ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରମାଜଗାମ ଭୁଵଂ ହରିଃ । ପ୍ରସକ୍ତୈଃ ସିଦ୍ଧ-ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତଥଷିଂଭିଃ ।। ୫-୩୧-
ଏପରି କହି, ଦେବରାଜଙ୍କୁ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଦେଇ, ହରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲେ। ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଂହମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍ଖମୁପାଧ୍ମାଯ ଦ୍ରାରକୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ । ହର୍ଷମୁତ୍ପାଦଯାମାସ ଦ୍ରାରକାଵାସିନାଂ ଦ୍ରିଜ ।। ୫-୩୧-
ତାପରେ, ଦ୍ୱାରକା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ସେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଅନନ୍ଦ ଭରିଦେଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅଵତୀର୍ଯ୍ଯଥ ଗରୁଡ଼ାତ୍ ସତ୍ଯଭାମାସହାଯଵାନ୍ । ନିଷ୍କୁଟେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ପାରିଜାତଂ ମହାତରୁମ ।। ୫-୩୧-
ଗରୁଡ଼ାରୁ ଅବତରି, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହିତ, ସେ ବଡ଼ ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଦ୍ୱାରକାର ଅଙ୍ଗନାରେ ରଖିଲେ।
ଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଜନଃ ସର୍ଵ୍ଵୋ ଜାତିଂ ସ୍ମରତି ପୌର୍ଵ୍ଵିକୀମ୍ । ଵାସ୍ଯତେ ସାଦରାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଦେହବନ୍ଧାନମାନୁଷାନ୍ । ଦଦୃଶୁଃ ପାଦପେ ତସ୍ମିନ୍ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ତୋ ସୁଖଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫-୩୧-
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଗଛ ପାଖକୁ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜର ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ମାନବ ଶରୀରରେ ବନ୍ଧା ଲୋକ ଆଦର ସହିତ ଏଠାରେ ଆସି, ଖୁସି ହୋଇ ଗଛକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ ସାଦରାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଦେହବନ୍ଧାନମାନୁଷାନ୍ । ଦଦୃଶୁଃ ପାଦପେ ତସ୍ମିନ୍ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ତୋ ମୁଖଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫-୩୧-
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମାନବ ଶରୀରରେ ବନ୍ଧା ଲୋକ ଆଦର ସହିତ ଏହି ଗଛ ପାଖକୁ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ତାହାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
କିଙ୍କରୈଃ ସମୁପାନୀତଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାଦି ତତୋ ଧନମ । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଵ କୃଷ୍ଣୋ ଜଗ୍ରାହ ନରକସ୍ଯ ପରିଗ୍ରହାନ୍ ।। ୫-୩୧-
ତାପରେ, ଦାସମାନେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ଧନ-ଦୌଲତ ଆଣିଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ନରକାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହିଳା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଲେ।
ତତଃ କାଲେ ଶୁଭେ ପ୍ରାପ୍ତ ଉପଯେମେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ । ତାଃ କନ୍ଯା ନରକେଣାସନ୍ ସର୍ଵ୍ଵତୋ ଯାଃ ସମାହ୍ଟତାଃ ।। ୫-୩୧-
ତାପରେ, ଶୁଭ ସମୟରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେମାନେ କନ୍ୟାମାନେ ସହିତ ବିବାହ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନରକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆଣି ଥିଲେ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନେଵ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କାଲେ ତାସାଂ ମହାମତେ! ଜଗ୍ରାହ ଵିଧିଵତ୍ ପାଣୀନ୍ ପୃଥଗୂଗେହେଷୁ ଧର୍ମ୍ମତଃ ।। ୫-୩୧-
ଏକେ ସମୟରେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଗୋବିନ୍ଦ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ହାତ ଧରି ବିବାହ କଲେ।
ଷୋଡ଼ଶସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ତ୍ରାଣି ଶତମେକଂ ତଥାଧିକମ୍ । ତାଵନ୍ତି ଚକ୍ର ରୂପାଣି ଭଗଵାନ୍ ମଧୁସୂଦନଃ ।। ୫-୩୧-
ଷୋଳ ହଜାର ଏକଶଏ ଜଣେ ମହିଳା—ଏତେ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ।
ଏକୈକଶ୍ଯେନ ତାଃ କନ୍ଯା ମେନିରେ ମଧୁସୂଦନମ୍ । ମମୈଵ ପାଣିଗ୍ରହଣଂ ଭଗଵାନ୍ କୃତଵାନିତି ।। ୫-୩୧-
ପ୍ରତ୍ୟେକ କନ୍ୟା ଭାବିଲେ, ମଧୁସୂଦନ ନିଜେ ମୋର ହାତ ଧରି ବିବାହ କରିଛନ୍ତି।
ନିଶାସୁ ଚ ଜଗତସ୍ତ୍ରଷ୍ଟା ତାସାଂ ଗୁହେଷୁ କେଶଵଃ । ଉଵାସ ଵିପ୍ର! ସର୍ଵ୍ଵାସାଂ ଵିଶ୍ଵରୂପଧରୋ ହରିଃ ।। ୫-୩୧-
ରାତିରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କେଶବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୃହରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ବସିଥିଲେ।
ପରାଶାର ଉଵାଚ । ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରାଦ୍ଯା ହରେଃ ପୁତ୍ରା ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଃ କଥିତାସ୍ତଵ । ଭାନୁଂ ଭୈମରିକଞ୍ଚୈଵ ସତ୍ଯଭାମା ଵ୍ଯଜାଯତ ।। ୫-୩୨-
ପରାଶର କହିଲେ: ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ହରିଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭାନୁ ଓ ଭୈମରିକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ତାମ୍ରପକ୍ଷାଦ୍ଯା ରୋହିଣଯାଂ ତନଯା ହରେଃ । ବଭୂଵୁର୍ଜାମ୍ବଵତ୍ଯାଞ୍ଚ ଶାମ୍ବାଦ୍ଯା ବଲଶାଲିନଃ ।। ୫-୩୨-
ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାମ୍ରପକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ହରିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତନଯା ଭଦ୍ରଵିନ୍ଦାଦ୍ଯା ନାଗ୍ରଜିତ୍ଯାଂ ମହାବଲାଃ । ସଂଗ୍ରାମଜିତ୍ପ୍ରଧାନାସ୍ତୁ ଶୈଵ୍ଯାଯାନ୍ତ୍ଵଭଵନ୍ ସୁତାଃ ।। ୫-୩୨-
ଭଦ୍ରବିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ନାଗଜିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ହେଲେ। ସଂଗ୍ରାମଜିତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେଉଁଠି ମୁଖ୍ୟ, ଶୈବ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁଅ ହେଲେ।
ଵୃକାଦ୍ଯାଶ୍ଵ ସୁତା ମାଦ୍ରଯାଂ ଗାତ୍ରଵତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ସୁତାନ୍ । ଅଵାପ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ପୁତ୍ରାଃ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାଞ୍ଚ ଶ୍ରୁତାଦଯଃ ।। ୫-୩୨-
ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଗାତ୍ରବାନ୍ ଓ ଭୃକାଦେବ ଭଳି ପୁଅମାନେ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କୁ ଠାରୁ ପୁଅମାନେ ହେଲେ, ଏବଂ କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଶ୍ରୁତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅନ୍ଯାସାଞ୍ଚୈଵ ଭାର୍ଯ୍ଯାଣାଂ ସମୁତୂପନ୍ନାନି ଚକ୍ରିଣଃ । ଅଷ୍ଟାଯୁତାନି ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ତ୍ରଣାଂ ଶତଂ ତଥା ।। ୫-୩୨-
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଝିଅମାନେ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ଏକଶଏ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷା ସର୍ଵ୍ଵେଷାଂ ରୁକ୍ମିଣୀସୁତଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରାଦନିରୁଦ୍ଧୋଽଭୂଦୂ ଵଜୂସ୍ତସ୍ମାଦଜାଯତ ।। ୫-୩୨-
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭି ଭଲି ଭାବେ ଭଜ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣୋ ରୁଦ୍ଧୋ ବଲେଃ ପୌତ୍ରୀଂ ମହାବଲଃ । ଵାଣାସ୍ଯ ତନଯାମୂଷାମୁପଯେମେ ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ ।। ୫-୩୨-
ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବାଣଙ୍କ ଝିଅ ଉଷାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।
ଯତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦୂ ଘୋରଂ ହରି-ଶଙ୍କରଯୋର୍ମହତ୍ । ଛିନ୍ନ ସହସ୍ତ୍ର ବାହୂନାଂ ଯତ୍ର ଵାଣସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣା ।। ୫-୩୨-
ସେଠାରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଚକ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବାଣଙ୍କର ହଜାର ହାତ କାଟିଦେଲେ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ । କଥଂ ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦୂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୁଷାର୍ଥେ ହର-କୃଷ୍ଣଯୋଃ । କଥଂ କ୍ଷଯଞ୍ଚ ଵାଣସ୍ଯ ବାହୂନାଂ କୃତଵାନ୍ ହରିଃ ।। ୫-୩୨-
ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା? ଏବଂ ହରି କିପରି ବାଣଙ୍କର ହାତ ଧ୍ଵଂସ କଲେ?
ଏତତ୍ ସର୍ଵ୍ଵ ମହାଭାଗ! ସମାଖ୍ଯାତୁ ତ୍ଵମର୍ହସି । ମହତ୍ କୌତୂହଲଂ ଜାତଂ କଥାଂ ଶ୍ରୋତୁମିମାଂ ହରେଃ ।। ୫-୩୨-
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହା ସବୁ ଠିକ୍ ଭଳି କହିଦିଅ, ହରିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମିଛି।
ପରାଶର ଉଵାଚ । ଊଷା ଵାଣସୁତା ଵିପ୍ର! ପାର୍ଵ୍ଵତୀଂ ସହ ଶମ୍ଭୁନା । କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତୀମୁପଲକ୍ଷ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ସ୍ପୃହାଞ୍ଚକ୍ର ତଦାଶ୍ରଯାମ୍ ।। ୫-୩୨-
ପରାଶର କହିଲେ: ବାଣଙ୍କ ଝିଅ ଉଷା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିବଙ୍କ ସହ ପାର୍ବତୀ ଖେଳୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ପରି ଏକ ସାଥୀ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।
ତତଃ ସକଲାଚିତ୍ତଜ୍ଞା ଗୌରୀ ତାମାହ ଭାମିନୀମ୍ । ଅଲମତ୍ଯର୍ଥତାପେନ ଭର୍ତ୍ରା ତ୍ଵମପି ରଂସ୍ଯସେ ।। ୫-୩୨-
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଜାଣିଥିବା ଗୌରୀ ସେ ଚମକୁଥିବା କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ: 'ଏତେ ଆତୁରତା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭଲ ସ୍ୱାମୀ ପାଇବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସା ତଦା ଚକ୍ର କଦେତି ମତିମାତ୍ମନଃ । କୋ ଵା ଭର୍ତ୍ତା ମମେତ୍ଯେତାଂ ପୁନରପ୍ଯାହ ପାର୍ଵ୍ଵତୀ ।। ୫-୩୨-
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଭାବିଲେ—'ଏହା କେବେ ହେବ?' ଏବଂ 'ମୋ ସ୍ୱାମୀ କିଏ ହେବେ?' ପୁନି ପାର୍ବତୀ ତାକୁ କହିଲେ।
ଵୈଶାଖଶୁକ୍ଲଦ୍ରାଦଶ୍ଯାଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯୋଽଭିଭଵଂ ତଵ । କରିଷ୍ଯତି ସ ତେ ଭର୍ତ୍ତା ରାଜପୁତ୍ରି!ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୩୨-
'ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ସ୍୵ପ୍ନରେ ଯିଏ ତୁମକୁ ଆସି ଦେଖିବ, ସେଇ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ, ହେ ରାଜକୁମାରୀ।'
ତସ୍ଯାଂ ତିଥୌ ପୁମାନ୍ ଖପ୍ନେ ଯଥା ଦେଵ୍ଯା ଉଦୀରିତମ୍ । ତଥୈଵାଭିଭଵଂ ଚକ୍ର ରାଗଞ୍ଚକ୍ର ତଥୈଵ ସା ।। ୫-୩୨-
ଏହି ତିଥିରେ, ଦେବୀ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ଏକ ପୁରୁଷ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ ଉଷା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭଲପାଇଲେ।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ପୁରୁଷମପଶ୍ଯନ୍ତୀ ତମୁତ୍ସୁକା । କ୍ଵ ଗତୋଽସୀତି ନିର୍ଲଜ୍ଜା ମୈତ୍ରେଯୋକ୍ତଵତୀ ସଖୀମ୍ ।। ୫-୩୨-
ଏହାପରେ ଉଷା ଜାଗି ଦେଖିଲେ ଯେ ସେ ପୁରୁଷ ନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତୁର ଓ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?'
ଵାଣସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣଡଶ୍ଵିତ୍ରଲେଶା ତୁ ତତ୍ସୁତା । ତସ୍ଯାଃ ସଖ୍ଯଭଵତ୍ ସା ଚ ପ୍ରାହ କୋଽଯ ତ୍ଵଯୋଚ୍ଯତେ ।। ୫-୩୨-
ବାଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ ଝିଅ ଚିତ୍ରଲେଖା ଉଷାଙ୍କ ସଖୀ ଥିଲେ; ସେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କାହା ବିଷୟରେ କହୁଛ?'
ଯଦା ଲଜ୍ଜାକୁଲା ନାସ୍ଯୈ କଥଯାମାସ ସା ସତୀ । ତଦା ଵିଶ୍ଵାସମାନୀଯ ସର୍ଵ୍ଵମେଵାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍ ।। ୫-୩୨-
ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଚିତ୍ରଲେଖା ତାଙ୍କୁ ଭରସା ଦେଇ ସବୁ କଥା ଜାଣିଲେ।
ଵିଦିତାର୍ଥାନ୍ତୁ ତାମାହ ପୁନରୂଷା ଯଥୋଦିତମ୍ । ଦେଵ୍ଯା ତଥୈଵ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଯୋଽଭ୍ଯୁପାଯଃ କୁରୁଷ୍ଵ ତମ୍ । ୫-୩୨-
ବିଷୟଟି ବୁଝିବା ପରେ, ଉଷା ଚିତ୍ରଲେଖାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ଦେବୀ କହିଥିବା ଭଳି ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ସେ ପୁରୁଷ ଆସିପାରିବେ, ସେହି ଉପାୟ କରିବାକୁ କହିଲେ।