ଅଯଂ ହି ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରଖିଲଜନ୍ମନଃ । ଅଵତୀର୍ଣୋ ମହୀମଂଶୋ ନୂନଂ ଭାରହରୋ ଭୁଵଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଏହିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ମହାଂଶ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵର୍ଣିତେ ପୌରୈ ରାମେ କୃଷ୍ଣେ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଉରସ୍ତତାପ ଦେଵକ୍ଯାଃ ସ୍ନେହସ୍ନୁତପଯୋଧରମ୍
ପୁରବାସୀମାନେ ଏଭଳି ଭାବେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଭଲପାଇବାରେ ଭିଜା ଅଂଶ ଭାରି ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଧଡ଼କି ଉଠିଲା।
ମହୋତ୍ସଵମିଵାସାଦ୍ଯ ପୁତ୍ରାନନଵିଲୋକନାତ୍ । ଯୁଵେଵ ଵସୁଦେଵୋଽଭୂଦ୍ଵିହାଯାଭ୍ଯାଗତାଂ ଜରାମ୍
ପୁଅମାନେର ମୁହଁ ଦେଖିବାର ମହାନ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ବସୁଦେବଙ୍କର ବୟସ ମନେ ହେଲା ପୁଣି ଯୁବକ ହେଇଯାଇଛି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଯେପରି ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା।
ଵିସ୍ତାରିତାକ୍ଷିଯୁଗଲୋ ରାଜାଂତଃପୁରଯୋଷିତାମ୍ । ନାଗରସ୍ତ୍ରୀସମୂହଶ୍ଚ ଦ୍ର ଷ୍ଟୁଂ ନ ଵିରରାମ ତମ୍
ରାଜମହଳର ମହିଳାମାନେ ଦୁଇ ଆଖି ଫାଟିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ସହରର ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅବିରତ ରହିଲେ।
ସଖ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମୁଖମତ୍ଯରୁଣେକ୍ଷଣମ୍ । ଗଜଯୁଦ୍ଧକୃତାଯାସସ୍ଵେଦାଂବୁକଣିକାଚିତମ୍
ସଖୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଗଭୀର ଲାଲ୍ ହୋଇଯାଇଛି, ହାତୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଘାମ ଚୁଆଁ ଲାଗିଛି।
ଵିକାସିଶରଦଂଭୋଜମପଶ୍ଯାମଜଲୋକ୍ଷିତମ୍ । ପରିଭୂଯଂ ସ୍ଥିତଂ ଜନ୍ମ ସଫଲଂ କ୍ରିଯତାଂ ଦୃଶଃ
ଆମେ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଛୁ, ଯାହା ଶରଦ୍ ରୁତୁର ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି, ପାଣିରେ ଭିଜିଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ ଅଛି; ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆମ ଆଖି ସଫଳ ହେଉ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଂକଂ ମହଦ୍ଧାମ ବାଲସ୍ଯୈତଦ୍ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍ । ଵିପକ୍ଷକ୍ଷପଣଂ ଵକ୍ଷୋ ଭୁଜଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଭାମିନି
ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଶିଶୁର ମହା ତେଜସ୍ବିତାକୁ ଦେଖ, ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଛାତି ଓ ଦୁଇଟି ହାତକୁ ଦେଖ।
କିଂ ନ ପଶ୍ଯସି ଦୁଗ୍ଧେଂଦୁମୃଣାଲଧଵଲାକୃତିମ୍ । ବଲଭଦ୍ର ମିମଂ ନୀଲପରିଧାନମୁପାଗତମ୍
ତୁମେ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହାଁ, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେହ ଦୁଧ, ଚାଁଦ ଓ କମଳ ଡଣ୍ଡା ପରି ଧଳା, ଏବେ ନୀଳ ଛାତା ପିନ୍ଧି ଆସିଛନ୍ତି।
ଵଲ୍ଗତାମୁଷ୍ଟିକେନୈଵ ଚାଣୂରେଣ ତଥା ସଖି । କ୍ରୀଡତୋ ବଲଭଦ୍ର ସ୍ଯ ହରେର୍ହାସ୍ଯଂ ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍
ସଖୀ, ମୁଷ୍ଟିକ ଓ ଚାଣୂର ସହ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଖେଳୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ହସ ଦେଖ।
ସଖ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ ଚାଣୂରଂ ନିଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମଯଂ ହରିଃ । ସମୁପୈତି ନ ସଂତ୍ଯତ୍ର କିଂ ଵୃଦ୍ଧା ମୁକ୍ତକାରିଣଃ
ସଖୀମାନେ, ଦେଖ—ହରି ଚାଣୂର ସହ କୁସ୍ତି ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି; ଏଠାରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ—ବଡ଼ମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି କି?
କ୍ଵ ଯୌଵନୋନ୍ମୁଖୀଭୂତସୁକୁମାରତନୁର୍ହରିଃ । କ୍ଵ ଵଜ୍ରକଠିନାଭୋଗଶରୀରୋଽଯଂ ମହାସୁରଃ
ଯେଉଁ ହରିଙ୍କ ଦେହ ଏଠି ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି, ସେଉଁଠି ଏହି ମହା ଦାନବଙ୍କ ଶରୀର ବଜ୍ର ପରି କଠିନ; କିପରି ତାଙ୍କ ସହ ମେଳ ହେବ?
ଇମୌ ସୁଲଲିତୈରଂଗୈର୍ଵର୍ତ୍ତେତେ ନଵଯୌଵନୌ । ଦୈତେଯମଲ୍ଲାଶ୍ଚାଣୂରପ୍ରମୁଖାସ୍ତ୍ଵତିଦାରୁଣାଃ
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ତରୁଣ, ଯେଉଁଠି ଚାଣୂର ଆଦି ଦାନବ ମଲ୍ଲମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।
ନିଯୁଦ୍ଧପ୍ରାଶ୍ନିକାନାଂ ତୁ ମହାନେଷ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ । ଯଦ୍ବାଲବଲିନୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମଧ୍ଯସ୍ଥୈସ୍ସମୁପେକ୍ଷ୍ଯତେ
ପହଁଚି ଯୁଦ୍ଧ ନ୍ୟାୟକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ—ଯେଉଁଠି ଏକ ଶିଶୁ ଓ ଏକ ବଳଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି, ଏବଂ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଥଂ ପୁରସ୍ତ୍ରୀଲୋକସ୍ଵ ଵଦତଶ୍ଚାଲଯନ୍ଭୁଵମ୍ । ଵଵଲ୍ଗ ବଦ୍ଧକକ୍ଷ୍ଯଓଁତର୍ଜନସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଭାବେ ସେ ନଗର ମଧ୍ୟରେ କହୁଥିବା ବେଳେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଥିଲା, ଭଗବାନ୍ ହରି ନିଜ ବେଳ୍ଟ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଉଛଳି ପଡ଼ିଲେ।
ବଲଭଦ୍ରୋ ଽପି ଚାସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଵଵଲ୍ଗଲଲିତଂ ତଥା । ପଦେପଦେ ତଥା ଭୂମିର୍ଯନ୍ନ ଶୀର୍ଣା ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ବଳରାମ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଝାଟି ଦେଇ ଲାଗି ଲାଗି ଉଛଳିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଭୂମି ଭାଙ୍ଗିଯାଏନି, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଚାଣୂରେଣ ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯଯୁଧେଽମିତଵିକ୍ରମଃ । ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲୋ ଦୈତ୍ଯୋ ବଲଭଦ୍ରେ ଣ ମୁଷ୍ଟିକଃ
ତାପରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଚାଣୂର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ଦେଉତ୍ୟ ମଲ୍ଲ ମୁଷ୍ଟିକ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଲଢ଼ିଲା।
ସନ୍ନିପାତାଵଧୂତୈସ୍ତୁ ଚାଣୂରେଣ ସମଂ ହରିଃ । ପ୍ରକ୍ଷେପଣୈର୍ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ କୀଲଵଜ୍ରନିପାତନୈଃ
ହରି ଓ ଚାଣୂର ଏକାଠି ହୋଇ, ଏକାଉଁ ଦୁଇଁ ଦେହକୁ ଫିଙ୍ଗି, ମୁଷ୍ଟି ମାରି, ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଘାତ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ପାଦୋଦ୍ଧୂତୈଃ ପ୍ରମୃଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂନ୍ମହତ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା—ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ, ଧକ୍କା ଓ ଚେପା ଲାଗିଲା।
ଅଶସ୍ତ୍ରମତିଘୋରଂ ତତ୍ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ବଲପ୍ରାଣଵିନିଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ସମାଜୋତ୍ସଵସନ୍ନିଧୌ
ସେ ଦୁଇଁ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ହେଲା, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ପ୍ରଦର୍ଶନ ହେଉଥିଲା ଉତ୍ସବ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ।
ଯାଵଦ୍ଯାଵଚ୍ଚ ଚାଣୂରୋ ଯୁଯୁଧେ ହରିଣା ସହ । ପ୍ରାଣହାନିମଵାପାଗ୍ର୍ଯାଂ ତାଵତ୍ତାଵଲ୍ଲଵାଲ୍ଲଵମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଣୂର ହରିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋପ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ନିଶ୍ୱାସ ଆଟକାଇ ରହିଲେ।
କୃଷ୍ଣୋପି ଯୁଯୁଧେ ତେନ ଲୀଲଯୈଵ ଜଗନ୍ମଯଃ । ଖେଦାଚ୍ଚାଲଯତା କୋପାନ୍ନିଜକେସରଶ୍ଖୋରମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର କୃଷ୍ଣ ମଜାରେ ଚାଣୂର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; କ୍ଲାନ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ସିଂହ ମାନ୍ଦାର ଦଢ଼ ହଲେ।
ବଲକ୍ଷଯଂ ଵିଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାଣୂକୃଷ୍ଣଯୋଃ । ଵାରଯାମାସ ତୂର୍ଯାଣି କଂସଃ କୋପପରାଯଣଃ
ଚାଣୂର ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି କମିଲା, କେଉଁଠି ବଢ଼ିଲା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ପୁର୍ଣ୍ଣ କଂସ ତୁରୀ ଓ ବାଦ୍ୟ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ମୃଦଂଗାଦିଷୁ ତୂର୍ଯେଷୁ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧେଷୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଖେ ସଂଗତାନ୍ଯଵାଦ୍ଯଂତ ଦେଵତୂର୍ଯାଣ୍ଯନେକଶଃ
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ବନ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଆକାଶରେ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ବାଦ୍ୟ ଏକାଠି ଝଙ୍କାରି ଉଠିଲା।
ଜଯ ଗୋଵିଂଦ ଚାଣୂରଂ ଜହି କେଶଵ ଦାନଵମ୍ । ଅଂତର୍ଦ୍ଧାନଗତା ଦେଵାସ୍ତମୂଚୁରତିହର୍ଷିତାଃ
‘ଜୟ ଗୋବିନ୍ଦ! ଚାଣୂର ଦାନବକୁ ମାର, କେଶବ!’—ଏପରି ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଚାଣୂରେଣ ଚିରଂ କାଲଂ ପୀଡିତ୍ଵା ମଧୁସୂଦନଃ । ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ତଦ୍ଵଧାଯ କୃତୋଦ୍ଯମଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଣୂରକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ଧରି ଘୂରାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ଦୈତ୍ଯମଲ୍ଲମମିତ୍ରଜିତ୍ । ଭୂମାଵାସ୍ଫୋଟଯାମାସ ଗଗନେ ଗତଜୀଵିତମ୍
ଶତବାର ଦେଉତ୍ୟ ମଲ୍ଲକୁ ଘୂରାଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଝାଟି ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଆଗରୁ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା।
ଭୂମାଵାସ୍ଫୋଟିତସ୍ତେନ ଚାଣୂରଃ ଶତଧାଽଭଵତ୍ । ରକ୍ତସ୍ରାଵମହାପଂକାଂ ଚକାର ଚ ତଦା ଭୁଵମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ଝାଟି ଦିଆଯିବାରୁ ଚାଣୂର ଶତ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ରକ୍ତର ମହା ଦଳାନି ହେଇଗଲା।
ବଲଦେଵୋଽପି ତତ୍କାଲଂ ମୁଷ୍ଟିକେନ ମହାବଲଃ । ଯୁଯୁଧେ ଦୈତ୍ଯମଲ୍ଲେନ ଚାଣୂରେଣ ଯଥା ହରିଃ
ସେ ସମୟରେ ବଳଦେବ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଦେଉତ୍ୟ ମଲ୍ଲ ମୁଷ୍ଟିକ ସହିତ ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ହରି ଚାଣୂର ସହିତ କରିଥିଲେ।
ସୋଽପ୍ଯେନଂ ମୁଷ୍ଟିନା ମୂର୍ଧ୍ନି ଵକ୍ଷସ୍ଯାହତ୍ଯ ଜାନୁନା । ପାତଯିତ୍ଵା ଧରାପୃଷ୍ଠେ ନିଷ୍ପିପେଷ ଗତାଯୁଷମ୍
ସେ ମୁଷ୍ଟିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏବଂ ଛାତି ଉପରେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ, ଜାଙ୍ଘା ଦେଇ ଆଘାତ କରି, ଭୂମିରେ ପକାଇ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଯିବାପରେ ଚେପି ଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣ ସ୍ତୋଶଲକଂ ଭୂଯୋ ମଲ୍ଲରାଜଂ ମହାବଲମ୍ । ଵାମମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରେଣ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲ୍ଲରାଜ ତୋଶଳକୁ ବାମ ମୁଷ୍ଟି ଘାତ ଦେଇ ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦେଲେ।