ଵିଶ୍ଵଂ ଭଵାନ୍ ସୃଜତି ସୂର୍ଯ୍ଯଗଭସ୍ତିରୂପୋଵିଶ୍ଵଞ୍ଚ ତେ ଗୁଣମଯୋଽଯମଜ! ପ୍ରପଞ୍ଚଃ । ରୂପଂ ପରଂ ସଦିତିଵାଚକମକ୍ଷରଂ ଯଜଜ୍ଞାନାତ୍ମନେ ସଦସତେ ପ୍ରଣାତୋଽସ୍ମି ତସ୍ମୈ ।। ୫-୧୮-
ତୁମେ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କର, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ରୂପରେ; ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମର ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପିତ। ସେଇ ପରମ ରୂପ, ଅକ୍ଷୟ ଭାବରେ ଯାହାକୁ 'ସତ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମା, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍—ସେଇ ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଅଁନମୋ ଵାସୁଦେଵାଯ ନମଃ ସଙ୍କର୍ଷଣାଯ ତେ । ପ୍ରଦ୍ଯୁ ମ୍ରାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମନିରୁଦ୍ଧାଯ ତେ ନମଃ ।। ୫-୧୮-
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵମନ୍ତର୍ଜଲେ ଵିଷ୍ଣୁମଭିଷ୍ଟୂଯ ସ ଯାଦଵଃ । ଅର୍ଜ୍ଜଯାମାସ ସର୍ଵ୍ଵେଶଂ ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପୈର୍ମନୋରମୈଃ ।। ୫-୧୯-
ଏପରିଭାବେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯାଦବ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଫୁଲ ଓ ଧୂପରେ ପୂଜା କଲେ।
ପରିତ୍ଯକ୍ତାନ୍ଯଵିଷଯୋ ମନସ୍ତତ୍ର ନିଵେଶ୍ଯ ସଃ । ବ୍ରହ୍ମଭୂତେ ଚିରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିରରାମ ସମାଧିତଃ ।। ୫-୧୯-
ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, ମନକୁ ସେଠାରେ ଲଗାଇ ଦେଲେ। ବହୁ ଦିନ ଧରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହି, ପରେ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ିଲେ।
କୃତକୃତ୍ଯମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନୋ ମହାମତିଃ । ଆଜଗାମ ରଥଂ ଭୂଯୋ ନିଗମ୍ଯ ଯମୁନାମ୍ଭସଃ ।। ୫-୧୯-
ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ନିଜ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଏହି ଭାବରେ, ଯମୁନା ନଦୀରୁ ବାହାରି, ପୁଣି ଗାଡ଼ି ପାଖକୁ ଗଲେ।
ରାମ-କୃଷ୍ଣୌ ଚ ଦଦୃଶେ ଯଥାପୂର୍ଵ୍ଵଂ ରଥେ ସ୍ଥିତୌ । ଵିସ୍ମିତାକ୍ଷସ୍ତଦାକ୍ରୂ ରସ୍ତଞ୍ଚ କୃଷ୍ଣୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୫-୧୯-
ସେ ଦେଖିଲେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବବତ୍ ଗାଡ଼ି ଉପରେ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି। ତାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିବା ଅକୃରଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ।
ନୂନଂ ତେ ଦୃଷ୍ଟମାଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯମକ୍ରୂର!ଯମୁନାଜଲେ । ଵିସ୍ମଯୋତୂଫୂଲ୍ଲନଯନୋ ଭଵାନ୍ ସଂଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଯତଃ ।। ୫-୧୯-
"ଅକୃର! ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଯମୁନା ଜଳରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖିଛ, କାରଣ ତୁମର ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଛି।"
ଅନ୍ତର୍ଜଲେ ଯଦାଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ତତ୍ର ମଯାଚ୍ଯୁତ! ତଦତ୍ରାପି ହି ପଶ୍ଯାମି ମୂତ୍ତିଂମତ୍ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ।। ୫-୧୯-
"ଅଚ୍ୟୁତ! ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଥିଲି, ସେଇ ଆକାରକୁ ଏଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖୁଛି।"
ଜଗଦେତନ୍ମହାଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯ ରୂପଂ ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତେନାଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଵରେଣାହଂ ଭଵତା କୃଷ୍ଣ!ସଙ୍ଗତଃ ।। ୫-୧୯-
"ହେ କୃଷ୍ଣ! ତୁମ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯାହାର ଆକାର, ସେଇ ତୁମ ସହିତ ମୋର ସଂଯୋଗ ହୋଇଛି।"
ତତ୍ କିମେତେନ ମଥୁରାଂ ଵ୍ରଜାମୋ ମଧୁସୂଦନ! ବିଭେମି କଂସାଦ୍ଧିଗ୍ ଜନ୍ମ ପରପିଣ୍ଡୋପଜୀଵିନାମ୍ ।। ୫-୧୯-
"ତେବେ, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ମଥୁରାକୁ ଯିବୁ କି? ମୁଁ କଂସଙ୍କୁ ଭୟ କରେ—ହାଏ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚିବା ଦୁଃଖ ଯେତେ!"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚୋଦଯାମାସ ତାନ୍ ହଯାନ୍ ଵାତରଂହସଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଵାତିସାଯାହ୍ର ସୋଽକ୍ରୂରୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୫-୧୯-
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚଳାଇଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଅକୃର ମଥୁରା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ମଥୁରାଂ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଞ୍ଚାହ ସ ଯାଦଵଃ । ପଦ୍ଭଯାଂ ଯାତଂ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯୋ ରଥେନୈକୋ ଵିଶାମ୍ଯହମ୍ ।। ୫-୧୯-
ମଥୁରାକୁ ଦେଖି, ସେ ଯାଦବ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକା ଗାଡ଼ିରେ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିରେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।"
ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭଯାଂ ନ ତଥା ଗୃହମ୍ । ଯୁଵଯୋର୍ହି କୃତେ ଵୃଦ୍ଧଃ ସ କଂସେନ ନିରସ୍ଯତେ ।। ୫-୧୯-
"ତୁମେ ମୋ ଘରକୁ ନୁହେଁ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ତୁମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ବୃଦ୍ଧ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛନ୍ତି।"
ଇତ୍ଯୁତ୍ତଵା ପ୍ରଵିଵେଶାଥ ସୋଽକୂରୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍ । ପ୍ରିଵଷ୍ଟୌ ରାମକୃଷ୍ଣୌ, ଚ ରାଜମାର୍ଗମୁପାଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ଏଭଳି କହି, ଅକୃର ମଥୁରା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ରାଜପଥ ଧାରି ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନରୈଶ୍ଵ ସାନନ୍ଦଂ ଲୋଚନୈରଭିଵୀକ୍ଷିତୌ । ଜଗ୍ମତୁଲୀଲଯା ଵୀରୌ ଦୃଫ୍ତୌ ବାଲଗଜାଵିଵ ।। ୫-୧୯-
ସେଇ ଦୁଇଁ ଶୂର, ଶିଶୁ ହାତୀ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ମଜବୁତ, ଖେଳମସ୍ତିରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଭ୍ରମମାଣୌ ତୁ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଜକଂ ରଙ୍ଗକାରକମ୍ । ଅଯାଚେତାଂ ସୁରୂପାଣି ଵାସାଂସି ରୁଚିରାନନୌ ।। ୫-୧୯-
ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଦୁଇଁଜଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ ଏକ ଧୋବି ଓ ରଙ୍ଗକାରକୁ ଦେଖି, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ମାଗିଲେ।
କଂସସ୍ଯ ରଜକଃ ସୋଽଥ ପ୍ରସାଦାରୂଢ଼ଵିସ୍ମଯଃ । ବହୂନ୍ଯାକ୍ଷେପଵାକ୍ଯାନି ପ୍ରାହୋଚ୍ଚୈ ରାମ-କେଶଵୌ ।। ୫-୧୯-
ସେ ଧୋବି, ଯିଏ କଂସଙ୍କ ଦାସ, ଅଭିମାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିଲା। ରାମ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଅନେକ କଠୋର କଥା କହିଲା।
ତତସ୍ତଲପ୍ରହାରେଣ କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ପାତଯାମାସ କାପେନ ରଜକସ୍ଯ ଶିରୋ ଭୁଵି ।। ୫-୧୯-
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଜୋର ମାଡ଼ ଦେଇ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଧୋବିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ହତ୍ଵାଦାଯ ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ପୀତନୀଲାମ୍ବରୌ ତତଃ । କୃଷ୍ଣ-ରାମୌ ମୁଦା ଯୁକ୍ତୌ ମାଲାକାରଗୃହଂ ଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ତାଙ୍କୁ ମାରି, ପୋଷାକ ନେଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ପୀତ ଓ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଆନନ୍ଦରେ ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଵିକାଶିନେତ୍ରଯୁଗଲୌ ମାଲାକାରୋଽତିଵିସ୍ମିତଃ । ଏତୌ କସ୍ଯ କୁତୋ ଵୈତୌ ମୈତ୍ରେଯାଚିନ୍ତଯତ୍ ତଦା ।। ୫-୧୯-
ମାଳାକାର, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହି ଦୁଇଁ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି?'"
ପୀତନୀଲାମ୍ବରଧରୌ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତିମନୋହରୌ । ସ ତର୍କଯାମାସ ତଦା ଭୁଵଂ ଦେଵାଵୁପାଗତୌ ।। ୫-୧୯-
ପୀତ ଓ ନୀଳ ଛତା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଖି, ସେ ସମୟରେ ସେ ଭାବିଲେ — ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତା, ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
ଵିକାଶିମୁଖପଦ୍ମାଭ୍ଯାଂ ତାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଯାଚିତଃ । ଭୁଵଂ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପସ୍ପର୍ଶ ଶିରସା ମହୀମ୍ ।। ୫-୧୯-
ଫୁଲ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା, ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେ ମଣିଷ ହାତ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶିର ଲଗାଇଲେ ।
ପ୍ରସାଦପରମୌ ନାଥୌ ମମ ଗେହମୁପାଗତୌ । ଧନ୍ଯୋଽହମର୍ଜ୍ଜଯିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯାହ ତୌ ମାଲ୍ଯଜୀଵକଃ ।। ୫-୧୯-
ମୋ ଘରକୁ ଦୟାଳୁ ପ୍ରଭୁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଧନ୍ୟ — ଏବେ ମୋ ଭଲ ହେବ ।' ଏପରି କହିଲେ ମାଳାକାର ।
ତତଃ ପ୍ରହ୍ଟଶ୍ଟଵଦନସ୍ତଯୋଃ ପୁଷ୍ପାଣି କାମତଃ । ଚାରୂଣ୍ଯେତାନ୍ଯଥୈତାନି ପ୍ରଦଦୌ ସ ଵିଲୋଭଯନ ।। ୫-୧୯-
ତାପରେ, ଖୁସି ମୁହଁରେ ସେ ମାଳାକାର ଇଚ୍ଛାମତେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ।
ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାସୌ ମାଲାକାରୌ ନରୋତ୍ତମୌ । ଦଦୌ ପୁଷ୍ପାଣି ଚାରୂଣି ଗନ୍ଧଵନ୍ତ୍ଯମଲାନି ଚ ।। ୫-୧୯-
ପୁନି ପୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ମାଳାକାର ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ନିର୍ମଳ ଫୁଲ ଦେଲେ ।
ମାଲାକାରାଯ କୃଷ୍ଣୋଽପି ପ୍ରସନ୍ନଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵରାନ । ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ଵାଂ ମତୂସଂଶ୍ରଯା ଭଦ୍ର! ନ କଦାଚିତ୍ ପ୍ରହାସ୍ତଯି ।। ୫-୧୯-
ଖୁସି ହୋଇ କୃଷ୍ଣ ମାଳାକାରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ — 'ଭାଗ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ଭକ୍ତି କରିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଛାଡ଼ିବ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭମୟ ।'
ବଲହାନିର୍ନ ତେ ସୌମ୍ଯ! ଧନହାନିସ୍ଥଥୈଵ ଚ । ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ତାଵଜ୍ଵ ନ ନଶିଷ୍ଯତି ସନ୍ତତିଃ ।। ୫-୧୯-
'ତୁମର ଶକ୍ତି କେବେ କମିବ ନାହିଁ, ହେ ସାଧୁ; ଧନ ମଧ୍ୟ କମିବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ବଞ୍ଚିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ବଂଶ କେବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ ।'
ବୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିପୁଲାନ୍ ଭୋଗାଂସ୍ତମନ୍ତେ ମତୂପ୍ରସାଦଜମ୍ । ମମାନୁସ୍ମରଣାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଂ ଲୋକମଵାପ୍ସ୍ଯସି ।। ୫-୧୯-
'ତୁମେ ବହୁ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୋ ଦୟାରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ ।'
ଧର୍ମ୍ମେ ମନଶ୍ଵ ତେ ଭଦ୍ର!ସର୍ଵ୍ଵକାଲଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯୁଷ୍ମତ୍ସନ୍ତତିଜାତାନାଂ ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୯-
'ତୁମର ମନ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗି ରହୁ, ହେ ଶୁଭମୟ! ସମସ୍ତ ସମୟରେ ତୁମ ବଂଶର ସନ୍ତାନମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଥିବେ ।'
ନୋପସର୍ଗାଦିକଂ ଦୋଷଂ ଯୁଷ୍ମତ୍ସନ୍ତତିସମ୍ଭଵଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ମହାଭାଗ!ଯାଵତ୍ ସୂର୍ଯ୍ଯୋ ଧରିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୯-
'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ବଂଶର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ।'