ଯମୁନାକର୍ଷଣାଦୀନି ଶ୍ରୁତାନି ଭଗଵନ୍ମଯା । ତତ୍ କଥ୍ଯତାଂ ମହାଭାଗ! ଯଦନ୍ଯତ୍ କୃତଵାନ୍ ବଲଃ ।। ୫-୩୫-
ହେ ମହାଭାଗ, ଯମୁନାକୁ ଆଣିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ବଳ ଆଉ କ'ଣ କରିଥିଲେ, ଦୟାକରି କହ।
ପରାଶର ଉଵାଚ । ମୈତ୍ରେଯ!ଶ୍ରୂଯତାଂ କର୍ମ୍ମ ଯଦୂ ରୋମେଣାଭଵତ୍ କୃତମ୍ । ଅନନ୍ତେନାପ୍ରମେଯେଣ ଶେଷେଣା ଧରଣୀଭୃତା ।। ୫-୩୫-
ପରାଶର କହିଲେ: ମୈତ୍ରେୟ, ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧରାକୁ ଧରିଥିବା, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନନ୍ତଙ୍କ କର୍ମ ଶୁଣ।
ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତନଯାଂ ଖଯଂଵରକୃତକ୍ଷଣାମ୍ । ବଲାଦାଦତ୍ତଵାନ୍ ଵୀରଃ ଶାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତୀସୁତଃ ।। ୫-୩୫-
ବୀର ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ଶାମ୍ବ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବର ସମୟରେ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯାଃ କର୍ଣ-ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଭୀଷ୍ମ-ଗ୍ରୋଣାଦଯଶ୍ଚୈଵ ବବୁନ୍ଧର୍ଯଘି ନିର୍ଜ୍ଜିତମ୍ ।। ୫-୩୫-୫?।। ତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ଯାଦଵାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ କ୍ରୋଧଂ ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦିଷୁ । ମୈତ୍ରେଯ! ଚକ୍ରୁଶ୍ଵ ତତୋ ତିହନ୍ତୁ ତେ ମହୋଦ୍ଯମମ୍ ।। ୫-୩୫-
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ, ଜିତିଥିବା ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲେ।
ତାନ୍ ନିଵାର୍ଯ୍ଯ ବଲଃ ପ୍ରାହ ମଦଲୋଲାକୁଲାକ୍ଷରମ୍ । ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ମଦ୍ଧଚନାଦୂ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯେକୋ ହି କୌରଵାନ୍ ।। ୫-୩୫-
ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଓ ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ବଲଦେଵସ୍ତାତୋ ଗତ୍ଵା ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍ । ବାହ୍ଯୋପଵନମଧ୍ଯେଽଭୂଦୂ ନ ଵିଵେଶ ଚ ତତୂପୁରମ୍ ।। ୫-୩୫-
ବଳଦେବ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି, ଗର୍ବରେ ଭରିଥିବା କଥାରେ କହିଲେ, 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବେ; ମୁଁ ଏକା ହୋଇ କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।'
ବଲମାଗତମାଜ୍ଞାଯ ଭୂପା ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଗାମର୍ଘ୍ଯମୁଦକଞ୍ଚୈଵ ରାମାଯ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍ ।। ୫-୩୫-
ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସମ୍ମାନ ସ୍ୱରୂପ ଗାଁଁ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତତସ୍ତାନାହ କୌରଵାନ୍ । ଆଜ୍ଞାପଯତ୍ଯୁଗ୍ରସେନଃ ଶାମ୍ବମାଶୁ ଵିମୁଞ୍ଚତ ।। ୫-୩୫-
ସେ ସମସ୍ତ ଆଦର ଭଲଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ବଳରାମ କୌରବମାନୋଁକୁ କହିଲେ: 'ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶୀଘ୍ର ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।'
ତତସ୍ତେ ତଦୂଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯେ ଦ୍ରିଜ । କର୍ଣାଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦ୍ଯାଶ୍ଵ ଚକ୍ରୁଧୁର୍ଦ୍ରିଜସତ୍ତମ ।। ୫-୩୫-
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଊଚୁଶ୍ଵ କୁପିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵାହ୍ଲୀକାଦ୍ଯାଶ୍ଵ କୌରଵାଃ । ଅରାଜ୍ଯାର୍ହଂ ଯଦୋର୍ଵ୍ଵଶମଵେକ୍ଷ୍ଯ ମୁସଲାଯୁଧମ୍ ।। ୫-୩୫-
ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କୌରବ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ମୁସଳଧାରୀ ଏହି ଯାଦବ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଅନୁଗତ ହେବାକୁ ପଡିବ?'
ଭୋ ଭୋଃ !କିମେତଦ୍ଭଵତା ବଲଭଦ୍ରେରିତଂ ବଚଃ । ଆଜ୍ଞାଂ କୁରୁକୁଲୋତ୍ଥାନାଂ ଯାଦଵଃ କଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ।। ୫-୩୫-
'ହେ, ଏହି କଣ ଆଦେଶ ଆପଣ, ବଳଭଦ୍ର, କହିଛନ୍ତି? କୌରବ ବଂଶକୁ କେଉଁ ଯାଦବ ଆଦେଶ ଦେଇପାରିବ?'
ଉଗ୍ରସେନୋଽପି ଯଦ୍ଯାଜ୍ଞାଂ କୌରଵାଣାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି । ତଦଲଂ ପାଣ୍ଡୁରଚ୍ଛତ୍ରୈର୍ନୃ ପଯୋଗ୍ଯୈର୍ଵିଡ଼ମ୍ବିତୈଃ ।। ୫-୩୫-
ଯଦି ଉଗ୍ରସେନ ମଧ୍ୟ କୌରବମାନୋଁକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଧଳା ଛତା ଓ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଆମ ପାଇଁ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
ତଦୂଗଚ୍ଛ ବଲ!ପାପାଢ୍ଯ ଶାମ୍ବମନ୍ଯାଯଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମୋ ନ ଭଵତୋ ନୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୫-୩୫-
'ବଳ, ତୁମେ ଯାଅ। ଶାମ୍ବ ଭୁଲ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତି ଦେବାଯୋଗ୍ୟ। ଆମେ ତୁମ ବା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ।'
ପ୍ରଣତିର୍ଯା କୃତାସ୍ମାକମାର୍ଯ୍ଯାଣାଂ କୁକୁରାନ୍ଧକୈଃ । ନନାମ ସା କୃତା କେଯମାଜ୍ଞା ସ୍ଵାମିନି ଭୃତ୍ଯତଃ ।। ୫-୩୫-
'କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଆମ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖି ଆଦର ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ଏହି ଆଦେଶ କଣ, ମାଲିକ ଭାବରେ ଚାକରକୁ ଦିଆଯାଉଛି?'
ଗର୍ଵ୍ଵମାରୋପିତା ଯୁଯଂ ସମାନାସନଭୋଜନୈଃ । କୋ ଦୋଷୋ ଭଵତାଂ ନିତିର୍ଯତ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନାଵଲୋକିତା ।। ୫-୩୫-
'ଆମେ ଏକାସାନରେ ବସି, ଏକାସାଥିରେ ଭୋଜନ କରି, ଅଭିମାନୀ ହୋଇଯାଇଛ। ଆମେ ତୁମକୁ ଅନୁନୟରେ ଅବହେଳା କରିନଥିଲୁ, ଏହାର ଦୋଷ କ'ଣ?'
ଅସ୍ମାଭିରର୍ଘୋ ଭଵତୋ ଯୋଽଯଂ ବଲ! ନିଵେଦିତଃ । ପ୍ର ମୂଣୈତନ୍ନୈତଦସ୍ମାକ କୁଲ୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମତ୍କୁଲୋଚିତମ୍ ।। ୫-୩୫-
'ବଳ, ଆମେ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥିଲୁ, ଏହା କେବଳ ଆଦର ଦେଖାଇବା ପାଇଁ। ଏହା ଆମ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ଏବଂ ତୁମ ବଂଶ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କୁରଵଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ନ ମୁଞ୍ଚାମୋ ହରେଃ ସୁତମ୍ । କୃତୈକନିଶ୍ଵଯାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିଵିଶୁର୍ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍ ।। ୫-୩୫-
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ କୌରବ କହିଲେ, 'ଆମେ ହରିଙ୍କ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ।' ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗଜସାହ୍ବୟ ନାମକ ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମତ୍ତଃକୋପେନ ଚାଘୂର୍ଣଂସ୍ତଦଧିକ୍ଷେପଜନ୍ମନା । ଅତ୍ଥାଯ ପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯା ଵସୁଧାଂ ଜଘାନ ସ ହଲାଯୁଧଃ ।। ୫-୩୫-
ତାପରେ, ମୁସଳଧାରୀ ବଳରାମ, ଏହି ଅପମାନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହେଇ, ପାଦରେ ଭୂମିକୁ ଦଳିଦେଲେ।
ତତୋ ଵିଦାରିତା ପୃଥ୍ଵୀ ପାର୍ଷ୍ଣିଘାତାନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ଆସ୍ଫୋଟଯାମାସ ତଥା ଦିଶଃ ଶବ୍ଦେନ ପୂରଯନ୍ ।। ୫-୩୫-
ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପାଦ ଘାତରେ ଭୂମି ଫାଟିଗଲା, ଏବଂ ତାହାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପୂରଣ କଲା।
ସ ଉଵାଚାତିତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଭ୍ରୁ କୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ । ଅହୋ ମଦାପଲେପୋଽଯମସାରାଣାଂ ଦ୍ରରାତ୍ମନାମ ।। ୫-୩୫-
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତାବଳି, ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ ବଙ୍କିଗଲା, ସେ କହିଲେ: 'ହଁ, ଏହି ଅଭିମାନ ତାଙ୍କର, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ।'
କୌରଵାଣାଂ ମହୀପତ୍ଵମସ୍ମାକଂ କିଲ କାଲଜମ୍ । ଉଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଯେ ନାଜ୍ଞାଂ ମନ୍ଯନ୍ତେଽଦ୍ଯାପି ଲଙ୍ଖନମ୍ ।। ୫-୩୫-
'କୌରବମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ କେବଳ ସମୟର ଦାନା, ଆମର ଶାଶ୍ୱତ। ଏବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଲୋକ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି।'
ଆଜ୍ଞାଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛେଦ୍ଧର୍ମ୍ମେଣ ସହ ଦେଵୈଃ ଶଚୀପତିଃ । ସଦାଧ୍ଯାସ୍ତେ ସୁଧର୍ମ୍ମା ତାମୁଗ୍ରସେନଃ ଶଚୀପତେଃ ।। ୫-୩୫-
'ଧର୍ମର ଆଦେଶକୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ଅଧିକାର ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।'
ଧିଙୂମନୁଷ୍ଯଶତୋଚ୍ଛିଷ୍ଟେ ତୁଷ୍ଟିରେଷାଂ ନୃପାସନେ । ପାରିଜାତତରୋଃ ପୁଷ୍ପମଞ୍ଚରୀର୍ଵନିତାଜନଃ ।। ୫-୩୫-
'ଯେଉଁମାନେ ଶତଶତ ଲୋକଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଥିବା ସିଂହାସନରେ ବସି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା ହେଉ। ଏଠାର ନାରୀମାନେ ପାରିଜାତ ଫୁଲର ମାଳା ପରି।'
ବିଭର୍ତ୍ତି ଯସ୍ଯ ଭୃତ୍ଯାନାଂ ସୋଽପ୍ଯେଷାଂ ନ ମହୀପତିଃ । ସମସ୍ତଭୂଭୃତାଂ ନାଥ ଉଗ୍ରସେନଃ ସ ତିଷ୍ଠତୁ ।। ୫-୩୫-
'ଏମିତି ଚାକରମାନୋଁକୁ ଯିଏ ପାଳନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ରାଜା ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଭୂପତିଙ୍କ ନାଥ ଉଗ୍ରସେନ ତାଙ୍କ ମାଲିକ ଭାବେ ରୁହନ୍ତୁ।'
ଅଦ୍ଯ ନିଷ୍କୌରଵାମୁର୍ଵ୍ଵୀଂ କୃତ୍ଵା ଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ପୁରୀମ୍ । କର୍ଣଂ ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଘନଂ ଦ୍ରୋଣମଦ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ସଵାହ୍ଲିକମ୍ ।। ୫-୩୫-
ଆଜି ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ କୌରବମାନେଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେହି ସହରକୁ ଯିବି। କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅଶ୍ୱଥାମାନଙ୍କୁ—
ଦୁଷ୍ଟାନ୍ ଦୁଃଶାସନାଦୀଂଶ୍ଵ ଭୂରିଶ୍ରଵସମେଵ ଚ । ସୋମଦତ୍ତଂ ଶଲଂ ଭୀମମର୍ଜ୍ଜୁନଂ ସଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ ।। ୫-୩୫-
ଦୁଷ୍ଟ ଦୁଃଶାସନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ସୋମଦତ୍ତ, ଶଳ, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ—
ମମଜୌ କୌରଵାଂଶ୍ଵାନ୍ଯାନ୍ ହ୍ଟତ୍ଵା ସାଶ୍ଵରଥଦ୍ରିପାନ୍ । ଵୀରମାଦାଯ ଶାମ୍ବଞ୍ଚ ସପତ୍ରୀକ ତତଃ ପୁରୀମ୍ । ଦ୍ରାରକାମୁଗ୍ରସେନାଦୀନ୍ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ବାନ୍ଧଵାନ୍ ।। ୫-୩୫-
ମୁଁ କୌରବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ହରାଇ, ବୀର ଶାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇ, ତାପରେ ସେହି ସହରକୁ ଯିବି।
ଅଥଵା କୌରଵାଧୀନଂ ସମସ୍ତୈଃ କୁରୁଭିଃ ସହ । ଭାରାଵତରଣୋ ଶୀଘ୍ର ଦେଵରାଜେନ ଚୋଦିତଃ ୫-୩୫-
ନାହିଁଲେ, ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ମୋ ଅଧୀନ ହେଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀର ଭାର କମେଇଦେବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମଦରକ୍ତାକ୍ଷଃ କର୍ଷଣାଧୋମୁଖଂ ହଲମ୍ । ପ୍ରାକାରଵପ୍ର ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଚକର୍ଷ ମୁଷଲାଯୁଧଃ ।। ୫-୩୫-
ଏପରି କହି, ତାଙ୍କ ଆଖି ରାଗରେ ଲାଲ ହେଲା, ସେ ତାଙ୍କ ହଳକୁ ଦୁର୍ଗ ଓ ଖାଲିଆ ଦିଗକୁ ନମାଇ, ମୁଷଳଧାରୀ ଏହାକୁ ଟାଣିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଘୂର୍ଣିତଂ ତତ୍ ସହସା ତତୋ ଵୈ ହସ୍ତିନାପୁରମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧହ୍ଟଦଯାଶ୍ଚୁଂକ୍ର ଶୁଃ ସର୍ଵ୍ଵକୌରଵାଃ ।। ୫-୩୫-
ହଠାତ୍ ହସ୍ତିନାପୁର ସହର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କମ୍ପିଗଲା; ଏହାକୁ ଅସ୍ଥିର ଓ କମ୍ପିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କୌରବ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।