ନାରଦେନୈଵମୁକ୍ତା ସା ପାଲଯାମାସ ତଂ ଶିଶୁମ୍ । ବାଲ୍ଯାଦେଵାତିରାଗେଣ ରୂପାତିଶଯମୋହିତା ।। ୫-୨୭-
ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ଲାଲନା କଲେ। ଶିଶୁବେଳାରୁ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦରତା ଦେଖି ସେ ମନମୋହିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ସ ଯଦା ଯୌଵନାଭୋଗ-ଭୂଷିତୋଽଭୂନ୍ମହାମତେ! ସାଭିଲାଷା ତଦା ସାତି ବଭୂଵ ଗଜଗାମିନୀ ।। ୫-୨୭-
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁବକ ହେଲେ, ହାତୀ ଚାଳି ଚଳିଥିବା ସେ ମହିଳା ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ।
ମାଯାଵତୀ ଦଦୌ ତସ୍ମ ମାଯାଃ ସର୍ଵ୍ଵା ମହାମୁନ ! ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରାଯାତିରାଗାନ୍ଧା ତନ୍ନଯସ୍ତହ୍ଟଦଯେକ୍ଷଣା ।। ୫-୨୭-
ମାୟାବତୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭଲପାଇବାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାୟା କଳା ଦେଇଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଉପରେ ରହିଲା।
ପ୍ରସଜ୍ଜନ୍ତୀନ୍ତୁ ତାମାହ ସ କାର୍ଷ୍ଣିଃ କମଲେକ୍ଷଣାମ୍ । ମାତୃଭାଵମପାହାଯ କିମେଵଂ ଵର୍ତ୍ତସେଽନ୍ଯଥା ।। ୫-୨୭-
ସେ ଯେତେବେଳେ ଏପରି ଆସକ୍ତ ହେଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ, ପଦ୍ମନୟନ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ମାତୃଭାବକୁ ଛାଡ଼ି ଏପରି କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ?'
ସା ଚାସ୍ମୈ କଥଯାମାସ ନ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ମମେତି ଵୈ । ତନଯଂ ତ୍ଵାମଯଂ ଵିଷ୍ଣୋହ୍ଟ ତଵାନ୍ କାଲଶମ୍ବରଃ ।। ୫-୨୭-
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ପୁଅ ନୁହଁ; ତୁମେ ବସ୍ତବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୁଅ। ଏହି କାଳଶମ୍ବର ତୁମର ଶତ୍ରୁ।"
କ୍ଷିପ୍ତଃ ସମୁଦ୍ର ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଜଠରାନ୍ମଯା । ସା ତୁ ରୋଦିତି ତେ ମାତା କାନ୍ତାଦ୍ଯାପ୍ଯତିଵତ୍ସଲା ।। ୫-୨୭-
ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ମାଛ ତୁମକୁ ଗିଳିଗଲା, ତାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମିଳିଲି। ତଥାପି ତୁମର ମାଆ, ସେ ଏଯାଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଥିଲେ, ସେ ଏଉଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶମ୍ବରଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରଃ ସ ସମାହ୍ଵଯତ୍ । କ୍ରୋଧାକୁଲୀକୃତମନା ଯୁଯୁଧେ ଚ ମହାବଲଃ ।। ୫-୨୭-
ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ହତ୍ଵା ସୈନ୍ଯମଶେଷନ୍ତୁ ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମାଧଵିଃ । ସପ୍ତ ମାଯା ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ମାଯାଂ ପ୍ରଯୁଯୁଜେଽଶଷ୍ଟମୀମ୍ ।। ୫-୨୭-
ସେ ଦେତ୍ୟର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ, ସାତଟି ମାୟାକୁ ଜିତି, ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ମାୟା ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ତଯା ଜଘାନ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ମାଯଯା କାଲଶମ୍ବରମ୍ । ଉତ୍ପତ୍ଯ ଚ ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମାଜଗାମ ପିତୁର୍ଗୃହମ୍ ।। ୫-୨୭-
ସେଇ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ କାଳଶମ୍ବର ଦେତ୍ୟକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନ୍ତଃ ପରେ ନିପତିତଂ ମାଯାଵତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣସଂକଲ୍ପା ବଭୂଵୁଃ କୃଷ୍ଣଯୋଷିତଃ ।। ୫-୨୭-
ମାୟାବତୀଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ।
ରୁକ୍ମିଣୀ ଚାଵଦତ୍ ପ୍ରେମୂଣା ପ୍ରମ୍ଣା ସାଶ୍ରୁଦୃଷ୍ଟିରନିନ୍ଦିତା । ଧନ୍ଯାଯାଃ ଖଲ୍ଵଯଂ ପୁତ୍ରୋ ଵର୍ତ୍ତତେ ନଵଯୌଵନେ ।। ୫-୨୭-
ରୁକ୍ମିଣୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳା, ସ୍ନେହରେ ଭରି ଏବଂ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ କହିଲେ, "ମୋର ଏହି ପୁଅ, ଧନ୍ୟ, ଏବେ ଯୁବତ୍ବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।"
ଅସ୍ମିନ୍ ଵଯସି ପୁତ୍ରୋ ମେ ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରୋ ଯଦି ଜୀଵତି । ସଭାଗ୍ଯା ଜନନୀ ଵତୂସ! ତ୍ଵଯା କାପି ଵିଭୂଷିତା ।। ୫-୨୭-
"ଏହି ବୟସରେ ଯଦି ମୋ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବଞ୍ଚିଛି, ତେବେ ତାଙ୍କର ମାଆ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏ ଯୁବକ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛ।"
ଅଥଵା ଯାଦୃଶଃ ସ୍ନେହୋ ମମ ଯାଦୃଗୂ ଵପୁସ୍ତଵ । ହରେରପତ୍ଯଂ ସୁଵ୍ଯକ୍ତ ଭଵାନ୍ ଵତ୍ସ!ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୨୭-
"କିମ୍ବା, ଯେପରି ମୋର ସ୍ନେହ ଗଭୀର, ଏବଂ ତୁମର ଆକୃତି ମୋତେ ଅତିକିଛି ମିଳେ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ, ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ହରିଙ୍କ ପୁଅ।"
ଏତିସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସହ କୃଷ୍ଣେନ ନାରଦଃ । ଅନ୍ତଃ ପୁରଚରୀଂ ଦେଵୀଂ ରୁକ୍ମିଣୀଂ ପ୍ରାହ ହର୍ଷଯନ୍ ।। ୫-୨୭-
ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଚଳିଥିବା ଦେବୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଏଶ ତେ ତନଯଃ ସୁଭ୍ରୁ! ହତ୍ଵା ଶମ୍ବରମାଗତଃ । ହ୍ଟତୋ ଯେନାଭଵଦ୍ ବାଲୋ ଭଵତ୍ଯାଃ ସୂତିକାଗୃହାତ୍ ।। ୫-୨୭-
"ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ଏହି ତୁମର ପୁଅ, ଯିଏ ଶମ୍ବରକୁ ମାରି ଫେରିଆସିଛି; ଯିଏ ଶିଶୁବେଳେ ତୁମର ସୂତିକାଘରରୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।"
ଇଯଂ ମାଯାଵତୀ ଭାର୍ଯ୍ଯା ତନଯସ୍ଯାସ୍ଯ ତେ ସତୀ । ଶମ୍ବରସ୍ଯ ନ ଭାର୍ଯ୍ଯେଯଂ ଶ୍ରୂଯତାମତ୍ର କାରଣମ୍ ।। ୫-୨୭-
ଏହି ମାୟାବତୀ ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା; ସେ ଶମ୍ବରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନୁହଁ। ଏହାର କାରଣ ଶୁଣ।
ମନ୍ମଥେ ତୁ ଗତେ ନାଶଂ ତଦୁଦ୍ଭଵପରାଯାଣା । ଶମ୍ବରଂ ମୋହଯାମାସ ମାଯାରୂପେଣ ରୂପିଣୀ ।। ୫-୨୭-
ମନ୍ମଥ ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ, ସେ ମାୟା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ।
ଵ୍ଯଵାଯାଦ୍ଯୁ ପଭୋଗେଷୁ ରୂପଂ ମାଯାମଯଂ ଶୁଭମ୍ । ଦର୍ଶଯାମାସ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯେଯଂ ମଦିରେକ୍ଷଣା ।। ୫-୨୭-
ଭୋଗ ବିଳାସ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ସେ ଦେତ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ମାୟାମୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ; ଏହି ମଦଭରା ଚକ୍ଷୁବାଳୀ ସେଇ ନାରୀ।
କାମୋଽଵତୀର୍ଣଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ତସ୍ଯେଯଂ ଦଯିତା ରତିଃ । ଵିଶଙ୍କା ନାତ୍ର କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ସ୍ନୁଷେଯଂ ତଵ ଶୋଭନା ।। ୫-୨୭-
ତୁମର ପୁଅ କାମଦେବଙ୍କ ଅବତାର, ଏହି ପ୍ରିୟା ରତି ତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ। କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ଶୋଭାମୟୀ ତୁମର ବହୁଁ।
ତତୋ ହର୍ଷସମାଵିଷ୍ଟା ରୁକ୍ମିଣୀ କେଶଵସ୍ତଥା । ନଗରୀ ଚ ସମସ୍ତା ସା ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯଭାଷତ ।। ୫-୨୭-
ତାପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଏବଂ କେଶବ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ସହରର ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ 'ବହୁତ ଭଲ! ବହୁତ ଭଲ!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଚିରଂ ନଷ୍ଟେନ ପୁତ୍ରେଣ ସଂଯୁକ୍ତାଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍ । ଅଵାପ ଵିସ୍ମଯଂ ସର୍ଵ୍ଵୋ ଦ୍ରାରଵତ୍ଯାଂ ଜନସ୍ତଦା ।। ୫-୨୭-
ଦୀର୍ଘଦିନ ହରାଇଥିବା ପୁଅ ସହିତ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଏକାଠି ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଚାରୁଦେଷ୍ଣାଂ ସୁଦେଷ୍ଣଞ୍ଚ ଚାରୁଦେଵଞ୍ଚ ଵୀର୍ଯ୍ଯଵାନ୍ । ସୁଷେଣଂ ଚାରୁଗୁପ୍ତଞ୍ଚ ଭଦ୍ରଚାରୁ ତଥାପରମ୍ ।। ୫-୨୮-
ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେବ, ବଳଶାଳୀ, ସୁଷେଣ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭଦ୍ରଚାରୁ।
ଚାରୁଵିନ୍ଦଂ ସୁଚାରୁଞ୍ଚ ଚାରୁଞ୍ଚ ବଲିନାଂ ଵରମ୍ । ରୁକ୍ମିଣ୍ଯଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ କନ୍ଯାଂ ଚାରୁମତୀଂ ତଥା ।। ୫-୨୮-
ରୁକ୍ମିଣୀ ଚାରୁବିନ୍ଦ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁ ଓ ବଳଶାଳୀ ଚାରୁବର୍ଯ୍ୟ ନାମକ ପୁଅ ଓ ଚାରୁମତୀ ନାମକ ଜିଅ ଜନ୍ମଦେଲେ।
ଅନ୍ଯାଶ୍ଵ ଭାର୍ଯ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବଭୂଵୁଃ ସ୍ପ୍ତ ଶୋଭନାଃ । କାଲିନ୍ଦୀ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା ଚ ସତ୍ଯା ନାଗ୍ରଜିତୀ ତଥା ।। ୫-୨୮-
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘରବାଡ଼ି ଥିଲେ—କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଏବଂ ନାଗ୍ନଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଦେଵୀ ଜାମ୍ବଵତୀ ଚାପି ରୋହିଣୀ କାମରୂପିଣୀ । ମଦ୍ରରାଜସୁତା ଚାନ୍ଯା ସୁଶୀଲା ଶୀଲଭଣ୍ଡନା ।। ୫-୨୮-
ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ, ରୂପ ରୂପାନ୍ତର କରିପାରୁଥିବା ରୋହିଣୀ, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ସୁଶୀଳା ଓ ଶୀଳଭଣ୍ଡନା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସାତ୍ରାଜିତୀ ସତ୍ଯଭୀମା ଲକ୍ଷ୍ଣା ଚାରୁହାସିନୀ । ଷୋଡ଼ଶାସନ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ସ୍ତ୍ରୀଣାମନ୍ଯାନି ଚକ୍ରିଣଃ ।। ୫-୨୮-
ସାତ୍ରାଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟଭାମା, ହସରେ ମଧୁର ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ଘରବାଡ଼ି ଥିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରୋଽପି ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯୋ ରୁକ୍ମିଣସ୍ତନଯାଂ ଶୁଭାମ୍ । ସ୍ଵଯଂଵରସ୍ଥାଂ ଜଗ୍ରାହ ସା ଚ ତଂ ତନଯ ହରେଃ ।। ୫-୨୮-
ମହାବଳଶାଳୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ; ସେ ହରିଙ୍କ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମଦେଲେ।
ଯସ୍ଯାମସ୍ଯାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣୋ କ୍ରେ ଦ୍ଧୋ ଵୀର୍ଯ୍ଯୋଦଧିରରିନ୍ଦମଃ ।। ୫-୨୮-
ସେଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତାପୀ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ଏବଂ ସୌର୍ଯ୍ୟର ସାଗର।
ତସ୍ଯାପି ରୁକ୍ମିଣଃ ପୌତ୍ରୀଂ ଵରଯାମାସ କେଶଵଃ । ଦୌହିତ୍ରାଯ ଦଦୌ ରୁକ୍ମୀ ତାଂ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧନ୍ନପି ଶୌରିଣା ।। ୫-୨୮-
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେଶବ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନାତିଝିଅଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ; ରୁକ୍ମି ସୌରିଙ୍କ ସହ ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କ ଝିଅର ପୁଅକୁ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯା ଵିଵାହେ ରାମାଦ୍ଯା ଯାଦଵା ହରିଣା ସହ । ରୁକ୍ମିଣୋ ନଗରଂ ଜଗ୍ମୁର୍ନାମ୍ରା ଭୋଜକଟଂ ଦ୍ରିଜ ।। ୫-୨୮-
ସେ ବିବାହରେ ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ହରିଙ୍କ ସହ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ସହର ଭୋଜକଟକୁ ଗଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।