ପୀତନୀଲାମ୍ବରଧରୌ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତିମନୋହରୌ । ସ ତର୍କଯାମାସ ତଦା ଭୁଵଂ ଦେଵାଵୁପାଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ପୀତ ଓ ନୀଳ ଛତା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଖି, ସେ ସମୟରେ ସେ ଭାବିଲେ — ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତା, ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
ଵିକାଶିମୁଖପଦ୍ମାଭ୍ଯାଂ ତାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଯାଚିତଃ । ଭୁଵଂ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପସ୍ପର୍ଶ ଶିରସା ମହୀମ୍ ।। ୫-୧୯-
ଫୁଲ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା, ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେ ମଣିଷ ହାତ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶିର ଲଗାଇଲେ ।
ପ୍ରସାଦପରମୌ ନାଥୌ ମମ ଗେହମୁପାଗତୌ । ଧନ୍ଯୋଽହମର୍ଜ୍ଜଯିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯାହ ତୌ ମାଲ୍ଯଜୀଵକଃ ।। ୫-୧୯-
ମୋ ଘରକୁ ଦୟାଳୁ ପ୍ରଭୁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଧନ୍ୟ — ଏବେ ମୋ ଭଲ ହେବ ।' ଏପରି କହିଲେ ମାଳାକାର ।
ତତଃ ପ୍ରହ୍ଟଶ୍ଟଵଦନସ୍ତଯୋଃ ପୁଷ୍ପାଣି କାମତଃ । ଚାରୂଣ୍ଯେତାନ୍ଯଥୈତାନି ପ୍ରଦଦୌ ସ ଵିଲୋଭଯନ ।। ୫-୧୯-
ତାପରେ, ଖୁସି ମୁହଁରେ ସେ ମାଳାକାର ଇଚ୍ଛାମତେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ।
ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାସୌ ମାଲାକାରୌ ନରୋତ୍ତମୌ । ଦଦୌ ପୁଷ୍ପାଣି ଚାରୂଣି ଗନ୍ଧଵନ୍ତ୍ଯମଲାନି ଚ ।। ୫-୧୯-
ପୁନି ପୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ମାଳାକାର ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ନିର୍ମଳ ଫୁଲ ଦେଲେ ।
ମାଲାକାରାଯ କୃଷ୍ଣୋଽପି ପ୍ରସନ୍ନଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵରାନ । ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ଵାଂ ମତୂସଂଶ୍ରଯା ଭଦ୍ର! ନ କଦାଚିତ୍ ପ୍ରହାସ୍ତଯି ।। ୫-୧୯-
ଖୁସି ହୋଇ କୃଷ୍ଣ ମାଳାକାରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ — 'ଭାଗ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ଭକ୍ତି କରିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଛାଡ଼ିବ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭମୟ ।'
ବଲହାନିର୍ନ ତେ ସୌମ୍ଯ! ଧନହାନିସ୍ଥଥୈଵ ଚ । ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ତାଵଜ୍ଵ ନ ନଶିଷ୍ଯତି ସନ୍ତତିଃ ।। ୫-୧୯-
'ତୁମର ଶକ୍ତି କେବେ କମିବ ନାହିଁ, ହେ ସାଧୁ; ଧନ ମଧ୍ୟ କମିବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ବଞ୍ଚିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ବଂଶ କେବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ ।'
ବୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିପୁଲାନ୍ ଭୋଗାଂସ୍ତମନ୍ତେ ମତୂପ୍ରସାଦଜମ୍ । ମମାନୁସ୍ମରଣାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଂ ଲୋକମଵାପ୍ସ୍ଯସି ।। ୫-୧୯-
'ତୁମେ ବହୁ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୋ ଦୟାରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ ।'
ଧର୍ମ୍ମେ ମନଶ୍ଵ ତେ ଭଦ୍ର!ସର୍ଵ୍ଵକାଲଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯୁଷ୍ମତ୍ସନ୍ତତିଜାତାନାଂ ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୯-
'ତୁମର ମନ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗି ରହୁ, ହେ ଶୁଭମୟ! ସମସ୍ତ ସମୟରେ ତୁମ ବଂଶର ସନ୍ତାନମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଥିବେ ।'
ନୋପସର୍ଗାଦିକଂ ଦୋଷଂ ଯୁଷ୍ମତ୍ସନ୍ତତିସମ୍ଭଵଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ମହାଭାଗ!ଯାଵତ୍ ସୂର୍ଯ୍ଯୋ ଧରିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୯-
'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ବଂଶର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ।'
ଇତୁକ୍ତ୍ଵା ତଦୂଗୃହାତ୍ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵସହାଯଵାନ୍ । ନିର୍ଜ୍ଜଗାମ ମୁନିଶ୍ଵେଷ୍ଠ! ମାଲାକାରେଣ ପୂଜିତଃ ।। ୫-୧୯-
ଏପରି କହି, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ କୃଷ୍ଣ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ମାଳାକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ!
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ରାଜମାର୍ଗେ ତତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ସାନୁଲେପନଭାଜନାମ୍ । ଦଦର୍ଶ କୁବ୍ଜାମାଯାଂତୀଂ ନଵଯୌଵନଗୋଚରାମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ — ତାପରେ, ରାଜପଥରେ କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ — ଏକ ଯୁବତୀ କୁବ୍ଜା, ତିନି ଭାଣ୍ଡା ଉପଟା ନେଇ ଆସୁଛି, ତାର ଯୌବନ ଦୀପ୍ତି ଝଲମଲ କରୁଛି ।
ତାମାହ ଲଲିତଂ କୃଷ୍ଣଃ କସ୍ଯେଦମନୁଲେପନମ୍ । ଭଵତ୍ଯା ନୀଯତେ ସତ୍ଯଂ ଵଦେଂଦୀଵରଲୋଚନେ
କୃଷ୍ଣ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ପଚାରିଲେ — 'ଏହି ଉପଟା କାହା ପାଇଁ ନେଉଛ? ସତ୍ୟ କହ, ହେ ନୀଳ କମଳ ନୟନୀ ।'
ସକାମେନେଵ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ସାନୁରାଗା ହରିଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରାହ ସା ଲଲିତଂ କୁବ୍ଜା ତଦ୍ଦର୍ଶନବଲାତ୍କୃତା
ସେ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ମନରେ ଆନୁରାଗ ଜନ୍ମି, ଚାହିଁଥିବା ପରି, ମିଷ୍ଟି କଥାରେ କହିଲେ — କୁବ୍ଜା, ସେ ଦୃଶ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ।
କାଂତ କସ୍ମାନ୍ନ ଜାନାସି କଂସେନ ଵିନିଯୋଜିତାମ୍ । ନୈକଵକ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତାମନୁଲେପନକର୍ମଣି
'ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ କି? ମୁଁ କଂସଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ, ତିନିଠାରୁ ବାଙ୍କା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉପଟା ତିଆରି କାମରେ ।'
ନାନ୍ଯପିଷ୍ଟଂ ହି କଂସସ୍ଯ ପ୍ରୀତଯେ ହ୍ଯନୁଲେପନମ୍ । ଭଵାମ୍ଯହମତୀଵାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଧନଭାଜନମ୍
'କଂସଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉପଟା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଚାହିଁ ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ଧନର ମୁଖ୍ୟ ଭାଗୀ ।'
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ। ସୁଗଂଧମେତଦ୍ରା ଜାର୍ହଂ ରୁଚିରଂ ରୁଚିରାନନେ । ଆଵଯୋର୍ଗାତ୍ର ସଦୃଶଂ ଦୀଯତାମନୁଲେପନମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — 'ଏହି ଉପଟା ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଉତ୍ତମ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ; ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକି ଉପଟା ହୁଏ, ଦିଅ ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦାହ ସା କୁବ୍ଜା ଗୃହ୍ଯତାମିତି ସାଦରମ୍ । ଅନୁଲେପନଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ଗାତ୍ରଯୋଗ୍ଯମଥୋଭଯୋଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ — ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁବ୍ଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ — 'ନିଅ', ଏବଂ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକି ଉପଟା ହୁଏ, ଦେଲେ ।
ଭକ୍ତିଚ୍ଛେଦାନୁଲିପ୍ତାଂଗୌ ତତସ୍ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ । ସେଂଦ୍ର ଚାପୌ ଵ୍ଯରାଜେତାଂ ସିତକୃଷ୍ଣାଵିଵାଂବୁଦୌ
ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଭକ୍ତିର ଧୂଳିରେ ଲିପ୍ତ ଦେହରେ, ଏକ ଧଳା ଏବଂ ଏକ କଳା ଧନୁଷ ଧରି, ଆକାଶରେ ଦୁଇଟି ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଚୁବୁକେ ଶୌରିରୁଲ୍ଲାପନ ଵିଧାନଵିତ୍ । ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ତୋଲଯାମାସ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲେନାଗ୍ରପାଣିନା
ତାପରେ ଶୌରି, ଚିକିତ୍ସା କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼କୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଟିପ୍ ପକାଇ ଧୀରେ ଉପରକୁ ଉଠେଇଲେ।
ଚକର୍ଷ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ତଦା ଋଜୁତ୍ଵଂ କେଶଵୋଽନଯତ୍ । ତତସ୍ସା ଋଜୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଯୋଷିତାମଭଵଦ୍ଵରା
ତାପରେ କେଶବ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସିଧା କଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସିଧା କରିଦେଲେ; ଏଭଳି ହୋଇ ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଇଲେ।
ଵିଲାସଲଲିତଂ ପ୍ରାହ ପ୍ରେମଗର୍ଭଭରାଲସମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଂ ମମ ଗେହଂ ଵ୍ରଜେତି ଵୈ
ଖେଳମସ୍ତ ଭାବରେ, ପ୍ରେମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଜମା ଧରି କହିଲେ, 'ମୋ ଘରକୁ ଆସ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ଶୌରୀ ରାମସ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ଚାନନମ୍ । ପ୍ରହସ୍ଯ କୁବ୍ଜାଂ ତାମାହ ନୈକଵକ୍ରାମନିଂଦିତାମ୍
ଏଭଳି ସେ କହିବା ପରେ, ଶୌରି ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ହସିଲେ ଏବଂ ଏବେ ଆଉ ବାଙ୍କା ନଥିବା, ଅପମାନ ନହେଉଥିବା କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଯାସ୍ଯେ ଭଵତୀଗେହମିତି ତାଂ ପ୍ରହସନ୍ହରିଃ । ଵିସସର୍ଜ ଜହାସୋଚ୍ଚୈ ରାମସ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ଚାନନମ୍
ହରି ହସି କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି,' ଏହା କହି ସେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ହସିଲେ।
ଭକ୍ତିଭେଦାନୁଲିପ୍ତାଂଗୌ ନୀଲପୀତାଂବରୌ ତୁ ତୌ । ଧନୁଶ୍ଶାଲାଂ ତତୋ ଯାତୌ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତୌ
ଭକ୍ତିର ଧୂଳିରେ ଲିପ୍ତ ଦେହ ଏବଂ ନୀଳ-ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଚିତ୍ର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଧନୁଷ ଶାଳାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଯାଗଂ ତଦ୍ଧନୂରତ୍ନଂ ତାଭ୍ଯାଂ ପୃଷ୍ଟୈସ୍ତୁ ରକ୍ଷିଭିଃ । ଆଖ୍ଯାତେ ସହସା କୃଷ୍ଣୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ପୂରଯଦ୍ଧନୁଃ
ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁଷ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ତେବେ କୃଷ୍ଣ ତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଧରି ଧନୁଷ ଚାପିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତଃ ପୂରଯତା ତେନ ଭଜ୍ଯମାନଂ ବଲାଦ୍ଧନୁଃ । ଚକାର ସୁମହଚ୍ଛବ୍ଦଂ ମଥୁରା ଯେନ ପୂରିତା
ସେ ଶକ୍ତିରେ ଧନୁଷ ଚାପିବା ସମୟରେ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ଏତେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯାହାର ଧ୍ୱନିରେ ମଥୁରା ପୂରା ଭରିଗଲା।
ଅନୁଯୁକ୍ତୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ଭଗ୍ନେ ଧନୁଷି ରକ୍ଷିଭିଃ । ରକ୍ଷିସୈନ୍ଯଂ ନିହତ୍ଯୋଭୌ ନିଷ୍କ୍ରାଂତୌ କାର୍ମୁକାଲଯାତ୍
ତାପରେ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା ସେନାକୁ ମାରି ଧନୁଷ ଶାଳାରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଅକ୍ରୂରାଗମଵୃତ୍ତାଂତମୁପଲଭ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ । ଭଗ୍ନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ କଂସୋଽପି ପ୍ରାହ ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକୌ
ଅକୃର ଆସିବା ଖବର ଏବଂ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଶୁଣି କଂସ ଚାଣୂର ଏବଂ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କୁ କହିଲେ।
କଂସ ଉଵାଚ। ଗୋପାଲଦାରକୌ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତୁ ମମାଗ୍ରତଃ । ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧେନ ହଂତଵ୍ଯୌ ମମ ପ୍ରାଣହରୌ ହି ତୌ
କଂସ କହିଲେ: 'ଗୋପାଳ ଛୁଆମାନେ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ତୁମେ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେକୁ ମାରିଦିଅ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋ ଜୀବନକୁ ହୁମକି ଦେଉଛନ୍ତି।'