ତ୍ଵଯାନାଥେନ ଦେଵାନାଂ ମନଷ୍ଯତ୍ଵେପି ତିଷ୍ଠତା । ପ୍ରଶମଂ ସର୍ଵଦୁଃଖାନି ନୀତାନି ମଧୁସୂଦନ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ କରିଦେଇଛ।
ତପସ୍ଵିଵ୍ଯମନାର୍ଥାଯ ସୋରିଷ୍ଟୋ ଧେନୁକସ୍ତଥା । ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଯସ୍ତଥା କେଶୀତେ ସର୍ଵେ ନିହତାସ୍ତ୍ଵଯା ॥ ୫,୨୯.
ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଧେନୁକ ଓ କେଶୀ, ଏମିତି ଯେଉଁମାନେ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁ ତୁମେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଛ।
କଂସଃ କୁଵଲଯାପୀଡଃ ପୂତନା ବାଲଘାତିନୀ । ନାଶଂ ନୀତାସ୍ତ୍ଵଯା ସର୍ଵେ ଯେଽନ୍ଯେ ଜଗଦୁପଦ୍ରଵାଃ ॥ ୫,୨୯.
କଂସ, କୁବଳୟାପୀଡ଼, ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରିଣୀ ପୁତନା—ଏମିତି ସମସ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଜଗତକୁ ଉପଦ୍ରବ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁ ତୁମେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଛ।
ଯୁଷ୍ମଦ୍ଦୋର୍ଦଡସଂଭୂତିପରିତ୍ରାତେ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ଯଜ୍ଵଯଜ୍ଞାଂଶସଂପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ତୃପ୍ତିଂ ଯାନ୍ତି ଦିଵୌକସଃ ॥ ୫,୨୯.
ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଉଛି; ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ସୋଽହଂ ସାଂପ୍ରତମାଯାତୋ ଯନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନ । ତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରତୀକାରପ୍ରଯତ୍ନଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ ୫,୨୯.
ସେଇପାଇଁ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୁଁ ଏବେ ଏକ କାରଣରେ ଆସିଛି; ଏହା ଶୁଣି, ତାହାର ଉପାୟ କରିବାକୁ ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଭୌମୋଽଯଂ ନରକୋ ନାମ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷପୁରେଶ୍ଵରଃ । କରୋତି ସର୍ଵଭୂତାନାମୁପଘାତମରିନ୍ଦମ ॥ ୫,୨୯.
ଏହି ଭୂସୁତ ନରକାସୁର, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରର ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଛନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ।
ଦେଵସିଦ୍ଦସୁରାଦୀନାଂ ନୃପାଣାଂ ଚ ନଜାର୍ଦନ । ହୃତ୍ଵା ତୁ ସୋଽସୁରଃ କନ୍ଯା ରୁରୁଧେ ନିଜମନ୍ଦିରେ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସେ ଦାନବ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଅସୁର ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ଉଠାଇ ନିଜ ମହଳରେ ରଖିଛନ୍ତି।
ଛତ୍ରଂ ଯତ୍ସଲିଲସ୍ରାଵି ତଜ୍ଜହାର ପ୍ରଚେତସଃ । ମଦଂରସ୍ଯ ତଥା ଶୃଙ୍ଗଂ ହୃତଵାନ୍ମଣିପର୍ଵତମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ସେ ବରୁଣଙ୍କର ଜଳ ଝରାଉଥିବା ଛତା ଚୋରି କରିଛନ୍ତି, ମଣିପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ଅଦିତିଙ୍କ ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଅମୃତସ୍ତ୍ରାଵିଣୀ ଦିଵ୍ଯେ ମନ୍ମାତୁଃ କୃଷ୍ଣକୁଞ୍ଜଲେ । ଜହାର ସୋଽସୁରୋ ଦିତ୍ଯା ଵାଞ୍ଛତ୍ଯୈରାଵତଂ ଗଜମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଏଇ ଦାନବଟିଏ ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଚାହିଁ, ମୋର ମାଆ ଦିତିଙ୍କର କଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ଉଲ୍ଟି ଯାହାରୁ ଅମୃତ ବହୁଥିଲା, ସେଠାରୁ ଛିଣିନେଲା।
ଦୁର୍ନୀତମେତଦ୍ଗୋଵିନ୍ଦମଯା ତସ୍ଯ ନିଵେଦିତମ୍ । ଯଦତ୍ର ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ସ୍ଵଯଂ ପରିମୃଶ୍ଯତାମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାମଟି ଗୋବିନ୍ଦ, ସେ ମୋତେ ଖବର ଦେଇଛି। ଏଠାରେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ଆପଣେ ଭଲଭାବେ ଭାବନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀପରାଶସ ଉଵାଚ ଇତିଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଦେଵକୀସୁତଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଵାସଵଂ ହସ୍ତେ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଵରାସନାତ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଭଗବାନ ହସିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତ ଧରି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ।
ସଂଚିନ୍ତ୍ଯାଗତମାରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ଗଗନେଚରମ୍ । ସତ୍ଯଭାମାଂ ସମାରୋପ୍ଯ ଯଯୌ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ପୁରମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଘଟିଥିବା କଥା ଭାବି, ଭଗବାନ ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଲେ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବସାଇ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆରୁହ୍ଯୌରାଵତଂ ନାଗଂ ଶକ୍ରୋଽପି ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ । ତତୌ ଜଗାମ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପଶ୍ଯତାଂ ଦ୍ଵାରକୌକସାମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଇନ୍ଦ୍ର ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷପୁରସ୍ଯାପି ସମନ୍ତାଚ୍ଛତଯୋଜନମ୍ । ଆଚିତା ମୌରଵୈଃ ପାଶୈଃ କ୍ଷୁରାନ୍ତୈର୍ଭୂର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରର ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁରାଙ୍କ ପାଶ ଓ ଧାର ଥିବା ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ତାଞ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ହରିଃ ପାଶାନ୍କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ତତୋ ମୁରଃସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତଂ ଜଘାନ ଚ କେଶଵଃ ॥ ୫,୨୯.
ହରି ସେହି ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ ମୁରା ଉଠିଆସିଲା, ତାକୁ କେଶବ ମାରିଦେଲେ।
ମୁରସ୍ଯ ତନଯାନ୍ସପ୍ତ ସହସ୍ରାଂସ୍ତାଂସ୍ତତୋ ହରିଃ । ଚକ୍ରଧାରାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧାଂଶ୍ଚକାର ଶଲଭାନିଵ ॥ ୫,୨୯.
ତାପରେ ହରି ମୁରାଙ୍କ ସାତ ହଜାର ପୁଅଁମାନେକୁ ଚକ୍ରର ଆଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ପୋକାମାନେ ପରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ହତ୍ଵାସୁରଂ ହଯଗ୍ରୀଵଂ ତଥା ପଞ୍ଚଜନଂ ଦ୍ଵିଜ । ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷପୁରଂ ଧୀମାଂସ୍ତ୍ଵାରାଵାନ୍ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ହୟଗ୍ରୀବ ଓ ପଞ୍ଚଜନ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନରକେଣାସ୍ଯ ତତ୍ରାଭୂନ୍ମହାସୈନ୍ଯେନ ସଂଯୁଗମ୍ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଜଘ୍ନେ ଦୈତ୍ଯାନ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୫,୨୯.
ସେଠାରେ ନରକ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲା, ଯେଉଁଠି ଗୋବିନ୍ଦ କୃଷ୍ଣ ହଜାର ହଜାର ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତଂ ତଂ ଭୌମଂ ନରକଂ ବଲୀ । କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ରଂ ଦ୍ଵିଧା ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରୀ ଦୈତେଯଚକ୍ରହା ॥ ୫,୨୯.
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୌମ ନରକ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ହତେ ତୁ ନରକେ ଭୂମିର୍ଗୃହୀତ୍ଵାଦିତିକୁଣ୍ଡଲେ । ଉପତସ୍ଥେ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫,୨୯.
ନରକ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବା ପରେ, ଭୂମି ଦେବୀ ଅଦିତିଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ନେଇ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପୃଥ୍ଵ୍ଯୁଵାଚ ଯଦାହମୁଦ୍ଧୃତା ନାଥ ତ୍ଵଯା ସୂକରମୂର୍ତିନା । ତ୍ଵତ୍ସ୍ପର୍ଶସଂଭଵଃ ପୁତ୍ରସ୍ତଦାଯଂ ମଯ୍ଯଜାଯତ ॥ ୫,୨୯.
ପୃଥିବୀ କହିଲେ: ନାଥ, ଆପଣ ସୂକର ରୂପେ ମୋତେ ଉଠାଇଥିଲେ, ତାହାବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରୁ ଏହି ପୁଅଁ ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା।
ସୋଽଯଂ ତ୍ଵଯୈଵ ଦତ୍ତୋ ମେ ତ୍ଵଯୈବ ଵିନିପାତିତଃ । ଗୃହାମ କୁଣ୍ଡଲେ ଚେମେ ପାଲଯାସ୍ଯ ଚ ସଂତତିମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ଏହି ପୁଅଁକୁ ଆପଣ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ଆପଣ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହି କୁଣ୍ଡଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଭାରାଵତରଣାର୍ଥାଯ ମମୈଵ ଭଗଵାନିମମ୍ । ଅଂଶେନ ଲୋକମାଯାତଃ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୫,୨୯.
ମୋର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ଭଗବାନ, ଆପଣ ନିଜ ଅଂଶରେ ଦୟାମୟ ମୁହଁ ନେଇ ଏହି ଲୋକରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ କର୍ତା ଚ ଵିକର୍ତା ଚ ସଂହର୍ତା ପ୍ରଭଵୋଽପ୍ଯଯଃ । ଜଗତାନ୍ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ରୂପଃସ୍ତୂଯତେଽଚ୍ଯୁତ କିଂ ତଵ ॥ ୫,୨୯.
ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ଲୟକର୍ତ୍ତା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ଅଚ୍ୟୁତ—ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ପ୍ରଶଂସା ହେବ?
ଵ୍ଯାପ୍ତିଵ୍ଯାପ୍ଯଂ କ୍ରିଯାକର୍ତା କାର୍ଯଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ଯଥା । ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତସ୍ଯ ସ୍ତୂଯତେ ତଵ କିଂ ତଥା ॥ ୫,୨୯.
ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ବ୍ୟାପ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଭଗବାନ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା; ଏପରି ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ପ୍ରଶଂସା କରିବି?
ପରମାତ୍ମା ଚ ଭୂତାତ୍ମା ତ୍ଵମାତ୍ମା ଚାପ୍ଯଯୋ ଭଵାନ୍ । ଯଥାତଥା ସ୍ତୁତିର୍ନାଥ କିମର୍ଥଂ ତେ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ ୫,୨୯.
ଆପଣ ପରମାତ୍ମା, ଭୂତାତ୍ମା, ଆତ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ; ଯେପରି ହେଉ, ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କାହିଁକି?
ପ୍ରସୀଦ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମନ୍ନରକେଣ ତୁ ଯତ୍କୃତମ୍ । ତତ୍କ୍ଷମ୍ଯତାମଦୋଷାଯ ତ୍ଵତ୍ସୁତସ୍ତ୍ଵନ୍ନିପାତିତଃ ॥ ୫,୨୯.
ହେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଦୟା କର। ନରକ ଯେ କିଛି କରିଥିଲେ, ସେଥିକୁ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ଖ୍ମା କରନ୍ତୁ। କାରଣ, ଆପଣଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହୋଇଛି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ ତଥେତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଧରଣୀଂ ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ । ରତ୍ନାନି ନରକାଵାସାଜ୍ଜଗ୍ରାହ ମୁନିସତ୍ତମ ॥ ୫,୨୯.
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ ଧରଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ନରକର ଗୃହରୁ ରତ୍ନଗୁଡିକୁ ନେଇଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କନ୍ଯାପୁରେ ସ କନ୍ଯାନାଂ ଷୋଡଃଶାତୁଲଵିକ୍ରମଃ । ଶତାଧିକାନି ଦଦୃଶେ ସହସ୍ରାଣି ମହାମୁନେ ॥ ୫,୨୯.
କନ୍ୟାପୁରରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ଷୋଡ଼ଶ ହଜାରରୁ ଅଧିକ କନ୍ୟାମାନେ ଦେଖିଲେ, ମହାମୁନି।
ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଗଜାଂଶ୍ଚାଗ୍ର୍ଯାନ୍ ଷଟ୍ସହସ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ । କାଂଭୋଜାନାଂ ତଥାଶ୍ଵାନାଂ ନିଯୁତାନ୍ଯେକଵିଂଶତିମ୍ ॥ ୫,୨୯.
ସେ ଚାରିଦନ୍ତ ଥିବା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହାତୀ ଛଉ ହଜାର ଦେଖିଲେ, ଏବଂ କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ଏକେଇଶ ହଜାର ଘୋଡା ଦେଖିଲେ।