ଆରାଧ୍ଯ ତ୍ଵାମଭୀପ୍ସଂତେ କାମାନାତ୍ମଭଵକ୍ଷଯମ୍ । ଯଦେତେ ପୁରୁଷା ମାଯା ସୈଵେଯଂ ଭଗଵଂସ୍ତଵ ॥ ୫,୩୦.
ତୁମକୁ ପୂଜିବା ପରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ ଚାହନ୍ତି; ତଥାପି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ମଧ୍ୟ ତୁମର ମାୟା।
ମଯା ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକାମିନ୍ଯା ଵୈରିପକ୍ଷଜଯାଯ ଚ । ଆରାଧିତୋ ନ ମୋକ୍ଷାଯ ମାଯାଵିଲସିତଂ ହି ତତ୍ ॥ ୫,୩୦.
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଓ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଁ ପୂଜିଥିଲି, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହଁ; ଏହି ମାୟାର ଖେଳ।
କୌପୀନାଚ୍ଛାଦନପ୍ରାଯା ଵାଞ୍ଛା କଲ୍ପଦ୍ରୁମାଦପି । ଜାଯତେ ଯଦପୁଣ୍ଯାନାଂ ସୋପରାଧଃ ସ୍ଵଦୋଷଜଃ ॥ ୫,୩୦.
ଅପୂଣ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯଦି କେବଳ ଏକ କଉପୀନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେ ଇଚ୍ଛା କଳ୍ପତରୁ ଠାରୁ ଅଧିକ, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଓ ଅପରାଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତତ୍ପ୍ରସୀଦାଖିଲଜଗନ୍ମାଯାମୋହକରାଵ୍ଯଯ । ଅଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନସଦ୍ଭାଵଭୂତଂ ଭୂତେଶ ନାଶଯ ॥ ୫,୩୦.
ଏହିପରି, ଅମର ମାୟାର ଭ୍ରମ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରୁଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟା କର; ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ, ଅଜ୍ଞାନକୁ ନାଶ କର, ଯାହା ଜ୍ଞାନର ଅସ୍ତିତ୍ୱ।
ନମସ୍ତେ ଚକ୍ରହସ୍ତାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗହସ୍ତାଯ ତେ ନମଃ । ନନ୍ଦହସ୍ତାଯ ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ଶଙ୍ଖହସ୍ତାଯ ତେ ନମଃ ॥ ୫,୩୦.
ତୁମେ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ନନ୍ଦ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛ; ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶଂଖ ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଏତତ୍ପଶ୍ଯାମି ତେ ରୂପଂ ସ୍ଥୂଲଚିହ୍ନୋପଲକ୍ଷିତମ୍ । ନ ଜାନାମି ପରଂ ଯତ୍ତେ ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶ୍ଵର ॥ ୫,୩୦.
ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଦେହ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ମୋଟ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ; ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ—ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟା କର।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଅଦିତ୍ଯୈଵଂ ସ୍ତୁତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରହସ୍ଯାହ ସୁରାରଣିମ୍ । ମାତା ଦେଵି ତ୍ଵମସ୍ମାକଂ ପ୍ରସୀଦ ଵରଦା ଭଵ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଶ୍ଳୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ ଓ ଦେବମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ତୁମେ ଆମର ମାତା; ଦୟା କର, ଆମକୁ ଏକ ଦାନ ଦିଅ।'
ଅଦିଦିରୁଵାଚ ଏଵମସ୍ତୁ ଯଥେଚ୍ଛା ତେ ତ୍ଵମଶେଷୈଃ ସୁରାସୁରୈଃ । ଅଜେଯଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ସର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯସି ॥ ୫,୩୦.
ଅଦିତି କହିଲେ: 'ଯେପରି ତୁମର ଇଚ୍ଛା, ଏପରି ହେଉ। ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମିଳି, ମନୁଷ୍ୟ ସିଂହ, ସତ୍ୟ ଲୋକରେ ତୁମେ ଅଜୟ ହେବ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ତତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଚ ଶକ୍ରେଣ ସହିତାଦିତିମ୍ । ସତ୍ଯଭାମା ପ୍ରଣମ୍ଯାହ ପ୍ରସୀଦେତି ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସତ୍ୟଭାମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଅଦିତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆବାର ଆବାର ଦୟା ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଅଦିତିରୁଵାଚ ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ତେ ସୁଭ୍ରୁ ଜରା ଵୈରୂପ୍ଯମେଵ ଵା । ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ସୁସ୍ଥିରଂ ନଵଯୌଵନମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଅଦିତି କହିଲେ: 'ମୋର କୃପାରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କେବେ ବୃଦ୍ଧା ହେବେନାହିଁ, କେବେ ବିକୃତ ହେବେନାହିଁ; ତୁମର ଅପରାଜିତ ରୂପ ସଦା ଯୁବା ଓ ଦୃଢ଼ ରହିବ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଅଦିତ୍ଯା ତୁ କୃତାନୁଜ୍ଞୋ ଦେଵରାଜୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଯଥାଵତ୍ପୂଜଯାମାସ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଅଦିତିଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ଦେବରାଜ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦରରେ ପୂଜା କଲେ।
ଶଚୀ ଚ ସତ୍ଯଭାମାଯୈ ପାରିଜାତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକମ୍ । ନ ଦଦୌ ମାନୁଷୀଂ ମତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ପୁଷ୍ପୈରଲଙ୍କୃତା ॥ ୫,୩୦.
ଶଚୀ, ସତ୍ୟଭାମାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବି, ପାରିଜାତ ଗଛର ଫୁଲ ଦେଲେନାହିଁ; ସେ ନିଜେ ଫୁଲରେ ସଜିଗଲେ।
ତତୋ ଦଦର୍ଶ କୃଷ୍ଣୋଽପି ସତ୍ଯଭାମାସହାଯଵାନ୍ । ଦଵୋଦ୍ଯାନାନି ହୃଦ୍ଯାନି ନନ୍ଦନାଦୀନି ସତ୍ତମ ॥ ୫,୩୦.
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହିତ, ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସବୁ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ସୁଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ମଞ୍ଜରୀପୁଞ୍ଜଧାରିଣମ୍ । ନିତ୍ଯାହ୍ଲାଦକରଂ ତାମ୍ରବାଲପଲ୍ଲଵଶୋଭିତମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ସେ ଦେଖିଲେ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଞ୍ଜରୀର ଗୁଛ ଧରିଥିବା, ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ପାରିଜାତ ଗଛ ।
ମଥ୍ଯମାନେଽମୃତେ ଜାତଂ ଜାତରୂପୋପମତ୍ଵଚମ୍ । ପାରିଜାତଂ ଜଗନ୍ନାଥଃ କେଶଵଃ କେଶିସୂଦନଃ ॥ ୫,୩୦.
ଜଗତ୍ନାଥ କେଶବ, କେଶୀ ନାଶକ, ଅମୃତ ମଥନ ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ସୁନା ପରି ଚାମର ଥିବା ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଦେଖିଲେ ।
ତୁତୋଷ ପରମପ୍ରୀତ୍ଯା ତରୁରାଜମନୁତ୍ତମମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାହ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସତ୍ଯଭାମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କସ୍ମାନ୍ନ ଦ୍ଵାରକାମେଷ ନୀଯତେ କୃଷ୍ଣ ପାଦପଃ ॥ ୫,୩୦.
ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗଛରାଜ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତି ହେଲା; ତାହା ଦେଖି ସତ୍ୟଭାମା, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ: 'କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଗଛକୁ ଡ୍ୱାରକାକୁ କାହିଁକି ନେଇଯାଉନାହିଁ?'
ଯଦି ଚେତ୍ତ୍ଵଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵମତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରିଯେତି ମେ । ମଦ୍ଗେହନିଷ୍କୁଟାର୍ଥାଯ ତଦଯଂ ନୀଯତାଂ ତରୁଃ ॥ ୫,୩୦.
'ଯଦି ତୁମର କଥା ସତ୍ୟ ଓ ତୁମେ ମୋତେ ଏତେ ଆଦର କର, ତେବେ ଏହି ଗଛକୁ ମୋ ଘରର ଅଙ୍ଗଣକୁ ସଜାଇବା ପାଇଁ ନେଇଯାଉ ।'
ନ ମେ ଜାଂବଵତୀ ତାଦୃଗଭୀଷ୍ଟା ନ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀ । ସତ୍ଯେ ଯଥା ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା କୃଷ୍ଣାସକୃତ୍ପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ଜାମ୍ବବତୀ କିମ୍ବା ରୁକ୍ମିଣୀ ତୁମ ପାଖରେ ଏପରି ଆଦର ନାହିଁ, ଯେପରି ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଅନେକବାର କହିଛ ।'
ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ଯଦି ଗୋଵିନ୍ଦ ନୋପଚାରକୃତଂ ମମ । ତଦସ୍ତୁ ପାରିଜାତୋଽଯଂ ମମ ଗେହଵିଭୂଷଣମ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ ଓ ଏହା କେବଳ ଉପଚାର ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହି ପାରିଜାତ ମୋ ଘରର ଶୋଭା ହେଉ ।'
ବିଭ୍ରତୀ ପାରିଜାତସ୍ଯ କେଶପକ୍ଷେଣ ମଞ୍ଜରୀମ୍ । ସପତ୍ନୀନାମହଂ ମଧ୍ଯେ ଶୋଭେଯମିତି କାମଯେ ॥ ୫,୩୦.
'ପାରିଜାତ ମଞ୍ଜରୀ ମୋ କେଶରେ ଲଗାଇ, ସପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଚମକିବାକୁ ଚାହେ ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃସ ପ୍ରହସ୍ଯୈନାଂ ପାରିଜାତଂ ଗରୁତ୍ମତି । ଆରୋପଯାମାସ ହରିସ୍ତମୂଚୁର୍ଵନରକ୍ଷିଣଃ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହରି ହସି ଏହି ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଗରୁଡ଼ାରେ ରଖିଲେ; ତାପରେ ଉଦ୍ୟାନର ରକ୍ଷକମାନେ କହିଲେ ।
ଭୋ ଶଚୀ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ମହିଷୀ ତତ୍ପରୀଗ୍ରହମ୍ । ପାରିଜାତଂ ନ ଗୋଵିନ୍ଦ ହର୍ତୁମର୍ହସି ପାଦପମ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଏହି ପାରିଜାତ ଗଛ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଣୀ ଶଚୀଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ ସମ୍ପତ୍ତି; ତୁମେ ଏହାକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।'
ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଦେଵରାଜାଯ ଦତ୍ତଃସୋଽପି ଦଦୌ ପୁନଃ । ମହିଷ୍ଯୈ ସୁମହାଭାଗ ଦେଵ୍ଯୈ ଶଚ୍ଯୈ କୁତୂହଲାତ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ଏହି ଗଛ ଦେବରାଜ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଣୀ ଶଚୀଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହରେ ଦେଇଥିଲେ ।'
ଶଚୀଵିଭୂଷଣାର୍ଥାଯ ଦେଵୈରମୃତମନ୍ଥନେ । ଉତ୍ପାଦିତୋଽଯଂ ନ କ୍ଷେମୀ ଗୃହୀତ୍ଵୈନଂ ଗମିଷ୍ଯସି ॥ ୫,୩୦.
'ଦେବମାନେ ଅମୃତ ମଥନ ସମୟରେ ଶଚୀଙ୍କ ଶୋଭା ପାଇଁ ଏହି ଗଛକୁ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ; ଏହା ନେଇ ତୁମେ ଭଲ ହେବା ନାହିଁ ।'
ଦେଵରାଜୋ ମୁଖପ୍ରେକ୍ଷୀ ଯସ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାଃ ପରିଗ୍ରହମ୍ । ମୈଢ୍ଯାତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯସେ କ୍ଷେମୀ ଗୃହୀତ୍ଵୈନଂ ହି କୋ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ଦେବରାଜ ସଦା ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଗଛକୁ ନେଇଛନ୍ତି । ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, କେ ଏହାକୁ ନେଇ ଯିବେ?'
ଅଵଶ୍ଯମସ୍ଯ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ନିଷ୍କୃତିଂ କୃଷ୍ଣ ଯାସ୍ଯତି । ଵଜ୍ରୋଦ୍ଯତକରଂ ଶକ୍ରମନୁଯାସ୍ଯନ୍ତି ଚାମରାଃ ॥ ୫,୩୦.
'ନିଶ୍ଚୟ, କୃଷ୍ଣ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଏହା ପାଇଁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବେ; ବଜ୍ର ଉଠାଇ ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମାରୁତମାନେ ଯିବେ ।'
ତଦଲଂ ସକଲୈର୍ଦେଵୈର୍ଵିଗ୍ରହେଣ ତଵାଚ୍ଯୁତ । ଵିପାକକଟୁ ଯତ୍କର୍ମ ତନ୍ନ ଶଂସଂତି ପଣ୍ଡିତାଃ ॥ ୫,୩୦.
'ଏହିପରି ଦେବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ଅଚ୍ୟୁତ; ଯେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶେଷରେ କଷ୍ଟଦାୟକ, ତାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ନାହିଁ ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ତୈରୁଵାଚୈତାନ୍ ସତ୍ଯଭାମାତିକୋପିନୀ । କା ଶଚୀ ପାରିଜାତସ୍ଯ କୋ ଵା ଶକ୍ରଃସୁରାଧିପଃ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟଭାମା ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ: 'ପାରିଜାତ ପାଇଁ ଶଚୀ କିଏ, ଶକ୍ର କିଏ, ସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ?'
ସାମାନ୍ଯଃସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଯଦ୍ଯେଷୋଽମୃତମନ୍ଥନେ । ସମୁତ୍ପନ୍ନସ୍ତରୁଃ କସ୍ମାଦୋକୋ ଗୃହ୍ଣାତି ଵାସଵଃ ॥ ୫,୩୦.
'ଯଦି ଏହି ଗଛ ଅମୃତ ମଥନରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉପକାର ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ତେବେ କାହିଁକି କେବଳ ବାସବ ଏହାକୁ ରଖିଛନ୍ତି?'
ଯଥା ସୁରା ଯଥୈଵେନ୍ଦୁର୍ଯଥା ଶ୍ରୀର୍ଵନରକ୍ଷିଣଃ । ସାମାନ୍ଯଃସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପାରିଜାତସ୍ତଥା ଦ୍ରୁମଃ ॥ ୫,୩୦.
'ଯେପରି ଅମୃତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସାଧାରଣ, ଉଦ୍ୟାନର ରକ୍ଷକମାନେ, ସେପରି ପାରିଜାତ ଗଛ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ।'