମଦୀର୍ଯ୍ଯତ । ମୈତ୍ରେଯ!ଶତଧା ଵଜ୍ରିଵଜଣେଵ ହି ତାଡ଼ିତମ୍ ।। ୫-୩୬-
ସେ ଶରୀର ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମୈତ୍ରେୟ! ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଯେପରି ଶତ ଟୁକୁଡ଼ା ହୁଏ, ସେପରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତତୋ ଦେଵା ରାମସ୍ଯୋପରି ଚିକ୍ଷିପୁଃ । ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ତଥାଭ୍ଯେତ୍ଯ ସାଧ୍ଵେତତ୍ତେ ମହତ୍ କୃତମ୍ ।। ୫-୩୬-
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ସେଠାକୁ ଆସି, 'ଶାବାଶ! ତୁମେ ବଡ଼ କାମ କରିଛ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅନେନ ଦୁଷ୍ଟକପିନା ଦୈତ୍ଯପକ୍ଷୋପକାରିଣା । ଜଗନ୍ନିରାକୃତଂ ଵୀର! ଦିଷ୍ଟ୍ଯାସୌ କ୍ଷଯମାଗତଃ ।। ୫-୩୬-
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବାନର, ଯିଏ ଦାନବପକ୍ଷକୁ ସହଯୋଗ କରୁଥିଲା, ସେଇ ଦୁନିଆକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଇଥିଲା, ବୀର! ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେ ଏବେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦିଵମାଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵା ହ୍ଟଷ୍ଟାଃ ସଗୁହ୍ଯକାଃ ।। ୫-୩୬-
ଏହିପରି କହି, ଖୁସି ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂଵିଧାନ୍ଯନେକାନି ବଲଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ । କର୍ମ୍ମାଣ୍ଯପରିମେଯାଣି ଶେଷସ୍ଯ ଧରଣୀବୃତଃ ।। ୫-୩୬-
ଏଭଳି, ଧୀର ବଳରାମ, ଧରଣୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶେଷଙ୍କର ଅନେକ ଅପାର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଏଵଂ ଦୈତ୍ଯଵଧଂ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵ ସହାଯଵାନ୍ । ଚକ୍ରେ ଦୁଷ୍ଟକ୍ଷିତୀଶାନାଂ ତଥୈଵ ଜଗତଃ କୃତେ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ— ଏଭଳି, କୃଷ୍ଣ ଦେବ, ବଳଦେବଙ୍କ ସହିତ, ଦେମନମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମାରି, ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ।
କ୍ଷିତେଶ୍ଚ ଭାରଂ ଭଗଵାନ୍ଫାଲ୍ଗୁନେନ ସମନ୍ଵିତଃ । ଆଵତାରଯାମାସ ଵିଭୁସ୍ସମସ୍ତାକ୍ଷୋହିଣୀ ଵଧାତ୍
ଭଗବାନ, ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ସହିତ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସେନାମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଲେ।
କୃତ୍ଵା ଭାରାଵତରଣଂ ଭୁଵୋ ହତ୍ଵାଽଖିଲାନ୍ନୃପାନ୍ । ଶାପଵ୍ଯାଜେନ ଵିପ୍ରାଣାମୁପସଂହୃତଵାନ୍କୁଲମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପର ଉପଲକ୍ଷେ ନିଜ କୁଳକୁ ଶେଷ କରିଦେଲେ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯମାତ୍ମନଃ । ସାଂଶୋ ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମୁନେ ନିଜମ୍
ଦ୍ୱାରକାକୁ ଛାଡି, କୃଷ୍ଣ ଦେବ ନିଜ ମାନବ ଶରୀରକୁ ବିଦାୟ କରି, ମୁନି, ବିଷ୍ଣୁର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭରିଥିବା ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ। ସ ଵିପ୍ରଶାପଵ୍ଯାଜେନ ସଂଜହ୍ରେ ସ୍ଵକୁଲଂ କଥମ୍ । କଥଂ ଚ ମାନୁଷଂ ଦେହମୁତ୍ସସର୍ଜ ଜନାର୍ଦନଃ
ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିଜ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ? ଏବଂ କିପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ ନିଜ ମାନବ ଦେହକୁ ଛାଡିଲେ?
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥା କଣ୍ଵୋ ନାରଦଶ୍ଚ ମହାମୁନିଃ । ପିଂଡାରକେ ମହାତୀର୍ଥେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଦୁକୁମାରକୈଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ— ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କଣ୍ବ ଏବଂ ମହାମୁନି ନାରଦ, ପିଣ୍ଡାରକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯଦୁବଂଶୀ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ଯୌଵନୋନ୍ମତ୍ତା ଭାଵିକାର୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ । ସାଂବଂ ଜାଂବଵତୀପୁତ୍ରଂ ଭୂଷଯିତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଯଥା
ତାପରେ, ଯଦୁବଂଶୀ ଯୁବକମାନେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମତାଳ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟର ଚାଳନାରେ, ସାମ୍ବ, ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅକୁ ଜଣେ ଜନାଣୀ ଭଳି ସଜାଇଦେଲେ।
ପ୍ରଶ୍ରିତାସ୍ତାନ୍ମୁନୀନୂଚୁଃ ପ୍ରଣିପାତପୁରସ୍ସରମ୍ । ଇଯଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁତ୍ରକାମା ଵୈ ବ୍ରୂତ କିଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି
ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ନମ୍ରତା ସହିତ, ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ କହିଲେ— 'ଏହି ଜନାଣୀ ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, କହନ୍ତୁ, ଏହା କ’ଣ ଜନ୍ମ ଦେବ?'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନୋପପନ୍ନାସ୍ତେ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧାଃ କୁମାରକୈଃ । ମୁନଯଃ କୁପିତାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ମୁସଲଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ— ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ମୁନିମାନେ, ଯଦୁବଂଶୀ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯିବା ପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ— 'ଏହି ଜନାଣୀ ଏକ ମୁସଳ ଜନ୍ମ ଦେବ।'
ସର୍ଵଯାଦଵସଂହାରକାରଣଂ ଭୁଵନୋତ୍ତରମ୍ । ଯେନାଖିଲକୁଲୋତ୍ସାଦୋ ଯାଦଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଇ ମୁସଳ ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନଙ୍କ ନଷ୍ଟର କାରଣ ହେବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଯାଦବ କୁଳ ଶେଷ ହେବ।