ଏକୈକମସ୍ତ୍ରଂ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦୈଵୈର୍ମୁକ୍ତଂ ସହସ୍ରଶଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଲୀଲଯୈଵେଶୋ ଜଗତାଂ ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୫,୩୦.
ଦେବତାମାନେ ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ମଧୁସୂଦନ ଏହାକୁ ଖେଳି ଖେଳି ସହଜରେ କାଟିଦେଲେ।
ପାଶଂ ସଲିଲରାଜସ୍ଯ ସମାକୃଷ୍ଯୀରଗାତ୍ପୁନଃ । ଚକାର ଖଣ୍ଡଶଶ୍ଚଞ୍ଚ୍ଵା ବାଲପନ୍ନଗଦେହଵତ୍ ॥ ୫,୩୦.
ସେ ଜଳରାଜଙ୍କର ପାଶକୁ ଟାଣି ଦୂରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶିଶୁ ସର୍ପ ଭଳି ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ଯମେନ ପ୍ରହିତଂ ଦଣ୍ଡଂ ଗଦାଵିକ୍ଷେପଖଣ୍ଡିତମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପାତଯାମାସ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ ॥ ୫,୩୦.
ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ, ଗଦାର ଘାଁରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭଗବାନ ଦେବକୀପୁତ୍ର ଏହାକୁ ପୃଥିବୀରେ ପକାଇଦେଲେ।
ଶିବିକାଂ ଚ ଧନେଶସ୍ଯ ଚକ୍ରେଣ ତିଲଶୋ ଵିଭୁଃ । ଚକାର ଶୌରିରର୍କଂ ଚ ଦୃଷୃଦୃଷ୍ଟହତୌଜସମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଶୌରୀ ନିଜ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧନେଶଙ୍କର ଶିବିକାକୁ ତିଳ ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘାଁ ଦେଇ ତାହାର ତେଜ ହ୍ରାସ କରିଦେଲେ।
ନୀତୋଽଗ୍ନିଃ ଶୀତତାଂ ବାଣୈର୍ଦ୍ରାଵିତା ଵସଵୋ ଦିଶଃ । ଚକ୍ରଵିଚ୍ଛିନ୍ନଶୁଲାଗ୍ରା ରୁଦ୍ରା ଭୁଵି ନିପାତିତାଃ ॥ ୫,୩୦.
ଅଗ୍ନି ବାଣରେ ଶୀତଳ ହୋଇଗଲେ, ବସୁମାନେ ଦିଶାରେ ପଳାଇଗଲେ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଶୂଳ ଚକ୍ରରେ କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵେଽଥ ମରୁତୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ସା ଯକୈଃ । ଶାର୍ଙ୍ଗିଣା ପ୍ରେରିତୈରସ୍ତା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଶାଲ୍ମଲିତୂଲଵତ୍ ॥ ୫,୩୦.
ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱ, ମାରୁତ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ବାଣରେ ଆକାଶରେ ଶାଲମଳି ତୁଳା ଭଳି ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଗରୁତ୍ମାନପି ତୁଣ୍ଡେନ ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଚ ନଖାଙ୍କୁରୈଃ । ଭକ୍ଷଯଂସ୍ତାଡଯନ୍ ଦେଵାନ୍ ଦାରଯଂଶ୍ଚ ଚଚାର ଵୈ ॥ ୫,୩୦.
ଗରୁଡ଼ ନିଜ ଚଞ୍ଚୁ, ପଖ, ଓ ନଖରେ ଦେବତାମାନେକୁ ଘାଁ ଦେଇ, ଫାଟି ଭାଗ କରି, ଖାଇ ଚାଲିଥିଲେ।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରେଣ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରମଧୁସୂଦନୌ । ପରସ୍ପରଂ ଵଵର୍ଷାତେ ଧାରାଭିରିଵ ତୋଯଦୌ ॥ ୫,୩୦.
ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଏକାପରେ ଏକ ଶତ ହଜାର ଘାଁ ଦେଇ, ବଦଳ ଭଳି ଝଡ଼ା ଭାବେ ପ୍ରବାହ କରିଥିଲେ।
ଐରାଵତେନ ଗରୁଡୋ ଯୁଯୁଧେ ତତ୍ର ସଂକୁଲେ । ଦେଵୈଃ ସମସ୍ତୈର୍ଯୁଯୁଧେ ଶକ୍ରେଣ ଚ ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୫,୩୦.
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଗରୁଡ଼ ଏଇରାବତ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶକ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଭିନ୍ନେଷ୍ଵଶେଷବାଣେଷୁ ଶସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵସ୍ତ୍ରେଷୁ ଚ ତ୍ଵରନ୍ । ଜଗ୍ରାହ ଵାସଵୋ ଵଜ୍ରଂ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚକ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ସମସ୍ତ ବାଣ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଶେଷ ହେବାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଧରିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ।
ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଵଜ୍ରଚକ୍ରକରୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାରାଜଜନାର୍ଦନୌ ॥ ୫,୩୦.
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଜ୍ର ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବରାଜ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ତଂ ଵଜ୍ରମଥେନ୍ଦ୍ରେଣ ଜଗ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ । ନ ମୁମୋଚ ତଦା ଚକ୍ରଂ ଶକ୍ରଂ ତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫,୩୦.
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଭଗବାନ ହରି ସେଠି ଧରିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଥାଅ'।
ପ୍ରଣଷ୍ଟଵଜ୍ରଂ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଗରୁଡକ୍ଷତଵାହନମ୍ । ସତ୍ଯଭାମାବ୍ରଵୀଦ୍ଵୀରଂ ପଲାଯନପରାଯଣମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଦେବରାଜଙ୍କ ବଜ୍ର ହାରାଇଯିବା ଓ ଆହତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସତ୍ୟଭାମା ଭୟରେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବୀରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଶ ନ ତେ ଯୁକ୍ତଂ ଶଚୀଭର୍ତୁଃ ପଲାଯନମ୍ । ପାରିଜାତସ୍ରଗାଭୋଗା ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥାସ୍ଯତେ ଶଚୀ ॥ ୫,୩୦.
ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଭୁ, ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୋଇ ତୁମେ ପଳାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପାରିଜାତ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଶଚୀ ନିଜେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
କୀଦୃଶଂ ଦେଵରାଜ୍ଯଂ ତେ ପାରିଜାତସ୍ରଗୁଜ୍ଜ୍ଵଲାମ୍ । ଅପଶ୍ଯତୋ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଗ୍ରଣଯାଭ୍ଯାଗତାଂ ଶଚୀମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ପୂର୍ବବତ୍ ଶଚୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନଥିବାବେଳେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାରିଜାତ ମାଳା ପିନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ କଣ ଅର୍ଥ ରଖେ?
ଅଲଂ ଶକ୍ର ପ୍ରଯାସେନ ନ ଵ୍ରୀଡାଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି । ନୀଯତାଂ ପାରିଜାତୋଯଂ ଦେଵାଃସଂତୁ ଗତଵ୍ଯଥାଃ ॥ ୫,୩୦.
ଶକ୍ର, ଏହି ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ତୁମେ ଲଜ୍ଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପାରିଜାତ ନିଅ, ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।
ପରିଗର୍ଵାଵଲେପେନ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍ । ନ ଦଦର୍ଶ ଗୃହଂ ଯାତାମୁପଚାରେଣ ମାଂ ଶଚୀ ॥ ୫,୩୦.
ଅହଂକାର ଓ ଅତିମାନର ଦ୍ୱାରା, ଶଚୀ ମୋତେ ଗୃହକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, କୌଣସି ଆଦର ମଧ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵାଦଗୁରୁଚିତ୍ତାହଂ ସ୍ଵଭର୍ତୃଶ୍ଲାଘନାପରା । ତତଃ କୃତଵତୀ ଶକ୍ର ଭଵତା ସହ ଵିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ମୁଁ ଜଣେ ନାରୀ ହୋଇ, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲି; ଏହିପରି ଦଶାରେ, ଶକ୍ର, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି।
ତଦଲଂ ପାରିଜାତେନ ପରସ୍ଵେନ ହୃତେନ ମେ । ରୂପେଣ ଗର୍ଵିତା ସା ତୁ ଭର୍ତ୍ରା କା ସ୍ତ୍ରୀ ନ ଗର୍ଵିତା ॥ ୫,୩୦.
ଏହିପରି ଅନ୍ୟେ ନେଇଯାଇଥିବା ପାରିଜାତ ଦରକାର ନାହିଁ। ସେ ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଗର୍ବିତ, କିନ୍ତୁ କେଉଁ ନାରୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀରେ ଗର୍ବିତ ନୁହେଁ?
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୈ ନିଵଵୃତେ ଦେଵରାଜସ୍ତଯା ଦ୍ଵିଜ । ପ୍ରାହ ଚୈନାମଲଂ ଚଣ୍ଡି ସଖ୍ଯୁଃ ଖେଦୋକ୍ତିଵିସ୍ତରୈଃ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବରାଜ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଫେରିଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସେଠାରେ କହିଲେ: 'ଚଣ୍ଡି, ତୁମ ସଖୀ ପାଇଁ ଏତେ ଅଭିଯୋଗ ଦରକାର ନାହିଁ।'
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ନ ଚାପି ସର୍ଗସଂହାରସ୍ଥିତିକର୍ତାଖିଲସ୍ଯ ଯଃ । ଜିତସ୍ଯ ତେନ ମେ ଵ୍ରୀଡା ଜାଯତେ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣା ॥ ୫,୩୦.
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ସେଠାରେ ମୋତେ ହାରିଲେ କୌଣସି ଲଜ୍ଜା ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ରୂପର ମାଲିକ।'
ଯସ୍ମାଜ୍ଜଗତ୍ସକଲମେତଦନାଦିମଧ୍ଯାଦ୍ଯସ୍ମିନ୍ଯତଶ୍ଚ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ସର୍ଵଭୂତାତ୍ । ତେନୋଦ୍ଭଵପ୍ରଲଯପାଲନକାରଣେନ ଵ୍ରୀଡା କଥଂ ଭଵତି ଦେଵି ନିରାକୃତସ୍ଯ ॥ ୫,୩୦.
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଯାହାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଯାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଯାହା ଛାଡ଼ି କିଛି ନାହିଁ, ସେ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରଳୟ ଓ ପାଳନର କାରଣ; ଏପରି ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରେ ହାରିଲି ବୋଲି କିପରି ଲଜ୍ଜିବି?
ସକଲଭୁଵନସୂତିର୍ମୂର୍ତିରଲ୍ପାଲ୍ପସୂକ୍ଷ୍ମାଵିଦିତସକଲଵେଦ୍ଯୈର୍ଜ୍ଞାଯତେ ଯସ୍ଯ ନାନ୍ଯୈଃ । ତମଜମକୃତମୀଶଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈନଂ ଜଗଦୁପକୃତିମର୍ତ୍ଯଂ କୋ ଵିଜେତୁଂ ସମର୍ଥଃ ॥ ୫,୩୦.
ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅଲ୍ପ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଅଗୋଚର, କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ; ସେ ଅଜନ୍ମା, ଅସୃଷ୍ଟି, ଶାଶ୍ୱତ ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଜଗତକୁ ଉପକାର କରନ୍ତି—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ହରାଇପାରିବେ?
ସଂସ୍ତୁତୋ ଭଗଵାନିତ୍ଥଂ ଦେଵରାଜେନ କେଶଵଃ । ପ୍ରହଂସ୍ଯ ଭାଵଗମ୍ଭୀରମୁଵାଚେଦଂ ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ ।। ୫-୩୧-
ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, କେଶବ ହସି ଗଭୀର ଭାବରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵରାଜୋ ଭଵାନିନ୍ଦ୍ରୋ ଵଯଂ ମର୍ତ୍ତ୍ଯା ଜଗତ୍ପତେ ! କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ଭଵତା ଚଦମପରାଧକୃତ ମମ ।। ୫-୩୧-
ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ମାନବ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲା, ତୁମେ ଦୟାକରି ମାଫ କର।
ପାରିଜାତତରୁଶ୍ଵାଯଂ ନୀଯତାମୁଚିତାସ୍ପଦମ । ଗୃହୀତୋଽଯଂ ମଯା ଶକ୍ର!ସତ୍ଯାଵଚନକାରଣାତ୍ ।। ୫-୩୧-
ଏହି ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଯେଉଁଠି ଉଚିତ୍ ସେଠି ନେଯାଅ; ମୁଁ ଏହାକୁ କେବଳ ସତ୍ୟବାଣୀ ପାଳନ ପାଇଁ ନେଇଥିଲି, ହେ ଶକ୍ର।
ଵଜ୍ରଞ୍ଚେଦଂ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରହିତଂ ମଯି । ତଵୈଵୈତତ୍ ପ୍ରହରଣାଂ ଶକ୍ର!ଵୈରିଵିଦାରଣମ୍ ।। ୫-୩୧-
ଏହି ବଜ୍ରକୁ ତୁମେ ନିଅ, ଯାହା ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଛାଡ଼ିଥିଲା। ଏହା ତୁମର ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ପାଇଁ।
ଵିମୋହଯସି ମାମୀଶ!ମର୍ତ୍ତ୍ଯୋଽହମିତି କିଂ ଵଦନ୍ । ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵାଂ ଭଗଵତୋ ନ ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମଵିଦୋ ଵଯମ୍ ।। ୫-୩୧-
ହେ ପ୍ରଭୁ, 'ମୁଁ ମରଣଶୀଳ' ବୋଲି କହି ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରୁଛନ୍ତି କି? ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ଜାଣୁଛୁ, ଯଦିଓ ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ମହିମା ବୁଝିପାରୁନାହିଁ।
ଯୋଽସି ସୋଽସି ଜଗତ୍ତ୍ରଣ!ପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ନାଥ!ସଂସ୍ଥିତଃ । ଜଗତଃ ଶଲ୍ଯନିଷ୍କର୍ଷଂ କରୋଷ୍ଯସୁରସୂଦନ ।। ୫-୩୧-
ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଅଛନ୍ତି, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ! ଆପଣ ଆରମ୍ଭରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛନ୍ତି, ହେ ସ୍ୱାମୀ! ଆପଣ ଏହି ସଂସାରର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ହେ ଦାନବ ନାଶକ!
ନୀଯତାଂ ପାରିଜାତୋଽଯଂ କୃଷ୍ଣ!ଦ୍ରାରଵତୀଂ ପୁରୀମ୍ । ମର୍ତ୍ତ୍ଯଲୋକେ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତେ ନାଯଂ ସଂସ୍ଥାସ୍ଯତେ ଭୁଵି ।। ୫-୩୧-
ଏହି ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯିଅ, ହେ କୃଷ୍ଣ। ଆପଣ ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ପରେ, ଏହା ପୃଥିବୀରେ ରହିବ ନାହିଁ।