ଶ୍ରୀପରାଶସ ଉଵାଚ ଇତିଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଦେଵକୀସୁତଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଵାସଵଂ ହସ୍ତେ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଵରାସନାତ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଭଗବାନ ହସିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତ ଧରି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ।
ସଂଚିନ୍ତ୍ଯାଗତମାରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ଗଗନେଚରମ୍ । ସତ୍ଯଭାମାଂ ସମାରୋପ୍ଯ ଯଯୌ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ପୁରମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଘଟିଥିବା କଥା ଭାବି, ଭଗବାନ ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଲେ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବସାଇ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆରୁହ୍ଯୌରାଵତଂ ନାଗଂ ଶକ୍ରୋଽପି ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ । ତତୌ ଜଗାମ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପଶ୍ଯତାଂ ଦ୍ଵାରକୌକସାମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଇନ୍ଦ୍ର ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷପୁରସ୍ଯାପି ସମନ୍ତାଚ୍ଛତଯୋଜନମ୍ । ଆଚିତା ମୌରଵୈଃ ପାଶୈଃ କ୍ଷୁରାନ୍ତୈର୍ଭୂର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରର ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁରାଙ୍କ ପାଶ ଓ ଧାର ଥିବା ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ତାଞ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ହରିଃ ପାଶାନ୍କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ତତୋ ମୁରଃସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତଂ ଜଘାନ ଚ କେଶଵଃ ॥ ୫,୨୯.
ହରି ସେହି ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ ମୁରା ଉଠିଆସିଲା, ତାକୁ କେଶବ ମାରିଦେଲେ।
ମୁରସ୍ଯ ତନଯାନ୍ସପ୍ତ ସହସ୍ରାଂସ୍ତାଂସ୍ତତୋ ହରିଃ । ଚକ୍ରଧାରାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧାଂଶ୍ଚକାର ଶଲଭାନିଵ ॥ ୫,୨୯.
ତାପରେ ହରି ମୁରାଙ୍କ ସାତ ହଜାର ପୁଅଁମାନେକୁ ଚକ୍ରର ଆଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ପୋକାମାନେ ପରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ହତ୍ଵାସୁରଂ ହଯଗ୍ରୀଵଂ ତଥା ପଞ୍ଚଜନଂ ଦ୍ଵିଜ । ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷପୁରଂ ଧୀମାଂସ୍ତ୍ଵାରାଵାନ୍ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ହୟଗ୍ରୀବ ଓ ପଞ୍ଚଜନ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନରକେଣାସ୍ଯ ତତ୍ରାଭୂନ୍ମହାସୈନ୍ଯେନ ସଂଯୁଗମ୍ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଜଘ୍ନେ ଦୈତ୍ଯାନ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୫,୨୯.
ସେଠାରେ ନରକ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲା, ଯେଉଁଠି ଗୋବିନ୍ଦ କୃଷ୍ଣ ହଜାର ହଜାର ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତଂ ତଂ ଭୌମଂ ନରକଂ ବଲୀ । କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ରଂ ଦ୍ଵିଧା ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରୀ ଦୈତେଯଚକ୍ରହା ॥ ୫,୨୯.
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୌମ ନରକ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ହତେ ତୁ ନରକେ ଭୂମିର୍ଗୃହୀତ୍ଵାଦିତିକୁଣ୍ଡଲେ । ଉପତସ୍ଥେ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫,୨୯.
ନରକ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବା ପରେ, ଭୂମି ଦେବୀ ଅଦିତିଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ନେଇ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପୃଥ୍ଵ୍ଯୁଵାଚ ଯଦାହମୁଦ୍ଧୃତା ନାଥ ତ୍ଵଯା ସୂକରମୂର୍ତିନା । ତ୍ଵତ୍ସ୍ପର୍ଶସଂଭଵଃ ପୁତ୍ରସ୍ତଦାଯଂ ମଯ୍ଯଜାଯତ ॥ ୫,୨୯.
ପୃଥିବୀ କହିଲେ: ନାଥ, ଆପଣ ସୂକର ରୂପେ ମୋତେ ଉଠାଇଥିଲେ, ତାହାବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରୁ ଏହି ପୁଅଁ ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା।
ସୋଽଯଂ ତ୍ଵଯୈଵ ଦତ୍ତୋ ମେ ତ୍ଵଯୈବ ଵିନିପାତିତଃ । ଗୃହାମ କୁଣ୍ଡଲେ ଚେମେ ପାଲଯାସ୍ଯ ଚ ସଂତତିମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଏହି ପୁଅଁକୁ ଆପଣ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ଆପଣ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହି କୁଣ୍ଡଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଭାରାଵତରଣାର୍ଥାଯ ମମୈଵ ଭଗଵାନିମମ୍ । ଅଂଶେନ ଲୋକମାଯାତଃ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୫,୨୯.
ମୋର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ଭଗବାନ, ଆପଣ ନିଜ ଅଂଶରେ ଦୟାମୟ ମୁହଁ ନେଇ ଏହି ଲୋକରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ କର୍ତା ଚ ଵିକର୍ତା ଚ ସଂହର୍ତା ପ୍ରଭଵୋଽପ୍ଯଯଃ । ଜଗତାନ୍ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ରୂପଃସ୍ତୂଯତେଽଚ୍ଯୁତ କିଂ ତଵ ॥ ୫,୨୯.
ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ଲୟକର୍ତ୍ତା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ଅଚ୍ୟୁତ—ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ପ୍ରଶଂସା ହେବ?
ଵ୍ଯାପ୍ତିଵ୍ଯାପ୍ଯଂ କ୍ରିଯାକର୍ତା କାର୍ଯଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ଯଥା । ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତସ୍ଯ ସ୍ତୂଯତେ ତଵ କିଂ ତଥା ॥ ୫,୨୯.
ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ବ୍ୟାପ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଭଗବାନ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା; ଏପରି ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ପ୍ରଶଂସା କରିବି?
ପରମାତ୍ମା ଚ ଭୂତାତ୍ମା ତ୍ଵମାତ୍ମା ଚାପ୍ଯଯୋ ଭଵାନ୍ । ଯଥାତଥା ସ୍ତୁତିର୍ନାଥ କିମର୍ଥଂ ତେ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ ୫,୨୯.
ଆପଣ ପରମାତ୍ମା, ଭୂତାତ୍ମା, ଆତ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ; ଯେପରି ହେଉ, ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କାହିଁକି?
ପ୍ରସୀଦ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମନ୍ନରକେଣ ତୁ ଯତ୍କୃତମ୍ । ତତ୍କ୍ଷମ୍ଯତାମଦୋଷାଯ ତ୍ଵତ୍ସୁତସ୍ତ୍ଵନ୍ନିପାତିତଃ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଦୟା କର। ନରକ ଯେ କିଛି କରିଥିଲେ, ସେଥିକୁ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ଖ୍ମା କରନ୍ତୁ। କାରଣ, ଆପଣଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହୋଇଛି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ତଥେତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଧରଣୀଂ ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ । ରତ୍ନାନି ନରକାଵାସାଜ୍ଜଗ୍ରାହ ମୁନିସତ୍ତମ ॥ ୫,୨୯.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ ଧରଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ନରକର ଗୃହରୁ ରତ୍ନଗୁଡିକୁ ନେଇଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କନ୍ଯାପୁରେ ସ କନ୍ଯାନାଂ ଷୋଡଃଶାତୁଲଵିକ୍ରମଃ । ଶତାଧିକାନି ଦଦୃଶେ ସହସ୍ରାଣି ମହାମୁନେ ॥ ୫,୨୯.
କନ୍ୟାପୁରରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ଷୋଡ଼ଶ ହଜାରରୁ ଅଧିକ କନ୍ୟାମାନେ ଦେଖିଲେ, ମହାମୁନି।
ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଗଜାଂଶ୍ଚାଗ୍ର୍ଯାନ୍ ଷଟ୍ସହସ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ । କାଂଭୋଜାନାଂ ତଥାଶ୍ଵାନାଂ ନିଯୁତାନ୍ଯେକଵିଂଶତିମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ସେ ଚାରିଦନ୍ତ ଥିବା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହାତୀ ଛଉ ହଜାର ଦେଖିଲେ, ଏବଂ କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ଏକେଇଶ ହଜାର ଘୋଡା ଦେଖିଲେ।
ତାଃ କନ୍ଯାସ୍ତାଂସ୍ତଥା ନାଗାଂସ୍ତାନଶ୍ଵାନ୍ ଦ୍ଵାରକାଂ ପୁରୀମ୍ । ପ୍ରାପଯାମାସ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସଦ୍ଯୋ ନରକକିଙ୍କରୈଃ ॥ ୫,୨୯.
ଗୋବିନ୍ଦ ତୁରନ୍ତ ନରକର କିଙ୍କରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ କନ୍ୟାମାନେ, ହାତୀମାନେ ଓ ଘୋଡାମାନେ ଡ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ପଠାଇଲେ।
ଦଦୃଶେ ଵାରୁଣଂ ଚ୍ଛତ୍ରଂ ତଥୈଵ ମଣିପର୍ଵତମ୍ । ଆରୋପଯାମାସ ହରିର୍ଗରୁଡେପତଗେଶ୍ଵରେ ॥ ୫,୨୯.
ସେ ବାରୁଣର ଛତା ଓ ରତ୍ନପର୍ବତ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ହରି ଏହାକୁ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମହାପତି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ଚ ସ୍ଵଯଂ କୃଷ୍ଣଃ ସତ୍ଯଭାମାସହାଯଵାନ୍ । ଅଦିତ୍ଯାଃ କୁଣ୍ଡଲେ ଦାନୁଂ ଜଗାମ ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହିତ ଗରୁଡ଼ରେ ଚଢ଼ି, ଆଦିତିଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ଗରୁଡୋ ଵାରୁଣଂ ଛତ୍ରଂ ତଥୈଵ ମଣିପର୍ଵତମ୍ । ସଭାର୍ଯଂ ଚ ହୃଷୀକେଶଂ ଲୀଲଯୈଵ ଵହନ୍ଯଯୌ ॥ ୫,୩୦.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଗରୁଡ଼, ବାରୁଣର ଛତା, ରତ୍ନପର୍ବତ ଓ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସତୀ ସହିତ ସହଜରେ ବୋହି ନେଇଗଲେ।
ତତଃ ଶଂଖମୁପାଧ୍ମାସୀତ୍ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଗତୋ ହରିଃ । ଉପତସ୍ଥୁସ୍ତଥା ଦେଵାଃସାର୍ଘ୍ଯହସ୍ତା ଜନର୍ଦନମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ତାପରେ ହରି ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ହାତରେ ନେଇ ସମ୍ମାନ କରି ଆସିଲେ।
ସ ଦେଵୈରର୍ଚିତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଦେଵମାତୁର୍ନିଵେଶନମ୍ । ସିତାଭ୍ରଶିଖରାକାରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦଦୃଶେଽଦିତିମ୍ ॥ ୫,୩୦.
ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ କରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଦେବମାତାଙ୍କର ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଧଳା ମେଘର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଆଦିତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶକ୍ରେଣ ସହ ତେ କୁଣ୍ଡଲୋତ୍ତମେ । ଦଦୌ ନରକନାଶଂ ଚ ଶଶଂସାସ୍ଯୈ ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୫,୩୦.
ସେ ଆଦିତିଙ୍କୁ ଶକ୍ର ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଲେ; ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନରକର ନାଶ ଘଟିଥିବା ଖବର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତାଜଗନ୍ମାତା ଧାତାରଂ ଜଗତାଂ ହରିମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵାଦିତିରଵ୍ଯଗ୍ରା କୃତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରଵଣଂ ମନଃ ॥ ୫,୩୦.
ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ଜଗତମାତା ଆଦିତି ନିଜ ମନକୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଲଗାଇ, ଜଗତର ଧାରକ ହରିଙ୍କୁ ଅବିଚଳ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅଦିତିରୁଵାଚ ନମସ୍ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭକ୍ତାନାମଭଯଙ୍କର । ସନାତନାତ୍ମନ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ ଭୂତାତ୍ମନ୍ ଭୂତଭାଵନ ॥ ୫,୩୦.
ଆଦିତି କହିଲେ: ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା, ସନାତନ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ପ୍ରଣେତର୍ମନସୋ ବୁଦ୍ଧେରିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଗୁଣାତ୍ମକ । ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵ ହୃଦି ସ୍ଥିତ ॥ ୫,୩୦.
ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଚଳାଇଥିବା, ଗୁଣର ଆତ୍ମା, ତିନିଟି ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା।