ଦୂତଞ୍ଚ ପ୍ରେରଯାମାସ କୃଷ୍ଣାଯ ସୁମହାତ୍ମନେ । ତ୍ଯତ୍ତଵା ଚକ୍ରାଦିକଂ ଚିହ୍ନ ମଦୀଯଂ ନାମ ଚାତ୍ମନଃ ।। ୫-୩୪-
ସେ ଏକ ଦୂତକୁ ବଡ ମନ ବିଶାଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ, କହିଲେ — 'ତୁମେ ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ନାମ ମୋତେ ଦେଇଦିଅ।'
ଵାସୁଦେଵାତ୍ମକଂ ମୂଢ଼!ମୁତ୍ତଵା ସର୍ଵ୍ଵଂ ଵିଶେଷତଃ । ଆତ୍ମନୋ ଜୀଵିତାର୍ଥାଯ ତତୋ ମେ ପ୍ରଣତି ଵ୍ରଜ ।। ୫-୩୪-
'ହେ ମୂର୍ଖ, ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ବିଶେଷକରି ନିଜ ପ୍ରାଣ ପାଇଁ; ତାପରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ଶିର ନମା।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରହସ୍ଯୈନ ଦୂତଂ ପ୍ରାହ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ନିଜଚିହ୍ନମହଂ ଚକ୍ର ସମୁତ୍ସ୍ମରକ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵଯୀତି ଵୈ ।। ୫-୩୪-
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହସି ଦୂତକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ନିଜ ଚିହ୍ନ, ଚକ୍ରକୁ ନିଜେ ସ୍ମରଣ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି।'
ଵାଚ୍ଯଃ ସ ପୌଣ୍ଡ୍ରକୋ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵଯା ଦୂତ!ଵଚୋ ମମ । ଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଦ୍ରାକ୍ଯସଦ୍ଭାଵୋ ଯତ୍ କାର୍ଯ୍ଯଂ ତଦ୍ରିଧୀଯତାଭ୍ ।। ୫-୩୪-
'ହେ ଦୂତ, ତୁମେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ମୋ ଏହି କଥା କହ, ତୁମର ମିଥ୍ୟା ଦାବି ଏବେ ପ୍ରକାଶ ହୋଇଗଲା, ଯାହା ଉଚିତ ସେ କର।'
ଗୃହୀତଚିହ୍ନ ଏଵାହମାଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ପୁରମ୍ । ସମୁତ୍ସ୍ତ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଚକ୍ର ନିଜନିହ୍ନମସଂଶଯମ୍ ।। ୫-୩୪-
'ମୁଁ ନିଜ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି ତୁମ ସହରକୁ ଆସିବି, ଏବଂ ନିଜ ଚକ୍ର ତୁମ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଛାଡ଼ିଦେବି।'
ଆଜ୍ଞାପୂର୍ଵ୍ଵଞ୍ଚ ଯଦିଦମାଗଚ୍ଛେତି ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍ । ସମ୍ପାଦଯିଷ୍ଯେ ଶ୍ଵସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ତଦପ୍ଯେଷୋଽଵିଲମ୍ବିତମ୍ ।। ୫-୩୪-
'ଏବଂ ତୁମେ ଯେ ଆଗ୍ୟା ଦେଇଛ, ମୁଁ ଆସିବି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଆସନ୍ତାକାଲି ବିଳମ୍ବ ନକରି ପୂରଣ କରିଦେବି।'
ଶରଣାଂ ତେ ସମବ୍ଯେତ୍ଯ କର୍ତ୍ତାସ୍ମି ନୃପତେ!ତଦା । ଯଥା ତ୍ଵତ୍ତ୍ଵୋ ଭଯଂ ବୂଯୋ ନ ମେ କିଞ୍ଚିଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୩୪-
'ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସି, ଏପରି କାମ କରିବି ଯେ, ପୁନି ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କେବେ ଭୟ ପାଇବ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେଽପଗତେ ଦୂତେ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯାଭ୍ଯାଗତଂ ହରିଃ । ଗରୁତ୍ମନ୍ତମଥାରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରିତଂ ତତ୍ପୁରଂ ଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ଦୂତ ଯିବା ପରେ, ହରି ସେ କଥା ସ୍ମରଣ କରି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଚାପି କେଶଵୋଦ୍ଯୋଗଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କାଶିପତିସ୍ତଦା । ସର୍ଵ୍ଵସୈନ୍ଯପରୀଵାରଃ ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରାହ ଉପାଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ସେ ସମୟରେ କେଶବଙ୍କ ତୟାରି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, କାଶୀର ରାଜା ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ।
ତତୋ ବଲେନ ମହତା କାଶିରାଜବଲେନ ଚ । ପୌଣ୍ଡ୍ରକୋ ଵାସୁଦେଵୋଽସୌ କେଶଵାଭିମୁଖଂ ଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଭାସୁଦେବ, ବଡ ସେନା ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, କେଶବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ତଂ ଦଦର୍ଶ ହରିର୍ଦ୍ଦୂରାଦୁଦାରସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତମ୍ । ଚକ୍ରହସ୍ତଂ ଗଦାଖଡ଼ ଗବାହୁ ପାଣିଗତାମ୍ବୁଜମ୍ ।। ୫-୩୪-
ହରି ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଥିଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ।
ସ୍ତ୍ରଗ୍ଧରଂ ଧୃତଶାଙ୍ଗଞ୍ଚ ସୁପର୍ଣାରଚିତଧ୍ଵଜମ୍ । ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ କୃତଞ୍ଚାସ୍ଯ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଂ ଦଦୃଶେ ହିରଃ ।। ୫-୩୪-
ସେ ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶଂଖ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜରେ ଗରୁଡ଼ ଅଙ୍କିତ ଥିଲା, ଓ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଚମକୁଥିଲା।
କିରୀଟକୂଣଡଲଧରଂ ପୀତଵାସଃସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଭାଵଗମ୍ଭରଂ ଜହାସ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ ।। ୫-୩୪-
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ଗମ୍ଭୀର ମନୋଭାବ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ହସିଲେ।
ଯୁଯୁଧ ଚ ବଲେନାସ୍ଯ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵବହଲିନା ଦ୍ରିଜ ! ନିସ୍ତ୍ରିଂଶର୍ଷ୍ଟିଗଦାଶୂଲଶକ୍ତିକାର୍ମ୍ମୁକଶାଲିନା ।। ୫-୩୪-
ସେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ନେଇ, ବହୁ ସସ୍ତ୍ର—ତଳୱାର, ବାଣ, ଗଦା, ତ୍ରିଶୂଳ, ଶକ୍ତି ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
କ୍ଷଣେନ ଶାର୍ହ୍ଗନିର୍ମ୍ମୁକ୍ତୈଃ ଶରୈରିଷୁଵିଦାରଣୈଃ । ଗଦାଚକ୍ରନିପାତୈଶ୍ଵ ସୂଦଯାମାସ ତଦୂବଲମ୍ ।। ୫-୩୪-
କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ଓ ଗଦା-ଚକ୍ର ର ଘାତରେ, ସେ ସେନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
କାଶିରାଜବଲଞ୍ଚୈଵ କ୍ଷର୍ଯଂ ନିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ଉଵାଚ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଂ ମୂଦ़ମାତ୍ମଚିହ୍ନୋପଲକ୍ଷ୍ଣମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କାଶୀରାଜଙ୍କ ସେନାକୁ ମାରି, ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ଚିହ୍ନ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୂର୍ଖ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୌଣ୍ଡ୍ରକୋକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଯତ୍ତୁ ଦୂତଵକ୍ତୂଣେ ମାଂ ପ୍ରତି । ସମୁତୂସୃଜେତି ଚିହ୍ନାନି ତତ୍ତେ ସମ୍ପାଦଯାମ୍ଯହମ ।।୫-୩୪-
ତୁମେ ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାହା କହିଥିଲ, ଯେ ମୁଁ ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଏବେ ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରୁଛି।
ଚକ୍ରମେତତ୍ ସମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଗଦେଯଂ ତେ ଵିସର୍ଜିତା । ଗରୁତ୍ମାନେଷ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ସମାରୋହତୁ ତେ ଧ୍ଵଜମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଏହି ଚକ୍ର ଏବେ ଛାଡ଼ାଯାଇଛି, ଏହି ଗଦା ତୁମ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦିଅଗଲା; ଏହି ଗରୁଡ଼ ତୁମ ଧ୍ୱଜରେ ଚଢ଼ିଯାଉ।
ଇତ୍ଯୁଜ୍ଵାର୍ଯ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତେନ ଚକ୍ରଣୋସୌ ଵିଦାରିତଃ । ପୋଥିତୋ ଗଦଯା ଭଗ୍ରୋ ଗରୁତ୍ମାଶ୍ଵ ଗରୁତ୍ମତା ।। ୫-୩୪-
ଏପରି କହି, ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଚକ୍ରରେ ସେଉଁଠି ଘାତ କଲେ, ଗଦାରେ ପିଟିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ତତୋ ହାହାକୃତେ ଲୋକେ କାଶିପୁର୍ଯ୍ଯଧିପୋ ବଲୀ । ଯୁଯୁଧେ ଵାସୁଦେଵେନ ମିତ୍ରସ୍ଯାପଚିତୌ ସ୍ଥିତଃ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଶୀରାଜ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ପାଇଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରଖି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର୍ମୁକ୍ତୈଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଶରୈଃ ଶିରଃ । କାଶିପୁର୍ଯ୍ଯାଞ୍ଚ ଚିକ୍ଷେପ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ ସୋକସ୍ଯ ଵିସ୍ମଯମ୍ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, କାଶୀନଗରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଶୋକାକୁଳ ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ହତ୍ଵା ଚ ପୌଣଡ୍ରକଂ ଶୌରିଃ କାଖିରାଜଞ୍ଚ ସାନୁଗମ୍ । ପୁନର୍ଦ୍ରାରଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରେମେ ସ୍ଵର୍ଗଗତୋ ଯଥା ।। ୫-୩୪-
ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀରାଜ ସହ ସେଉଁଠି ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି, ଶୌରି ପୁନି ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଫେରିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପରି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।
ତଚ୍ଛିରଃ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର କାଶିପତେଃ ପୁରେ । ଜନଃ କିମେତଦିତ୍ଯାହ କେନତ୍ଯତ୍ଯନ୍ତଵିସ୍ମିତଃ ।। ୫-୩୪-
କାଶୀରାଜଙ୍କ ନଗରରେ ମୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, 'ଏହା କ'ଣ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ହତଂ ତସ୍ଯ ସୁତସ୍ତତଃ । ପୁରୋହିତେନ ସହିତସ୍ତୋ।ଯାମାସ ଶଙ୍କରମ୍ ।। ୫-୩୪-
ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ମାରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୁରୋହିତ ସହ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ତୋଷିତସ୍ତନ ଶଙ୍କରଃ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵେତି ତଦା ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନୃପାତ୍ମଜମ୍ ।। ୫-୩୪-
ଅବିମୁକ୍ତ ମହାତୀର୍ଥରେ, ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରାଜପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, 'ଏକ ଵର ଚାହିଁନିଅ।'
ସ ଵବ୍ର ଭଗଵାନ୍ କୃତ୍ଯା ପିତୃହନ୍ତୁର୍ଵଧାଯ ମେ । ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହେଶ୍ଵର ।। ୫-୩୪-
ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବାନ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ହନ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ତୁମ ଦୟାରେ ଏକ କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ।'
ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯୁକ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନେରନନ୍ତରମ୍ । ମହାକୃତ୍ଯା ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତସ୍ଯୈଵାଗ୍ନେର୍ଵିନ୍ମଶିନୀ ।। ୫-୩୪-
'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି କହିବା ସହ ବାମ ଅଗ୍ନିରୁ, ସେଉଁଠି ଏକ ବଡ଼ କୃତ୍ୟା ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତତୋ ଜ୍ଵାଲାକରାଲାସ୍ଯା ଜ୍ଵଲତ୍କେଶକଲାପିକା । କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣେତି କୁପିତା କୃତ୍ଯା ଦ୍ରାରଵତୀଂ ଯଯୌ ।। ୫-୩୪-
ତାପରେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କେଶ ଥିବା, 'କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!' ବୋଲି କ୍ରୁଧ୍ଧ କୃତ୍ୟା ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଚାଲିଗଲା।
ତାମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଜନସ୍ତ୍ରାସଵିଚଲ୍ଲୋଚନୋ ମୁନେ! ଯଯୌ ଶରଣ୍ଯଂ ଜଗତାଂ ଶରଣଂ ମଧୁସୂଦନମ୍ ।। ୫-୩୪-
ସେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମୁନିବର, ସମସ୍ତେ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ପାଖକୁ ରକ୍ଷା ଚାହିଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
କାଶିରାଜସୁତେନେଯମାରାଧ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ । ଉତ୍ପାଦିତା ମହାକୃତ୍ଯେତ୍ଯଵଗମ୍ଯାଥ ଚକ୍ରିଣା ।। ୫-୩୪-
କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ବୁଝିପାରିଲେ।