ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚୋଦଯାମାସ ତାନ୍ ହଯାନ୍ ଵାତରଂହସଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଵାତିସାଯାହ୍ର ସୋଽକ୍ରୂରୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୫-୧୯-
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚଳାଇଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଅକୃର ମଥୁରା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ମଥୁରାଂ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଞ୍ଚାହ ସ ଯାଦଵଃ । ପଦ୍ଭଯାଂ ଯାତଂ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯୋ ରଥେନୈକୋ ଵିଶାମ୍ଯହମ୍ ।। ୫-୧୯-
ମଥୁରାକୁ ଦେଖି, ସେ ଯାଦବ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକା ଗାଡ଼ିରେ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିରେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।"
ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭଯାଂ ନ ତଥା ଗୃହମ୍ । ଯୁଵଯୋର୍ହି କୃତେ ଵୃଦ୍ଧଃ ସ କଂସେନ ନିରସ୍ଯତେ ।। ୫-୧୯-
"ତୁମେ ମୋ ଘରକୁ ନୁହେଁ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ତୁମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ବୃଦ୍ଧ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛନ୍ତି।"
ଇତ୍ଯୁତ୍ତଵା ପ୍ରଵିଵେଶାଥ ସୋଽକୂରୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍ । ପ୍ରିଵଷ୍ଟୌ ରାମକୃଷ୍ଣୌ, ଚ ରାଜମାର୍ଗମୁପାଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ଏଭଳି କହି, ଅକୃର ମଥୁରା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ରାଜପଥ ଧାରି ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନରୈଶ୍ଵ ସାନନ୍ଦଂ ଲୋଚନୈରଭିଵୀକ୍ଷିତୌ । ଜଗ୍ମତୁଲୀଲଯା ଵୀରୌ ଦୃଫ୍ତୌ ବାଲଗଜାଵିଵ ।। ୫-୧୯-
ସେଇ ଦୁଇଁ ଶୂର, ଶିଶୁ ହାତୀ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ମଜବୁତ, ଖେଳମସ୍ତିରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଭ୍ରମମାଣୌ ତୁ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଜକଂ ରଙ୍ଗକାରକମ୍ । ଅଯାଚେତାଂ ସୁରୂପାଣି ଵାସାଂସି ରୁଚିରାନନୌ ।। ୫-୧୯-
ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଦୁଇଁଜଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ ଏକ ଧୋବି ଓ ରଙ୍ଗକାରକୁ ଦେଖି, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ମାଗିଲେ।
କଂସସ୍ଯ ରଜକଃ ସୋଽଥ ପ୍ରସାଦାରୂଢ଼ଵିସ୍ମଯଃ । ବହୂନ୍ଯାକ୍ଷେପଵାକ୍ଯାନି ପ୍ରାହୋଚ୍ଚୈ ରାମ-କେଶଵୌ ।। ୫-୧୯-
ସେ ଧୋବି, ଯିଏ କଂସଙ୍କ ଦାସ, ଅଭିମାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିଲା। ରାମ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଅନେକ କଠୋର କଥା କହିଲା।
ତତସ୍ତଲପ୍ରହାରେଣ କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ପାତଯାମାସ କାପେନ ରଜକସ୍ଯ ଶିରୋ ଭୁଵି ।। ୫-୧୯-
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଜୋର ମାଡ଼ ଦେଇ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଧୋବିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ହତ୍ଵାଦାଯ ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ପୀତନୀଲାମ୍ବରୌ ତତଃ । କୃଷ୍ଣ-ରାମୌ ମୁଦା ଯୁକ୍ତୌ ମାଲାକାରଗୃହଂ ଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ତାଙ୍କୁ ମାରି, ପୋଷାକ ନେଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ପୀତ ଓ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଆନନ୍ଦରେ ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଵିକାଶିନେତ୍ରଯୁଗଲୌ ମାଲାକାରୋଽତିଵିସ୍ମିତଃ । ଏତୌ କସ୍ଯ କୁତୋ ଵୈତୌ ମୈତ୍ରେଯାଚିନ୍ତଯତ୍ ତଦା ।। ୫-୧୯-
ମାଳାକାର, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହି ଦୁଇଁ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି?'"
ପୀତନୀଲାମ୍ବରଧରୌ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତିମନୋହରୌ । ସ ତର୍କଯାମାସ ତଦା ଭୁଵଂ ଦେଵାଵୁପାଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ପୀତ ଓ ନୀଳ ଛତା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଖି, ସେ ସମୟରେ ସେ ଭାବିଲେ — ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତା, ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
ଵିକାଶିମୁଖପଦ୍ମାଭ୍ଯାଂ ତାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଯାଚିତଃ । ଭୁଵଂ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପସ୍ପର୍ଶ ଶିରସା ମହୀମ୍ ।। ୫-୧୯-
ଫୁଲ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା, ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେ ମଣିଷ ହାତ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶିର ଲଗାଇଲେ ।
ପ୍ରସାଦପରମୌ ନାଥୌ ମମ ଗେହମୁପାଗତୌ । ଧନ୍ଯୋଽହମର୍ଜ୍ଜଯିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯାହ ତୌ ମାଲ୍ଯଜୀଵକଃ ।। ୫-୧୯-
ମୋ ଘରକୁ ଦୟାଳୁ ପ୍ରଭୁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଧନ୍ୟ — ଏବେ ମୋ ଭଲ ହେବ ।' ଏପରି କହିଲେ ମାଳାକାର ।
ତତଃ ପ୍ରହ୍ଟଶ୍ଟଵଦନସ୍ତଯୋଃ ପୁଷ୍ପାଣି କାମତଃ । ଚାରୂଣ୍ଯେତାନ୍ଯଥୈତାନି ପ୍ରଦଦୌ ସ ଵିଲୋଭଯନ ।। ୫-୧୯-
ତାପରେ, ଖୁସି ମୁହଁରେ ସେ ମାଳାକାର ଇଚ୍ଛାମତେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ।
ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାସୌ ମାଲାକାରୌ ନରୋତ୍ତମୌ । ଦଦୌ ପୁଷ୍ପାଣି ଚାରୂଣି ଗନ୍ଧଵନ୍ତ୍ଯମଲାନି ଚ ।। ୫-୧୯-
ପୁନି ପୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ମାଳାକାର ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ନିର୍ମଳ ଫୁଲ ଦେଲେ ।
ମାଲାକାରାଯ କୃଷ୍ଣୋଽପି ପ୍ରସନ୍ନଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵରାନ । ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ଵାଂ ମତୂସଂଶ୍ରଯା ଭଦ୍ର! ନ କଦାଚିତ୍ ପ୍ରହାସ୍ତଯି ।। ୫-୧୯-
ଖୁସି ହୋଇ କୃଷ୍ଣ ମାଳାକାରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ — 'ଭାଗ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ଭକ୍ତି କରିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଛାଡ଼ିବ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭମୟ ।'
ବଲହାନିର୍ନ ତେ ସୌମ୍ଯ! ଧନହାନିସ୍ଥଥୈଵ ଚ । ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ତାଵଜ୍ଵ ନ ନଶିଷ୍ଯତି ସନ୍ତତିଃ ।। ୫-୧୯-
'ତୁମର ଶକ୍ତି କେବେ କମିବ ନାହିଁ, ହେ ସାଧୁ; ଧନ ମଧ୍ୟ କମିବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ବଞ୍ଚିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ବଂଶ କେବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ ।'
ବୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିପୁଲାନ୍ ଭୋଗାଂସ୍ତମନ୍ତେ ମତୂପ୍ରସାଦଜମ୍ । ମମାନୁସ୍ମରଣାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଂ ଲୋକମଵାପ୍ସ୍ଯସି ।। ୫-୧୯-
'ତୁମେ ବହୁ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୋ ଦୟାରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ ।'
ଧର୍ମ୍ମେ ମନଶ୍ଵ ତେ ଭଦ୍ର!ସର୍ଵ୍ଵକାଲଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯୁଷ୍ମତ୍ସନ୍ତତିଜାତାନାଂ ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୯-
'ତୁମର ମନ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗି ରହୁ, ହେ ଶୁଭମୟ! ସମସ୍ତ ସମୟରେ ତୁମ ବଂଶର ସନ୍ତାନମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଥିବେ ।'
ନୋପସର୍ଗାଦିକଂ ଦୋଷଂ ଯୁଷ୍ମତ୍ସନ୍ତତିସମ୍ଭଵଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ମହାଭାଗ!ଯାଵତ୍ ସୂର୍ଯ୍ଯୋ ଧରିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୯-
'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ବଂଶର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ।'
ଇତୁକ୍ତ୍ଵା ତଦୂଗୃହାତ୍ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵସହାଯଵାନ୍ । ନିର୍ଜ୍ଜଗାମ ମୁନିଶ୍ଵେଷ୍ଠ! ମାଲାକାରେଣ ପୂଜିତଃ ।। ୫-୧୯-
ଏପରି କହି, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ କୃଷ୍ଣ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ମାଳାକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ!
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ରାଜମାର୍ଗେ ତତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ସାନୁଲେପନଭାଜନାମ୍ । ଦଦର୍ଶ କୁବ୍ଜାମାଯାଂତୀଂ ନଵଯୌଵନଗୋଚରାମ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ — ତାପରେ, ରାଜପଥରେ କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ — ଏକ ଯୁବତୀ କୁବ୍ଜା, ତିନି ଭାଣ୍ଡା ଉପଟା ନେଇ ଆସୁଛି, ତାର ଯୌବନ ଦୀପ୍ତି ଝଲମଲ କରୁଛି ।
ତାମାହ ଲଲିତଂ କୃଷ୍ଣଃ କସ୍ଯେଦମନୁଲେପନମ୍ । ଭଵତ୍ଯା ନୀଯତେ ସତ୍ଯଂ ଵଦେଂଦୀଵରଲୋଚନେ
କୃଷ୍ଣ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ପଚାରିଲେ — 'ଏହି ଉପଟା କାହା ପାଇଁ ନେଉଛ? ସତ୍ୟ କହ, ହେ ନୀଳ କମଳ ନୟନୀ ।'
ସକାମେନେଵ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ସାନୁରାଗା ହରିଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରାହ ସା ଲଲିତଂ କୁବ୍ଜା ତଦ୍ଦର୍ଶନବଲାତ୍କୃତା
ସେ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ମନରେ ଆନୁରାଗ ଜନ୍ମି, ଚାହିଁଥିବା ପରି, ମିଷ୍ଟି କଥାରେ କହିଲେ — କୁବ୍ଜା, ସେ ଦୃଶ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ।
କାଂତ କସ୍ମାନ୍ନ ଜାନାସି କଂସେନ ଵିନିଯୋଜିତାମ୍ । ନୈକଵକ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତାମନୁଲେପନକର୍ମଣି
'ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ କି? ମୁଁ କଂସଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ, ତିନିଠାରୁ ବାଙ୍କା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉପଟା ତିଆରି କାମରେ ।'
ନାନ୍ଯପିଷ୍ଟଂ ହି କଂସସ୍ଯ ପ୍ରୀତଯେ ହ୍ଯନୁଲେପନମ୍ । ଭଵାମ୍ଯହମତୀଵାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଧନଭାଜନମ୍
'କଂସଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉପଟା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଚାହିଁ ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ଧନର ମୁଖ୍ୟ ଭାଗୀ ।'
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ। ସୁଗଂଧମେତଦ୍ରା ଜାର୍ହଂ ରୁଚିରଂ ରୁଚିରାନନେ । ଆଵଯୋର୍ଗାତ୍ର ସଦୃଶଂ ଦୀଯତାମନୁଲେପନମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — 'ଏହି ଉପଟା ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଉତ୍ତମ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ; ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକି ଉପଟା ହୁଏ, ଦିଅ ।'
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦାହ ସା କୁବ୍ଜା ଗୃହ୍ଯତାମିତି ସାଦରମ୍ । ଅନୁଲେପନଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ଗାତ୍ରଯୋଗ୍ଯମଥୋଭଯୋଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ — ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁବ୍ଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ — 'ନିଅ', ଏବଂ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକି ଉପଟା ହୁଏ, ଦେଲେ ।
ଭକ୍ତିଚ୍ଛେଦାନୁଲିପ୍ତାଂଗୌ ତତସ୍ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ । ସେଂଦ୍ର ଚାପୌ ଵ୍ଯରାଜେତାଂ ସିତକୃଷ୍ଣାଵିଵାଂବୁଦୌ
ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଭକ୍ତିର ଧୂଳିରେ ଲିପ୍ତ ଦେହରେ, ଏକ ଧଳା ଏବଂ ଏକ କଳା ଧନୁଷ ଧରି, ଆକାଶରେ ଦୁଇଟି ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଚୁବୁକେ ଶୌରିରୁଲ୍ଲାପନ ଵିଧାନଵିତ୍ । ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ତୋଲଯାମାସ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲେନାଗ୍ରପାଣିନା
ତାପରେ ଶୌରି, ଚିକିତ୍ସା କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼କୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଟିପ୍ ପକାଇ ଧୀରେ ଉପରକୁ ଉଠେଇଲେ।