ସିତଦୀର୍ଘାଦିନିଃ ଶେଷକଲ୍ପନାପରିଵର୍ଜିତ । ଜନ୍ମାଦିଭିରସଂସ୍ପୃଷ୍ଟ ସ୍ଵପ୍ନାଦିପରିଵର୍ଜିତ ॥ ୫,୩୦.
ଧଳା, ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାରଣାରୁ ମୁକ୍ତ, ଜନ୍ମ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପର୍ଶ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ।
ସଂଧ୍ଯାରାତ୍ରିରହୋ ଭୂମିର୍ଗଗନଂ ଵାଯୁରଂବୁ ଚ । ହୁତାଶନୋ ମନୋ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭୂତାଦିସ୍ତ୍ଵଂ ତଥାଚ୍ଯୁତ ॥ ୫,୩୦.
ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ଦିନ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ପବନ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆଦି ଆପଣ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।
ସର୍ଗସ୍ଥିତିଵିନାଶାନାଂ କର୍ତା କର୍ତୃପତିର୍ଭଵାନ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଖ୍ଯାଭିରାତ୍ମମୂର୍ତିଭିରୀଶ୍ଵର ॥ ୫,୩୦.
ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର କର୍ତ୍ତା, କର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଆପଣ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ନାମରେ ନିଜ ଆତ୍ମାର ମୂର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ହେ ଈଶ୍ୱର।
ଦେଵା ଦୈତ୍ଯାସ୍ତଥା ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଃ ସିଦ୍ଧପନ୍ନଗାଃ । କୂଷ୍ମାଣ୍ଡାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ମନୁଜାସ୍ତଥା ॥ ୫,୩୦.
ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—
ପଶଵଶ୍ଚ ମୃଗାଶ୍ଚୈଵ ପତଙ୍ଗାଶ୍ଚ ସରୀସୃପାଃ । ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମଲତାବହ୍ଵ୍ଯଃସମସ୍ତାସ୍ତୃଣଜାତଯଃ ॥ ୫,୩୦.
ଗାଁଝି, ବନ୍ୟ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ସରିସୃପ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ, ଜ୍ହାଡ଼, ଲତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ତୃଣ ଜାତି—
ସ୍ଥୂଲା ମଧ୍ଯାସ୍ତଥା ସୂକ୍ଷ୍ମାଃସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତରାଶ୍ଚ ଯେ । ଦେହଭେଦା ଭଵାନ୍ ସର୍ଵେ ଯେ କେଚିତ୍ପୁର୍ଗଲାଶ୍ରଯାଃ ॥ ୫,୩୦.
ଠାରୁ ମୋଟ, ମଧ୍ୟମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ, ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମରୁ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯେଉଁ ଦେହ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦେହ ଯେଉଁଥିରେ ପୁରୁଷ ରହିଛନ୍ତି—
ମାଯା ତଵେଯମଜ୍ଞାତପରମାର୍ଥାତିମୋହିନୀ । ଅନାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଯଯା ମୂଢୋ ନିରୁଦ୍ଧ୍ଯତେ ॥ ୫,୩୦.
ଏହି ମାୟା ତୁମର, ଯାହା ପ୍ରକୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଜଣା ଥିବାରୁ ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ୟକୁ ଆତ୍ମା ଭାବି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରହିଯାନ୍ତି।
ଅସ୍ଵେ ସ୍ଵମିତି ଭାଵୋତ୍ର ଯତ୍ପୁଂସାମୁପଜାଯତେ । ଅହଂ ମମେତି ଭାଵୋ ଯତ୍ପ୍ରାଯେଣୈଵାଭିଜାଯତେ । ସଂସାରମାତୁର୍ମାଯାଯାସ୍ତଵୈତନ୍ନାଥ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ନିଜର ନୁହଁ ଥିବା ଜିନିଷକୁ 'ମୋର' ଭାବିବାର ଭାବ ଆସେ, ଏବଂ 'ମୁଁ' ଓ 'ମୋର' ଭାବ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ମନରେ ଆସେ—ଏହି ସବୁ ତୁମର ମାୟା, ସଂସାରର ମାତା, ମହାପ୍ରଭୁ।
ଯୈଃ ସ୍ଵଧର୍ମପରୈର୍ନାଥ ନରୈରାରାଧିତୋ ଭଵାନ୍ । ତେ ତରନ୍ତ୍ଯଖିଲାମେତାଂ ମାଯାମାତ୍ମଵିମୁକ୍ତଯେ ॥ ୫,୩୦.
ମହାପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃସକଲା ଦେଵା ମନୁଷ୍ଯାଃ ପଶଵସ୍ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁମାଯା ମହାଵର୍ତମୋହାନ୍ଧତମସାଵୃତାଃ ॥ ୫,୩୦.
ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମହା ଭ୍ରମ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆରାଧ୍ଯ ତ୍ଵାମଭୀପ୍ସଂତେ କାମାନାତ୍ମଭଵକ୍ଷଯମ୍ । ଯଦେତେ ପୁରୁଷା ମାଯା ସୈଵେଯଂ ଭଗଵଂସ୍ତଵ ॥ ୫,୩୦.
ତୁମକୁ ପୂଜିବା ପରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ ଚାହନ୍ତି; ତଥାପି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ମଧ୍ୟ ତୁମର ମାୟା।
ମଯା ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକାମିନ୍ଯା ଵୈରିପକ୍ଷଜଯାଯ ଚ । ଆରାଧିତୋ ନ ମୋକ୍ଷାଯ ମାଯାଵିଲସିତଂ ହି ତତ୍ ॥ ୫,୩୦.
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଓ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଁ ପୂଜିଥିଲି, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହଁ; ଏହି ମାୟାର ଖେଳ।
କୌପୀନାଚ୍ଛାଦନପ୍ରାଯା ଵାଞ୍ଛା କଲ୍ପଦ୍ରୁମାଦପି । ଜାଯତେ ଯଦପୁଣ୍ଯାନାଂ ସୋପରାଧଃ ସ୍ଵଦୋଷଜଃ ॥ ୫,୩୦.
ଅପୂଣ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯଦି କେବଳ ଏକ କଉପୀନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେ ଇଚ୍ଛା କଳ୍ପତରୁ ଠାରୁ ଅଧିକ, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଓ ଅପରାଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତତ୍ପ୍ରସୀଦାଖିଲଜଗନ୍ମାଯାମୋହକରାଵ୍ଯଯ । ଅଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନସଦ୍ଭାଵଭୂତଂ ଭୂତେଶ ନାଶଯ ॥ ୫,୩୦.
ଏହିପରି, ଅମର ମାୟାର ଭ୍ରମ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରୁଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟା କର; ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ, ଅଜ୍ଞାନକୁ ନାଶ କର, ଯାହା ଜ୍ଞାନର ଅସ୍ତିତ୍ୱ।
ନମସ୍ତେ ଚକ୍ରହସ୍ତାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗହସ୍ତାଯ ତେ ନମଃ । ନନ୍ଦହସ୍ତାଯ ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ଶଙ୍ଖହସ୍ତାଯ ତେ ନମଃ ॥ ୫,୩୦.
ତୁମେ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ନନ୍ଦ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛ; ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶଂଖ ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଏତତ୍ପଶ୍ଯାମି ତେ ରୂପଂ ସ୍ଥୂଲଚିହ୍ନୋପଲକ୍ଷିତମ୍ । ନ ଜାନାମି ପରଂ ଯତ୍ତେ ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶ୍ଵର ॥ ୫,୩୦.
ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଦେହ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ମୋଟ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ; ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ—ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟା କର।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଅଦିତ୍ଯୈଵଂ ସ୍ତୁତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରହସ୍ଯାହ ସୁରାରଣିମ୍ । ମାତା ଦେଵି ତ୍ଵମସ୍ମାକଂ ପ୍ରସୀଦ ଵରଦା ଭଵ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଶ୍ଳୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ ଓ ଦେବମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ତୁମେ ଆମର ମାତା; ଦୟା କର, ଆମକୁ ଏକ ଦାନ ଦିଅ।'
ଅଦିଦିରୁଵାଚ ଏଵମସ୍ତୁ ଯଥେଚ୍ଛା ତେ ତ୍ଵମଶେଷୈଃ ସୁରାସୁରୈଃ । ଅଜେଯଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ସର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯସି ॥ ୫,୩୦.
ଅଦିତି କହିଲେ: 'ଯେପରି ତୁମର ଇଚ୍ଛା, ଏପରି ହେଉ। ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମିଳି, ମନୁଷ୍ୟ ସିଂହ, ସତ୍ୟ ଲୋକରେ ତୁମେ ଅଜୟ ହେବ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ତତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ଚ ଶକ୍ରେଣ ସହିତାଦିତିମ୍ । ସତ୍ଯଭାମା ପ୍ରଣମ୍ଯାହ ପ୍ରସୀଦେତି ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ତାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସତ୍ୟଭାମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଅଦିତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆବାର ଆବାର ଦୟା ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଅଦିତିରୁଵାଚ ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ତେ ସୁଭ୍ରୁ ଜରା ଵୈରୂପ୍ଯମେଵ ଵା । ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ସୁସ୍ଥିରଂ ନଵଯୌଵନମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଅଦିତି କହିଲେ: 'ମୋର କୃପାରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କେବେ ବୃଦ୍ଧା ହେବେନାହିଁ, କେବେ ବିକୃତ ହେବେନାହିଁ; ତୁମର ଅପରାଜିତ ରୂପ ସଦା ଯୁବା ଓ ଦୃଢ଼ ରହିବ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଅଦିତ୍ଯା ତୁ କୃତାନୁଜ୍ଞୋ ଦେଵରାଜୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଯଥାଵତ୍ପୂଜଯାମାସ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଅଦିତିଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ଦେବରାଜ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦରରେ ପୂଜା କଲେ।
ଶଚୀ ଚ ସତ୍ଯଭାମାଯୈ ପାରିଜାତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକମ୍ । ନ ଦଦୌ ମାନୁଷୀଂ ମତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ପୁଷ୍ପୈରଲଙ୍କୃତା ॥ ୫,୩୦.
ଶଚୀ, ସତ୍ୟଭାମାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବି, ପାରିଜାତ ଗଛର ଫୁଲ ଦେଲେନାହିଁ; ସେ ନିଜେ ଫୁଲରେ ସଜିଗଲେ।
ତତୋ ଦଦର୍ଶ କୃଷ୍ଣୋଽପି ସତ୍ଯଭାମାସହାଯଵାନ୍ । ଦଵୋଦ୍ଯାନାନି ହୃଦ୍ଯାନି ନନ୍ଦନାଦୀନି ସତ୍ତମ ॥ ୫,୩୦.
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହିତ, ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସବୁ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ସୁଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ମଞ୍ଜରୀପୁଞ୍ଜଧାରିଣମ୍ । ନିତ୍ଯାହ୍ଲାଦକରଂ ତାମ୍ରବାଲପଲ୍ଲଵଶୋଭିତମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ସେ ଦେଖିଲେ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଞ୍ଜରୀର ଗୁଛ ଧରିଥିବା, ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ପାରିଜାତ ଗଛ ।
ମଥ୍ଯମାନେଽମୃତେ ଜାତଂ ଜାତରୂପୋପମତ୍ଵଚମ୍ । ପାରିଜାତଂ ଜଗନ୍ନାଥଃ କେଶଵଃ କେଶିସୂଦନଃ ॥ ୫,୩୦.
ଜଗତ୍ନାଥ କେଶବ, କେଶୀ ନାଶକ, ଅମୃତ ମଥନ ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ସୁନା ପରି ଚାମର ଥିବା ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଦେଖିଲେ ।
ତୁତୋଷ ପରମପ୍ରୀତ୍ଯା ତରୁରାଜମନୁତ୍ତମମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାହ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସତ୍ଯଭାମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କସ୍ମାନ୍ନ ଦ୍ଵାରକାମେଷ ନୀଯତେ କୃଷ୍ଣ ପାଦପଃ ॥ ୫,୩୦.
ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗଛରାଜ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତି ହେଲା; ତାହା ଦେଖି ସତ୍ୟଭାମା, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ: 'କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଗଛକୁ ଡ୍ୱାରକାକୁ କାହିଁକି ନେଇଯାଉନାହିଁ?'
ଯଦି ଚେତ୍ତ୍ଵଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵମତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରିଯେତି ମେ । ମଦ୍ଗେହନିଷ୍କୁଟାର୍ଥାଯ ତଦଯଂ ନୀଯତାଂ ତରୁଃ ॥ ୫,୩୦.
'ଯଦି ତୁମର କଥା ସତ୍ୟ ଓ ତୁମେ ମୋତେ ଏତେ ଆଦର କର, ତେବେ ଏହି ଗଛକୁ ମୋ ଘରର ଅଙ୍ଗଣକୁ ସଜାଇବା ପାଇଁ ନେଇଯାଉ ।'
ନ ମେ ଜାଂବଵତୀ ତାଦୃଗଭୀଷ୍ଟା ନ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀ । ସତ୍ଯେ ଯଥା ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା କୃଷ୍ଣାସକୃତ୍ପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ଜାମ୍ବବତୀ କିମ୍ବା ରୁକ୍ମିଣୀ ତୁମ ପାଖରେ ଏପରି ଆଦର ନାହିଁ, ଯେପରି ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଅନେକବାର କହିଛ ।'
ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ଯଦି ଗୋଵିନ୍ଦ ନୋପଚାରକୃତଂ ମମ । ତଦସ୍ତୁ ପାରିଜାତୋଽଯଂ ମମ ଗେହଵିଭୂଷଣମ୍ ॥ ୫,୩୦.
'ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ ଓ ଏହା କେବଳ ଉପଚାର ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହି ପାରିଜାତ ମୋ ଘରର ଶୋଭା ହେଉ ।'
ବିଭ୍ରତୀ ପାରିଜାତସ୍ଯ କେଶପକ୍ଷେଣ ମଞ୍ଜରୀମ୍ । ସପତ୍ନୀନାମହଂ ମଧ୍ଯେ ଶୋଭେଯମିତି କାମଯେ ॥ ୫,୩୦.
'ପାରିଜାତ ମଞ୍ଜରୀ ମୋ କେଶରେ ଲଗାଇ, ସପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଚମକିବାକୁ ଚାହେ ।'