କୃଷ୍ଣୋ ବ୍ରଵୀତି ରାଜାଂର୍ହମେତଦ୍ରତ୍ନମନୁତ୍ତମମ୍ । ସୁଧର୍ମ୍ମାଖ୍ଯା ସଭା ଯୁକ୍ତମସ୍ଯାଂ ଯଦୁଭିରାସିତୁମ୍ ।। ୫-୨୧-
କୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି: 'ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରତ୍ନ, ସୁଧର୍ମା ନାମକ ସଭା, ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଯଦୁମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପଵନୋ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵ୍ଵମାହ ଶଚୀପତିମ୍ । ଦଦୌ ସୋଽପି ସୁଧର୍ମ୍ମାଖ୍ଯାଂ ସଭାଂ ଵାଯୋଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ।। ୫-୨୧-
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ବାୟୁ ଶଚୀପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସବୁ କଥା କହିଲେ; ପୁରନ୍ଦର ବାୟୁଙ୍କୁ ସୁଧର୍ମା ନାମକ ସଭା ଦେଲେ।
ଵାଯୁନା ଚାହୃତାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ସଭାଂ ତେ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵାଃ । ବୁଭୁଜୁଃ ସର୍ଵ୍ଵରତ୍ନାଢ୍ଯାଂ ଗୋଵିନ୍ଦଭୁଜସଂଶ୍ରଯାତ୍ ।। ୫-୨୧-
ବାୟୁ ଆଣିଥିବା ଦିବ୍ୟ ସଭା, ଯଦୁମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ସଭାକୁ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଵିଦିତାଖିଲଵିଜ୍ଞାନୌ ସର୍ଵ୍ଵଜ୍ଞାନମଯାଵପି । ଶିଷ୍ଯାଚାର୍ଯ୍ଯକ୍ରମଂ ଵୀରୌ ଖ୍ଯାପଯନ୍ତୌ ଯଦୂତ୍ତମୌ ।। ୫-୨୧-
ଯଦୁମାନେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ପରମ୍ପରାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତତଃ ସାନ୍ଦୀପନିଂ କାଶ୍ଯମଵନ୍ତୀପୁରଵାସିନମ୍ । ଅସ୍ତ୍ରର୍ଥଂ ଜଗ୍ମତୁର୍ଵୀରୌ ବଲଦେଵ-ଜନାର୍ଦ୍ଦନୌ ।। ୫-୨୧-
ତାପରେ, ବଳଦେବ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଅବନ୍ତୀପୁରର କାଶୀବାସୀ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯତ୍ତ୍ଵମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଗୁରୁଵୃତ୍ତପରୌ ହି ତୌ । ଦର୍ଶଯାଞ୍ଚକ୍ରତୁର୍ଵୀରାଵାଚାରମଖିଲେ ଜନେ ।। ୫-୨୧-
ଗୁରୁଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ଦୁଇ ନାୟକ ଗୁରୁ ସେବାରେ ଲଗିଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିକଟରେ ଉଚିତ ଆଚରଣ ଦେଖାଇଲେ।
ସରହସ୍ଯଂ ଧନୁର୍ଵ୍ଵେଦଂ ସସଂଗ୍ରହମଧୀଯତାମ୍ । ଅହୋରାତ୍ରୈଶ୍ଵତୁଃ ଷଷ୍ଟ୍ଯ ତଦଦ୍ଭୁତମଭୂଦୂ ଦ୍ରିଜ ।। ୫-୨୧-
ସେମାନେ ଦନୁର୍ବେଦର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସଂଗ୍ରହ ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ; ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଥିଲା।
ସାନ୍ଦୀପନିରସମ୍ଭାଵ୍ଯଂ ତଯୋଃ କର୍ମ୍ମାତିମାନୁଷମ୍ । ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତୌ ତଦା ମେନ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଚନ୍ଦ୍ର-ଦିଵାକାରୌ ।। ୫-୨୧-
ସାନ୍ଦୀପନି, ସେମାନଙ୍କର ଅତିମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିବା ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମମଶେଷଞ୍ଚ ପ୍ରୋକ୍ତମାତ୍ରମଵାପ୍ଯ ତୌ । ଊଚତୁର୍ଵ୍ରିଯତାଂ ଯା ତେ ଦାତଵ୍ଯା ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ।। ୫-୨୧-
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ, ଦୁଇ ନାୟକ କହିଲେ: 'ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଆପଣ ଯେ କିଛି ଚାହିଁବେ, ଚୟନ କରନ୍ତୁ।'
ସୋଽପ୍ଯତୀନ୍ଦ୍ରିଯମାଲୋକ୍ଯ ତଯୋଃ କର୍ମ୍ମ ମହାମତିଃ । ଅଯାଚତ ମୃତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଭାସେ ଲଵଣାର୍ଣାଵେ ।। ୫-୨୧-
ସେ, ଦୁଇ ନାୟକଙ୍କର ଅତିମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁ ନିଜର ପ୍ରଭାସରେ ଲବଣ ସାଗରରେ ମୃତ ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ସାର୍ଘ୍ଯହସ୍ତୋ ମହୋଦଧିଃ । ଉଵାଚ ନ ମଯା ପୁତ୍ରୋ ହତଃ ସାନ୍ଦୀପନେରିତି ।। ୫-୨୧-
ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦୁଇ ନାୟକ ମହାସାଗର ପାଖକୁ ଗଲେ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପହାର ଦେଇ, 'ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କର ପୁଅ ମୋତେ ମାରାଯାଇନି,' ବୋଲି କହିଲେ।
ଦୈତ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଜନୋ ନାମ ଶଙ୍ଖରୂପଃ ସ ବାଲକମ୍ । ଜଗ୍ରାହ ସୋଽସ୍ତି ସଲିଲେ ମମୈଵାସୁରସୂଦନ ।। ୫-୨୧-
ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ, ଶଂଖ ଆକାରରେ, ସାଗର ଜଳରେ ଶିଶୁକୁ ଧରିଥିଲା; ହେ ଦୈତ୍ୟନାଶକ, ସେ ଏଠି ଅଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽନ୍ତର୍ଜ୍ଜଲଂ ଗତ୍ଵା ହତ୍ଵା ପଞ୍ଚଜନଂ ଖଲମ୍ । କୃଷ୍ଣୋ ଜଗ୍ରାହ ତସ୍ଯାସ୍ଥି-ପ୍ରଭଵଂ ଶଙ୍ଖମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୫-୨୧-
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ପଞ୍ଚଜନକୁ ମାରି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିରୁ ତିଆରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଂଖ ନେଲେ।
ଯସ୍ଯ ନାଦେନ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ବଲହାନିରଜାଯତ । ଦେଵାନାଂ ଵଵୃଧେ ତେଜୋ ଯାତ୍ଯଧର୍ମ୍ମଶ୍ଵ ସଂକ୍ଷଯମ୍ ।। ୫-୨୧-
ଏହି ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କମିଯାଏ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ତେଜ ବଢ଼ିଯାଏ, ଅଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯମାପୂର୍ଯ୍ଯ ଗତ୍ଵା ଯମପୁରୀଂ ହରିଃ । ବଲଦେଵଶ୍ଵ ବଲଵାନ୍ ଜିତ୍ଵା ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଯମମ୍ ।। ୫-୨୧-
ହରି ନିଜ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖକୁ ଭରି ଯମପୁରୀକୁ ଗଲେ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଯିବା ପରେ, ଉଭୟେ ମିଳି ଭାସ୍ବତପୁତ୍ର ଯମକୁ ଜୟ କରିଲେ ।
ତଂ ବାଲଂ ଯାତନାସଂସ୍ଥଂ ଯଥାପୂର୍ଵ୍ଵଶରୀରିଣମ୍ । ପିତ୍ରେ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଶ୍ଵ ବଲିନାଂ ଵରଃ ।। ୫-୨୧-
ବଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁ ଶିଶୁ ପୂର୍ବ ଶରୀରରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ ।
ମଥୁରାଞ୍ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତାଵୁଗ୍ରସେନେନ ପାଲିତାମ୍ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟପୁରୁଷସ୍ତ୍ରୀକାମୁଭୌ ରାମ-ଜନାର୍ଦ୍ଦନୌ ।। ୫-୨୧-
ଉଗ୍ରସେନ ଶାସିତ ମଥୁରାକୁ ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ପୁନଃ ଫେରିଲେ ।
ଜରାସନ୍ଘସୁତେ କଂସ ଉପଯେମେ ମହାବଲଃ । ଅସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତିଞ୍ଚ ମୈତ୍ରେଯ!ତଯୋର୍ଭର୍ତ୍ତୃହନଂ ହରିମ୍ ।। ୫-୨୨-
ମୈତ୍ରେୟ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ । ହରି ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନିଅନ୍ତି ।
ମହାବଲପରୀଵାରୋ ମଗଧାଘିପତିର୍ବଲୀ । ହନ୍ତୁମଭ୍ଯାଯଯୌ କୋପାଜ୍ଜରାସନ୍ଧଃ ସଯାଦଵମ ।। ୫-୨୨-
ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ, ଯାଦବମାନେକୁ ମାରିବାକୁ ରାଗରେ ଆସିଲେ ।
ଉପେତ୍ଯ ମଥୁରାଂ ସୋଽଥ ରୁରୋଧ ମଗଧେଖରଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭିର୍ଵୃତଃ ।। ୫-୨୨-
ମଗଧର ନାୟକ ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କ ସେନାର ଏକୋଣିଶ ଦଳ ସହିତ ସହରକୁ ଅଘାତ କଲେ ।
ନିଷ୍କମ୍ଯାଲ୍ପପରୀଵାରାଵୁଭୌ ରାମ-ଜନାର୍ଦ୍ଦନୌ । ଯୁଯୁଧାତୌ ସମଂ ତସ୍ଯ ବଲିନୌ ବଲିସୈନିକୈଃ ।। ୫-୨୨-
ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଅଳ୍ପ ସାଥୀ ସହିତ, ବାହାରି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ସମାନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ତତୋ ବଲଶ୍ଵ କୃଷ୍ଣଶ୍ଵ ଚକ୍ରାତେ ମତିମୁତ୍ତମାମ୍ । ଆଯୁଧାନାଂ ପୁରାଣାନାମାଦାନେ ମୁନିସତ୍ତମ ।। ୫-୨୨-
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ବଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୁରାତନ ଅସ୍ତ୍ର ଆଣିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
ଅନନ୍ତରଂ ହରେଃ ଶାଙ୍ଗ ତୂଣୌ ଚାକ୍ଷଯସାଯକୌ । ଆକାଶାଦାଗତୌ ଵୀର!ତଥା କୌମୋଦକୀ ଗଦା ।। ୫-୨୨-
ବୀର, ତୁରନ୍ତ ଆକାଶରୁ ହରିଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଓ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଉତ୍ତରିଲା ।
ହଲଞ୍ଚ ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ଗଗନାଦାଗତଂ କଵେ ! ମନସୋଽଭିମତଂ ଵିପ୍ର!ସୌନନ୍ଦଂ ମୁସଲଂ ତଥା ।। ୫-୨୨-
କବି, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ହଳ ଓ ସଉନନ୍ଦ ମୁସଳ, ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ତାଙ୍କ ମନରେ ଚାହିଁଥିଲେ, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଆସିଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପରାଜିତ୍ଯ ସସୈନ୍ଯଂ ମଗଧାଧିପମ୍ । ପୁରୀଂ ଵିଵିଶତୁର୍ଵୀରାଵୁଭୌ ରାମ-ଜନାର୍ଦ୍ଦନୌ ।। ୫-୨୨-
ଯୁଦ୍ଧରେ ମଗଧର ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହରାଇ, ଦୁଇ ନାୟକ ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଜତେ ତସ୍ମିନ୍ ସୁଦୁର୍ଵୃତ୍ତେ ଜରାସନ୍ଧେ ମହାମୁନେ ! ଜୀଵମାନେ ଗତେ କୃଷ୍ଣସ୍ତଂ ନାମନ୍ଯତ ନିର୍ଜ୍ଜିତମ୍ ।। ୫-୨୨-
ମହାମୁନି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଜରାସନ୍ଧ ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଜିତା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ।
ପୁନରପ୍ଯାଜଗାମାଥ ଜରାସନ୍ଧୋ ବଲାନ୍ଵିତଃ । ଜିତଶ୍ଵ ରାମ-କୃଷ୍ଣାଭ୍ଯାମପକ୍ରାନ୍ତୋ ଦ୍ରିଜୋତ୍ତମ।। ୫-୨୨-
ପୁନି ଜରାସନ୍ଧ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଆସିଲେ; ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଇ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ।
ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ସଂଗ୍ରାମାନେଵମତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମ୍ମଦଃ । ଯଦୁଭିର୍ମାଗଧୋ ରାଜା ଚକ୍ର କୃଷ୍ଣାପୁରୋଗମୈଃ ।। ୫-୨୨-
ଏଭଳି, ଅଠରେ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ମଗଧର ରାଜା, କୃଷ୍ଣ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ସର୍ଵ୍ଵେଷ୍ଵେତେଷୁ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ଯାଦଵୈଃ ସ ପରାଜିତଃ । ଅପକ୍ରାନ୍ତୋ ଜରାସନ୍ଧଃ ସ୍ଵଲ୍ପସୈନ୍ଯୈର୍ବଲାଧିକଃ ।। ୫-୨୨-
ସେହି ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯାଦବମାନେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ହରାଇ, ସେ କମ୍ ସେନା ସହିତ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ।
ତଦୂ ବଲ ଯାଦଵାନାଂ ତୈରର୍ଜ୍ଜିତଂ ଯଦନେକଶଃ । ତତ୍ତୁ ସନ୍ନିଧିମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋରଂଶସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ ।। ୫-୨୨-
ବଳ, ଯାଦବମାନେ ଯେଉଁ ଜିତ ଜରାସନ୍ଧ ଉପରେ ଏକାପରେ ଏକ କରିଥିଲେ, ସେହି ସମସ୍ତ ଜୟ ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ମହିମାରେ ହେଇଥିଲା ।