ଜହି କୃତ୍ଯାମିମାମୁଗ୍ରାଂ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲାଜଟାଲକାମ୍ । ଚକ୍ରମୁତ୍ସୃଷ୍ଟମକ୍ଷେଷୁ କ୍ରୀଡ଼ାସକ୍ତେନ ଲୀଲଯା ।। ୫-୩୪-
ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଟା ଜଳୁଥିବା କୃତ୍ୟାକୁ, ତୁମେ ମଜାରେ ଅପରାଧୀମାନେ ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଚକ୍ର ଫିଙ୍ଗି ଧ୍ୱଂସ କର।
ତଦଗ୍ରିମାଲାଜଟିଲଜ୍ଵାଲୋଦୂଗାରାତିଭୀଷଣାମ୍ । କୃତ୍ଯାମନୁଜଗାମାଶୁ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ର ସୁଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଓ ଜଟାରୁ ଜ୍ୱାଳା ଉଠୁଥିବା, ଭୟଜନକ ଏହି କୃତ୍ୟାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ତୁରନ୍ତ ଧାଉଥିଲା।
ଚକ୍ରଗତାପଵିଧ୍ଵସ୍ତା କୃତ୍ଯା ମାହେଶ୍ଵରୀ ତଦା । ନନାଶ ଵେଗିନୀ ଵେଗାତ୍ ତଦପ୍ଯନୁଜଗାମ ତାମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ମାହେଶ୍ୱରୀ କୃତ୍ୟା ଛିଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
କୃତ୍.ଯା ଵାରାଣସୀମେଵ ପ୍ରଵିଵେଶ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା । ଵିଷ୍ଣଚକ୍ରପ୍ରତିହତପ୍ରଭାଵା ମୁନିସତ୍ତମ ।। ୫-୩୪-
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କୃତ୍ୟା ତୀବ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିଦେଇଥିଲା।
ତତଃ କାଶିବଲଂ ଭୂରି ପ୍ମଥାନାଂ ତଥା ବଲମ୍ । ସମସ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ରଯୁତଂ ଚକ୍ରସ୍ଯାଭିମୁଖଂ ଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, କାଶୀର ବଡ଼ ସେନା ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କର ଦଳ, ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଚକ୍ରକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ରମୋକ୍ଷଚତୁରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତଦୂବଲମୋଜସା । କୃତ୍ଯାଗର୍ଭାମଶେଷାଂ ତାଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେଇ ଚକ୍ର ତାହା ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ତାପରେ ଜଳାଇଦେଲା, ଏବଂ ସେଇ କୃତ୍ୟା ସହ ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲା।
ସଭୂଭୃଦୂଭୃତ୍ଯପୌରାନ୍ତୁ ସାଶ୍ଵମାତଙ୍ଗମାନଵାମ୍ । ଅଶେଷକୋଷକୋଷ୍ଠାଂ ତାଂ ଦୁନିଂରୀକ୍ଷ୍ଯାଂ ସୁରୈରପି ।। ୫-୩୪-
ସେଇ ସହର, ରାଜା, ଚାକର, ପୌର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମଣିଷ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗଦାମାନେ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ପାରିବେନି ଏମିତି ଦୁର୍ଦ୍ଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ଜ୍ଵାଲାପରିପ୍ଲୁତାଶେଷ-ଗୃହୃ-ପ୍ରାକାରଚତ୍ଵରାମ୍ । ଦଦାହ ତଦ୍ଧରେଶ୍ଵକ୍ରଂ ସକଲାମେଵ ତାଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୫-୩୪-
ସମସ୍ତ ଘର, ପାଗା, ଓ ଅଙ୍ଗନା ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଢାକିଗଲା; ହରିଙ୍କ ଚକ୍ର ସମଗ୍ର ସହରକୁ ପୁରାପୁରି ଜଳାଇଦେଲା।
ଅକ୍ଷୀଣାମର୍ଷମତ୍ଯୁଗ୍ରସାଧ୍ଯସାଧନସସ୍ପୃହମ୍ । ତଜ୍ଵକ୍ର ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ଦୀପ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋରଭ୍ଯାଯଯୌ କରମ୍ ।। ୫-୩୪-
ସେଇ ଚକ୍ର, କ୍ଷୀଣ ହେଉନଥିବା ଶକ୍ତି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ, କଠିନ କାମ ସାଧିବା ଆଗ୍ରହ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତକୁ ପୁଣି ଫେରିଗଲା।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ । ଭୂଯ ଏଵାହମିଚ୍ଛାମି ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଶ୍ରୋତୁ ପରାକ୍ରମଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ! ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ।। ୫-୩୫-
ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପୁଣି ଚାହେଁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପରାକ୍ରମୀ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ; ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଯମୁନାକର୍ଷଣାଦୀନି ଶ୍ରୁତାନି ଭଗଵନ୍ମଯା । ତତ୍ କଥ୍ଯତାଂ ମହାଭାଗ! ଯଦନ୍ଯତ୍ କୃତଵାନ୍ ବଲଃ ।। ୫-୩୫-
ହେ ମହାଭାଗ, ଯମୁନାକୁ ଆଣିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ବଳ ଆଉ କ'ଣ କରିଥିଲେ, ଦୟାକରି କହ।
ପରାଶର ଉଵାଚ । ମୈତ୍ରେଯ!ଶ୍ରୂଯତାଂ କର୍ମ୍ମ ଯଦୂ ରୋମେଣାଭଵତ୍ କୃତମ୍ । ଅନନ୍ତେନାପ୍ରମେଯେଣ ଶେଷେଣା ଧରଣୀଭୃତା ।। ୫-୩୫-
ପରାଶର କହିଲେ: ମୈତ୍ରେୟ, ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧରାକୁ ଧରିଥିବା, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନନ୍ତଙ୍କ କର୍ମ ଶୁଣ।
ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତନଯାଂ ଖଯଂଵରକୃତକ୍ଷଣାମ୍ । ବଲାଦାଦତ୍ତଵାନ୍ ଵୀରଃ ଶାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତୀସୁତଃ ।। ୫-୩୫-
ବୀର ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ଶାମ୍ବ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବର ସମୟରେ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯାଃ କର୍ଣ-ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଭୀଷ୍ମ-ଗ୍ରୋଣାଦଯଶ୍ଚୈଵ ବବୁନ୍ଧର୍ଯଘି ନିର୍ଜ୍ଜିତମ୍ ।। ୫-୩୫-୫?।। ତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ଯାଦଵାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ କ୍ରୋଧଂ ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦିଷୁ । ମୈତ୍ରେଯ! ଚକ୍ରୁଶ୍ଵ ତତୋ ତିହନ୍ତୁ ତେ ମହୋଦ୍ଯମମ୍ ।। ୫-୩୫-
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ, ଜିତିଥିବା ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲେ।
ତାନ୍ ନିଵାର୍ଯ୍ଯ ବଲଃ ପ୍ରାହ ମଦଲୋଲାକୁଲାକ୍ଷରମ୍ । ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ମଦ୍ଧଚନାଦୂ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯେକୋ ହି କୌରଵାନ୍ ।। ୫-୩୫-
ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଓ ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ବଲଦେଵସ୍ତାତୋ ଗତ୍ଵା ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍ । ବାହ୍ଯୋପଵନମଧ୍ଯେଽଭୂଦୂ ନ ଵିଵେଶ ଚ ତତୂପୁରମ୍ ।। ୫-୩୫-
ବଳଦେବ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି, ଗର୍ବରେ ଭରିଥିବା କଥାରେ କହିଲେ, 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବେ; ମୁଁ ଏକା ହୋଇ କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।'
ବଲମାଗତମାଜ୍ଞାଯ ଭୂପା ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଗାମର୍ଘ୍ଯମୁଦକଞ୍ଚୈଵ ରାମାଯ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍ ।। ୫-୩୫-
ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସମ୍ମାନ ସ୍ୱରୂପ ଗାଁଁ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତତସ୍ତାନାହ କୌରଵାନ୍ । ଆଜ୍ଞାପଯତ୍ଯୁଗ୍ରସେନଃ ଶାମ୍ବମାଶୁ ଵିମୁଞ୍ଚତ ।। ୫-୩୫-
ସେ ସମସ୍ତ ଆଦର ଭଲଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ବଳରାମ କୌରବମାନୋଁକୁ କହିଲେ: 'ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶୀଘ୍ର ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।'
ତତସ୍ତେ ତଦୂଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯେ ଦ୍ରିଜ । କର୍ଣାଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦ୍ଯାଶ୍ଵ ଚକ୍ରୁଧୁର୍ଦ୍ରିଜସତ୍ତମ ।। ୫-୩୫-
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଊଚୁଶ୍ଵ କୁପିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵାହ୍ଲୀକାଦ୍ଯାଶ୍ଵ କୌରଵାଃ । ଅରାଜ୍ଯାର୍ହଂ ଯଦୋର୍ଵ୍ଵଶମଵେକ୍ଷ୍ଯ ମୁସଲାଯୁଧମ୍ ।। ୫-୩୫-
ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କୌରବ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ମୁସଳଧାରୀ ଏହି ଯାଦବ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଅନୁଗତ ହେବାକୁ ପଡିବ?'
ଭୋ ଭୋଃ !କିମେତଦ୍ଭଵତା ବଲଭଦ୍ରେରିତଂ ବଚଃ । ଆଜ୍ଞାଂ କୁରୁକୁଲୋତ୍ଥାନାଂ ଯାଦଵଃ କଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ।। ୫-୩୫-
'ହେ, ଏହି କଣ ଆଦେଶ ଆପଣ, ବଳଭଦ୍ର, କହିଛନ୍ତି? କୌରବ ବଂଶକୁ କେଉଁ ଯାଦବ ଆଦେଶ ଦେଇପାରିବ?'
ଉଗ୍ରସେନୋଽପି ଯଦ୍ଯାଜ୍ଞାଂ କୌରଵାଣାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି । ତଦଲଂ ପାଣ୍ଡୁରଚ୍ଛତ୍ରୈର୍ନୃ ପଯୋଗ୍ଯୈର୍ଵିଡ଼ମ୍ବିତୈଃ ।। ୫-୩୫-
ଯଦି ଉଗ୍ରସେନ ମଧ୍ୟ କୌରବମାନୋଁକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଧଳା ଛତା ଓ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଆମ ପାଇଁ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
ତଦୂଗଚ୍ଛ ବଲ!ପାପାଢ୍ଯ ଶାମ୍ବମନ୍ଯାଯଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମୋ ନ ଭଵତୋ ନୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୫-୩୫-
'ବଳ, ତୁମେ ଯାଅ। ଶାମ୍ବ ଭୁଲ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତି ଦେବାଯୋଗ୍ୟ। ଆମେ ତୁମ ବା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ।'
ପ୍ରଣତିର୍ଯା କୃତାସ୍ମାକମାର୍ଯ୍ଯାଣାଂ କୁକୁରାନ୍ଧକୈଃ । ନନାମ ସା କୃତା କେଯମାଜ୍ଞା ସ୍ଵାମିନି ଭୃତ୍ଯତଃ ।। ୫-୩୫-
'କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଆମ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖି ଆଦର ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ଏହି ଆଦେଶ କଣ, ମାଲିକ ଭାବରେ ଚାକରକୁ ଦିଆଯାଉଛି?'
ଗର୍ଵ୍ଵମାରୋପିତା ଯୁଯଂ ସମାନାସନଭୋଜନୈଃ । କୋ ଦୋଷୋ ଭଵତାଂ ନିତିର୍ଯତ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନାଵଲୋକିତା ।। ୫-୩୫-
'ଆମେ ଏକାସାନରେ ବସି, ଏକାସାଥିରେ ଭୋଜନ କରି, ଅଭିମାନୀ ହୋଇଯାଇଛ। ଆମେ ତୁମକୁ ଅନୁନୟରେ ଅବହେଳା କରିନଥିଲୁ, ଏହାର ଦୋଷ କ'ଣ?'
ଅସ୍ମାଭିରର୍ଘୋ ଭଵତୋ ଯୋଽଯଂ ବଲ! ନିଵେଦିତଃ । ପ୍ର ମୂଣୈତନ୍ନୈତଦସ୍ମାକ କୁଲ୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମତ୍କୁଲୋଚିତମ୍ ।। ୫-୩୫-
'ବଳ, ଆମେ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥିଲୁ, ଏହା କେବଳ ଆଦର ଦେଖାଇବା ପାଇଁ। ଏହା ଆମ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ଏବଂ ତୁମ ବଂଶ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କୁରଵଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ନ ମୁଞ୍ଚାମୋ ହରେଃ ସୁତମ୍ । କୃତୈକନିଶ୍ଵଯାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିଵିଶୁର୍ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍ ।। ୫-୩୫-
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ କୌରବ କହିଲେ, 'ଆମେ ହରିଙ୍କ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ।' ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗଜସାହ୍ବୟ ନାମକ ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମତ୍ତଃକୋପେନ ଚାଘୂର୍ଣଂସ୍ତଦଧିକ୍ଷେପଜନ୍ମନା । ଅତ୍ଥାଯ ପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯା ଵସୁଧାଂ ଜଘାନ ସ ହଲାଯୁଧଃ ।। ୫-୩୫-
ତାପରେ, ମୁସଳଧାରୀ ବଳରାମ, ଏହି ଅପମାନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହେଇ, ପାଦରେ ଭୂମିକୁ ଦଳିଦେଲେ।
ତତୋ ଵିଦାରିତା ପୃଥ୍ଵୀ ପାର୍ଷ୍ଣିଘାତାନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ଆସ୍ଫୋଟଯାମାସ ତଥା ଦିଶଃ ଶବ୍ଦେନ ପୂରଯନ୍ ।। ୫-୩୫-
ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପାଦ ଘାତରେ ଭୂମି ଫାଟିଗଲା, ଏବଂ ତାହାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପୂରଣ କଲା।
ସ ଉଵାଚାତିତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଭ୍ରୁ କୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ । ଅହୋ ମଦାପଲେପୋଽଯମସାରାଣାଂ ଦ୍ରରାତ୍ମନାମ ।। ୫-୩୫-
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତାବଳି, ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ ବଙ୍କିଗଲା, ସେ କହିଲେ: 'ହଁ, ଏହି ଅଭିମାନ ତାଙ୍କର, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ।'