ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର୍ମୁକ୍ତୈଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଶରୈଃ ଶିରଃ । କାଶିପୁର୍ଯ୍ଯାଞ୍ଚ ଚିକ୍ଷେପ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ ସୋକସ୍ଯ ଵିସ୍ମଯମ୍ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, କାଶୀନଗରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଶୋକାକୁଳ ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ହତ୍ଵା ଚ ପୌଣଡ୍ରକଂ ଶୌରିଃ କାଖିରାଜଞ୍ଚ ସାନୁଗମ୍ । ପୁନର୍ଦ୍ରାରଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରେମେ ସ୍ଵର୍ଗଗତୋ ଯଥା ।। ୫-୩୪-
ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀରାଜ ସହ ସେଉଁଠି ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି, ଶୌରି ପୁନି ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଫେରିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପରି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ତଚ୍ଛିରଃ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର କାଶିପତେଃ ପୁରେ । ଜନଃ କିମେତଦିତ୍ଯାହ କେନତ୍ଯତ୍ଯନ୍ତଵିସ୍ମିତଃ ।। ୫-୩୪-
କାଶୀରାଜଙ୍କ ନଗରରେ ମୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, 'ଏହା କ'ଣ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ହତଂ ତସ୍ଯ ସୁତସ୍ତତଃ । ପୁରୋହିତେନ ସହିତସ୍ତୋ।ଯାମାସ ଶଙ୍କରମ୍ ।। ୫-୩୪-
ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ମାରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୁରୋହିତ ସହ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ତୋଷିତସ୍ତନ ଶଙ୍କରଃ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵେତି ତଦା ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନୃପାତ୍ମଜମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଅବିମୁକ୍ତ ମହାତୀର୍ଥରେ, ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରାଜପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, 'ଏକ ଵର ଚାହିଁନିଅ।'
ସ ଵବ୍ର ଭଗଵାନ୍ କୃତ୍ଯା ପିତୃହନ୍ତୁର୍ଵଧାଯ ମେ । ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହେଶ୍ଵର ।। ୫-୩୪-
ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବାନ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ହନ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ତୁମ ଦୟାରେ ଏକ କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ।'
ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯୁକ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନେରନନ୍ତରମ୍ । ମହାକୃତ୍ଯା ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତସ୍ଯୈଵାଗ୍ନେର୍ଵିନ୍ମଶିନୀ ।। ୫-୩୪-
'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି କହିବା ସହ ବାମ ଅଗ୍ନିରୁ, ସେଉଁଠି ଏକ ବଡ଼ କୃତ୍ୟା ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତତୋ ଜ୍ଵାଲାକରାଲାସ୍ଯା ଜ୍ଵଲତ୍କେଶକଲାପିକା । କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣେତି କୁପିତା କୃତ୍ଯା ଦ୍ରାରଵତୀଂ ଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କେଶ ଥିବା, 'କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!' ବୋଲି କ୍ରୁଧ୍ଧ କୃତ୍ୟା ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଚାଲିଗଲା।
ତାମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଜନସ୍ତ୍ରାସଵିଚଲ୍ଲୋଚନୋ ମୁନେ! ଯଯୌ ଶରଣ୍ଯଂ ଜଗତାଂ ଶରଣଂ ମଧୁସୂଦନମ୍ ।। ୫-୩୪-
ସେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମୁନିବର, ସମସ୍ତେ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ପାଖକୁ ରକ୍ଷା ଚାହିଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
କାଶିରାଜସୁତେନେଯମାରାଧ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ । ଉତ୍ପାଦିତା ମହାକୃତ୍ଯେତ୍ଯଵଗମ୍ଯାଥ ଚକ୍ରିଣା ।। ୫-୩୪-
କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ବୁଝିପାରିଲେ।
ଜହି କୃତ୍ଯାମିମାମୁଗ୍ରାଂ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲାଜଟାଲକାମ୍ । ଚକ୍ରମୁତ୍ସୃଷ୍ଟମକ୍ଷେଷୁ କ୍ରୀଡ଼ାସକ୍ତେନ ଲୀଲଯା ।। ୫-୩୪-
ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଟା ଜଳୁଥିବା କୃତ୍ୟାକୁ, ତୁମେ ମଜାରେ ଅପରାଧୀମାନେ ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଚକ୍ର ଫିଙ୍ଗି ଧ୍ୱଂସ କର।
ତଦଗ୍ରିମାଲାଜଟିଲଜ୍ଵାଲୋଦୂଗାରାତିଭୀଷଣାମ୍ । କୃତ୍ଯାମନୁଜଗାମାଶୁ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ର ସୁଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଓ ଜଟାରୁ ଜ୍ୱାଳା ଉଠୁଥିବା, ଭୟଜନକ ଏହି କୃତ୍ୟାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ତୁରନ୍ତ ଧାଉଥିଲା।
ଚକ୍ରଗତାପଵିଧ୍ଵସ୍ତା କୃତ୍ଯା ମାହେଶ୍ଵରୀ ତଦା । ନନାଶ ଵେଗିନୀ ଵେଗାତ୍ ତଦପ୍ଯନୁଜଗାମ ତାମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ମାହେଶ୍ୱରୀ କୃତ୍ୟା ଛିଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
କୃତ୍.ଯା ଵାରାଣସୀମେଵ ପ୍ରଵିଵେଶ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା । ଵିଷ୍ଣଚକ୍ରପ୍ରତିହତପ୍ରଭାଵା ମୁନିସତ୍ତମ ।। ୫-୩୪-
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କୃତ୍ୟା ତୀବ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିଦେଇଥିଲା।
ତତଃ କାଶିବଲଂ ଭୂରି ପ୍ମଥାନାଂ ତଥା ବଲମ୍ । ସମସ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ରଯୁତଂ ଚକ୍ରସ୍ଯାଭିମୁଖଂ ଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, କାଶୀର ବଡ଼ ସେନା ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କର ଦଳ, ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଚକ୍ରକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ରମୋକ୍ଷଚତୁରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତଦୂବଲମୋଜସା । କୃତ୍ଯାଗର୍ଭାମଶେଷାଂ ତାଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେଇ ଚକ୍ର ତାହା ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ତାପରେ ଜଳାଇଦେଲା, ଏବଂ ସେଇ କୃତ୍ୟା ସହ ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲା।
ସଭୂଭୃଦୂଭୃତ୍ଯପୌରାନ୍ତୁ ସାଶ୍ଵମାତଙ୍ଗମାନଵାମ୍ । ଅଶେଷକୋଷକୋଷ୍ଠାଂ ତାଂ ଦୁନିଂରୀକ୍ଷ୍ଯାଂ ସୁରୈରପି ।। ୫-୩୪-
ସେଇ ସହର, ରାଜା, ଚାକର, ପୌର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମଣିଷ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗଦାମାନେ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ପାରିବେନି ଏମିତି ଦୁର୍ଦ୍ଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ଜ୍ଵାଲାପରିପ୍ଲୁତାଶେଷ-ଗୃହୃ-ପ୍ରାକାରଚତ୍ଵରାମ୍ । ଦଦାହ ତଦ୍ଧରେଶ୍ଵକ୍ରଂ ସକଲାମେଵ ତାଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୫-୩୪-
ସମସ୍ତ ଘର, ପାଗା, ଓ ଅଙ୍ଗନା ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଢାକିଗଲା; ହରିଙ୍କ ଚକ୍ର ସମଗ୍ର ସହରକୁ ପୁରାପୁରି ଜଳାଇଦେଲା।
ଅକ୍ଷୀଣାମର୍ଷମତ୍ଯୁଗ୍ରସାଧ୍ଯସାଧନସସ୍ପୃହମ୍ । ତଜ୍ଵକ୍ର ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ଦୀପ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋରଭ୍ଯାଯଯୌ କରମ୍ ।। ୫-୩୪-
ସେଇ ଚକ୍ର, କ୍ଷୀଣ ହେଉନଥିବା ଶକ୍ତି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ, କଠିନ କାମ ସାଧିବା ଆଗ୍ରହ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତକୁ ପୁଣି ଫେରିଗଲା।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ । ଭୂଯ ଏଵାହମିଚ୍ଛାମି ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଶ୍ରୋତୁ ପରାକ୍ରମଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ! ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ।। ୫-୩୫-
ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପୁଣି ଚାହେଁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପରାକ୍ରମୀ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ; ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଯମୁନାକର୍ଷଣାଦୀନି ଶ୍ରୁତାନି ଭଗଵନ୍ମଯା । ତତ୍ କଥ୍ଯତାଂ ମହାଭାଗ! ଯଦନ୍ଯତ୍ କୃତଵାନ୍ ବଲଃ ।। ୫-୩୫-
ହେ ମହାଭାଗ, ଯମୁନାକୁ ଆଣିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ବଳ ଆଉ କ'ଣ କରିଥିଲେ, ଦୟାକରି କହ।
ପରାଶର ଉଵାଚ । ମୈତ୍ରେଯ!ଶ୍ରୂଯତାଂ କର୍ମ୍ମ ଯଦୂ ରୋମେଣାଭଵତ୍ କୃତମ୍ । ଅନନ୍ତେନାପ୍ରମେଯେଣ ଶେଷେଣା ଧରଣୀଭୃତା ।। ୫-୩୫-
ପରାଶର କହିଲେ: ମୈତ୍ରେୟ, ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧରାକୁ ଧରିଥିବା, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନନ୍ତଙ୍କ କର୍ମ ଶୁଣ।
ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତନଯାଂ ଖଯଂଵରକୃତକ୍ଷଣାମ୍ । ବଲାଦାଦତ୍ତଵାନ୍ ଵୀରଃ ଶାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତୀସୁତଃ ।। ୫-୩୫-
ବୀର ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ଶାମ୍ବ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବର ସମୟରେ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯାଃ କର୍ଣ-ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଭୀଷ୍ମ-ଗ୍ରୋଣାଦଯଶ୍ଚୈଵ ବବୁନ୍ଧର୍ଯଘି ନିର୍ଜ୍ଜିତମ୍ ।। ୫-୩୫-୫?।। ତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ଯାଦଵାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ କ୍ରୋଧଂ ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦିଷୁ । ମୈତ୍ରେଯ! ଚକ୍ରୁଶ୍ଵ ତତୋ ତିହନ୍ତୁ ତେ ମହୋଦ୍ଯମମ୍ ।। ୫-୩୫-
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ, ଜିତିଥିବା ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲେ।
ତାନ୍ ନିଵାର୍ଯ୍ଯ ବଲଃ ପ୍ରାହ ମଦଲୋଲାକୁଲାକ୍ଷରମ୍ । ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ମଦ୍ଧଚନାଦୂ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯେକୋ ହି କୌରଵାନ୍ ।। ୫-୩୫-
ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଓ ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ବଲଦେଵସ୍ତାତୋ ଗତ୍ଵା ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍ । ବାହ୍ଯୋପଵନମଧ୍ଯେଽଭୂଦୂ ନ ଵିଵେଶ ଚ ତତୂପୁରମ୍ ।। ୫-୩୫-
ବଳଦେବ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି, ଗର୍ବରେ ଭରିଥିବା କଥାରେ କହିଲେ, 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବେ; ମୁଁ ଏକା ହୋଇ କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।'
ବଲମାଗତମାଜ୍ଞାଯ ଭୂପା ଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଗାମର୍ଘ୍ଯମୁଦକଞ୍ଚୈଵ ରାମାଯ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍ ।। ୫-୩୫-
ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସମ୍ମାନ ସ୍ୱରୂପ ଗାଁଁ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତତସ୍ତାନାହ କୌରଵାନ୍ । ଆଜ୍ଞାପଯତ୍ଯୁଗ୍ରସେନଃ ଶାମ୍ବମାଶୁ ଵିମୁଞ୍ଚତ ।। ୫-୩୫-
ସେ ସମସ୍ତ ଆଦର ଭଲଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ବଳରାମ କୌରବମାନୋଁକୁ କହିଲେ: 'ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶୀଘ୍ର ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।'
ତତସ୍ତେ ତଦୂଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯେ ଦ୍ରିଜ । କର୍ଣାଦୁର୍ଯ୍ଯୋଧନାଦ୍ଯାଶ୍ଵ ଚକ୍ରୁଧୁର୍ଦ୍ରିଜସତ୍ତମ ।। ୫-୩୫-
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଊଚୁଶ୍ଵ କୁପିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵାହ୍ଲୀକାଦ୍ଯାଶ୍ଵ କୌରଵାଃ । ଅରାଜ୍ଯାର୍ହଂ ଯଦୋର୍ଵ୍ଵଶମଵେକ୍ଷ୍ଯ ମୁସଲାଯୁଧମ୍ ।। ୫-୩୫-
ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କୌରବ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ମୁସଳଧାରୀ ଏହି ଯାଦବ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଅନୁଗତ ହେବାକୁ ପଡିବ?'