ନାରଦେ ଗତେ କୃଷ୍ଣସ୍ସହ ଗୋପୈସ୍ସଭାଜିତଃ । ଵିଵେଶ ଗୋକୁଲଂ ଗୋପୀନେତ୍ରପାନୈକଭାଜନମ୍
ନାରଦ ଯାଇଯିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଗୋକୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଗୋପିମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ଅକ୍ରୂରୋଽପି ଵିନିଷ୍କମ୍ଯ ସ୍ଯନ୍ଦନେନାଶୁଗାମିନା । କୃଷ୍ଣସନ୍ଦର୍ଶନାଯୈକଃ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଅକୃର ମଧ୍ୟ ଏକା ଏକା ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ବସି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଚାକ୍ରୂରୋ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମଯା । ଯୋଽହମଂଶାଵତୀର୍ଣାସ୍ଯ ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଚକ୍ରିଣଃ ।। ୫-୧୭-
ଅକୃର ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୋଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଆଉ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି, ଯିଏ ନିଜ ଅଂଶରେ ଭୂମିରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।'
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ସୁପ୍ରଭାତା ଚ ମେ ନିଶା । ଯଦୁନ୍ନଦାବ୍ଜପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵିଷ୍ଣୋଦ୍ର କ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ମୁଖମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ଆଜି ମୋ ରାତି ଶୁଭ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ଉନ୍ନତ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲେ ନେତ୍ରେ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲା ଗିରଃ । ଯନ୍ମେ ପରସ୍ପରାଲାପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୭-
ଆଜି ମୋ ଚକ୍ଷୁ ସଫଳ ହେଲା, ଆଜି ମୋ ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି, କାରଣ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ମୋ ଆଲୋଚନା ଘଟିବ।
ପାପଂ ହରତି ଯତ୍ ପୁଂସାଂ ସ୍ମୃତଂ ସଙ୍କଲ୍ପନାମଯମ୍ । ତତ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକନଯନଂ ଵିଷ୍ଣୋଦ୍ର କ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ମୁଖମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯିଏଙ୍କର ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ମରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୁହଁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ନିର୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ଵ ଯତୋ ଵେଦା ଵେଦାଙ୍ଗନ୍ଯଖିଲାନି ଚ । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ପ୍ରଂ ଧାମ ଧାମ୍ରାଂ ଭଗଵତୋ ମୁଖମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯାଠୁ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭଗବାନଙ୍କର ମୁହଁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ଯଜ୍ଞେଷୁ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଃ ପୁରୁଷୈଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଇଚ୍ଯତେ ଯୋଽଖିଲାଧାରସ୍ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଜଗତ୍ପାତିମ ।। ୫-୧୭-
ଯଜ୍ଞରେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବରେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବରେ, ସମସ୍ତର ଆଧାର ଭାବରେ ଯିଏ ପରିଚିତ, ସେ ଜଗତ୍ର ନାଥକୁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯମିନ୍ଦ୍ରୋ ଯଜ୍ଞାନାଂ ଶତେନାମରରାଜତାମ୍ । ଅଵାପ ତମନ୍ନାଦିମହଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି କେଶଵମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଇନ୍ଦ୍ର ଯିଏଙ୍କୁ ଏକଶ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରି ଅମରମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ, ସେ ଆଦିହୀନ କେଶବଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ନ ବ୍ରହ୍ମା ନେନ୍ଦ୍ର-ରୁଦ୍ରା-ଶ୍ଵି-ଵସ୍ଵା-ଦିତ୍ଯ-ମରୁଦୂଗଣାଃ । ଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଜାନନ୍ତି ସ୍ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯଙ୍ଗ ସ ମେ ହରିଃ ।। ୫-୧୭-
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ହରି ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ।
ସର୍ଵ୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵ୍ଵଵିତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଃ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତଃ । ଯୋ ଵିତତ୍ଯାତ୍ଯଯୋ ଵ୍ଯାପୀ ସ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମଯା ସହ ।। ୫-୧୭-
ଯିଏ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ସେ ମୋ ସହ କଥା କହିବେ।
ମତ୍ସ୍ଯ-କୂର୍ମ-ପରାହା-ଶ୍ଵ-ସିଂହରୂପାଦିଭିଃ ସ୍ଥିତିମ୍ । ଚକାର ଜଗତୋ ଯୋଽଜଃ ସୋଽଦ୍ଯ ମାମାଲପିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୭-
ଯିଏ ମାଛ, କୁର୍ମ, ବରା, ଅଶ୍ୱ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପରେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ସେ ଅଜ ଆଜି ମୋ ସହ କଥା କହିବେ।
ସାମ୍ପ୍ରତଞ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମୀ କାର୍ଯ୍ଯମାତ୍ମହ୍ଟଦି ସ୍ଥିତମ୍ । କର୍ତ୍ତୁ ମନୁଷ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଦେହଧୃଗଵ୍ଯଯଃ ।। ୫-୧୭-
ଏବେ ଜଗତ୍ର ନାଥ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେଇଛନ୍ତି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦେହ ଧରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି।
ଯୋଽନନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀଂ ଧତ୍ତେ ଶେଖରସ୍ଥିତିସଂସ୍ଥିତାମ୍ । ସୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଜଗତ୍ଯର୍ଥେ ମାମକ୍ରୂରେତି ଵକ୍ଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୭-
ଯିଏ ଅନନ୍ତ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଜଗତର ମାନେ ପାଇଁ ଅବତରିଛନ୍ତି; ସେ ମୋତେ 'ଅକୃର' ବୋଲି ଡାକିବେ।
ପିତୃ-ପୁତ୍ର-ସୁହ୍ଟଦୂ-ଭ୍ରାତୃ-ମାତୃ-ବନ୍ଧୁମଯୀମିମାମ୍ । ଯନ୍ମାଯାଂ ନାଲମୁତ୍ତର୍ତ୍ତୁ ଜଗତ୍ ନମୋ ନମଃ ।। ୫-୧୭-
ପିତା, ପୁତ୍ର, ସୁହୃଦ୍, ଭାଇ, ମା, ବନ୍ଧୁ ଆଦି ମିଶି ଏହି ମାୟାକୁ ଜଗତ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ।
ତରତ୍ଯଵିଦ୍ଯାଂ ଵିତତାଂ ହ୍ଟଦି ଯସ୍ମିନ୍ ନିଵେଶିତେ । ଯୋଗୀ ମାଯାମମେଯାଯ ତସ୍ମୈ ଵିଦ୍ଯାତ୍ମନେ ନମଃ ।। ୫-୧୭-
ଯାହାରେ ମନ ନିବେଶ କଲେ ବିସ୍ତୃତ ଅଜ୍ଞାନ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରାଯାଏ, ସେ ଅପରିମିତ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯଜ୍ଵିଭିର୍ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଵ ସାତ୍ଵତୈଃ । ଵେଦାନ୍ତଵେଦିଭିର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଯୋ ନତୋଽସ୍ମି ତମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବରେ, ସାତ୍ୱତମାନେ ବାସୁଦେବ ଭାବରେ, ବେଦାନ୍ତ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଯିଏଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠାରେ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯଥା ତତ୍ର ଜଗଦ୍ଧାମ୍ରି ଧାତର୍ଯ୍ଯୋତତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ସଦସତ୍ ତେନ ସତ୍ଯେନ ମଯ୍ଯସୌ ଯାତୁ ସୌମ୍ଯତାମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯେପରି ଜଗତର ନିବାସ ତାହାର ଆଧାରରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସତ ଓ ଅସତ ତାହାର ସତ୍ୟରେ ଆଧାରିତ, ସେ ମୋପାଇଁ କୃପା ଦେଖାନ୍ତୁ।
ସ୍ମୃତେ ସକଲକଲ୍ଯାଣ-ଭାଜନଂ ଯତ୍ର ଜାଯତେ । ପୁରୁଷସ୍ତମଜଂ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ହରିମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆସେ, ସେ ନିତ୍ୟ ଅଜ ରୂପୀ ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
ଇତ୍ଥଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମମାନସଃ । ଅକ୍ରୂରୋ ଗୋକୁଲ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିଞ୍ଚିତ୍ ସୂର୍ଯ୍ଯେ ଵିରାଜତି ।। ୫-୧୭-
ଏପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ମନ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରି, ଅକୃର ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିଛି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲା।
ସ ଦଦର୍ଶ ତଦା ତତ୍ର କୃଷ୍ଣାମାଦୋହନେ ଗଵାମ୍ । ଵତ୍ସମଧ୍ଯଗତଂ ଫୁଲ୍ଲନୀଲୋତୂପଲଦଲଚ୍ଛଵିମ୍ ।। ୫-୧୭-
ସେଠାରେ, ଗାଁ ଦୁହୁଁ ବେଳେ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଉଁସାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ, ଯାଙ୍କ ତ୍ୱଚା ଫୁଲିଥିବା ନୀଳ କମଳପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅସ୍ପଷ୍ଟପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କିତଵକ୍ଷସମ । ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁମାଯାମି-ତୁଙ୍ଗୋରଃସ୍ଥଲମୁନ୍ନସମ୍ ।। ୫-୧୭-
ତାଙ୍କ ଆଖି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କମଳପତ୍ର ପରି, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଲମ୍ବା ହାତ ଓ ଉଚ୍ଚ ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଛାତି ଥିଲା।
ସଵିଲାସସ୍ମିତାଧାରଂ ବ୍ରିଭ୍ରାଣଂ ମୁଖପଙ୍କଜମ୍ । ତୁଙ୍ଗରକ୍ତନଖଂ ପଦ୍ଭଯାଂ ଧରଣ୍ଯାଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।। ୫-୧୭-
ତାଙ୍କ ମୁହଁ କମଳପରି ହସର ଆଭା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଉଚ୍ଚ ଓ ଲାଲ ନଖ ସହିତ ଭୂମିରେ ଭଲଭାବେ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲା।
ଵିଭ୍ରାଣଂ ଵାସସୀ ପୀତେ ଵନ୍ଯପୁଷ୍ପାଵଭୂଷିତମ୍ । ସାଦ୍ରନୀଲଲତାହସ୍ତଂ ସିତାମ୍ଭୋଜାଵତଂସକମ୍ ।। ୫-୧୭-
ସେ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ନୀଳ ଲତା ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଧଳା କମଳ ଅଳଙ୍କାର ଥିଲା।
ହଂସକୁନ୍ଦେନ୍ଦୁଧଵଲ ନୀଲାମ୍ବରଧରଂ ଦ୍ରିଜ! ତସ୍ଯାନୁ ବଲଭଦ୍ରଞ୍ଚ ଦଦର୍ଶ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍ ।। ୫-୧୭-
ହଁସ, କୁନ୍ଦ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଓ ନୀଳ ଛାତି ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ ଠାରେ, ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ବଳଭଦ୍ର, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଦେଖାଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରାଶୁମୁନ୍ନତବାହ୍ଵ ସଂ ଵିକାଶିମୁଖପଙ୍କଜମ୍ । ମେଘମାଲାପରିଵୃତଂ କୈଲାସଦ୍ରିମିଵାପରମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଉଚ୍ଚ ହାତ ଉଠାଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ କମଳମୁଖ ନେଇ, ମେଘମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ କୈଳାଶ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକସଦୂକ୍ତସରୋଜଃ ସ ମହାମତିଃ । ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵ୍ଵାଙ୍ଗସ୍ତଦାକ୍ରୂ ରୋଽଭଵନ୍ମୁନେ ।। ୫-୧୭-
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ କମଳ ପରି ଖିଲିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଓ ସେ ଅତି ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଏତତ୍ ତତ୍ ପରମଂ ଘାମ ତଦେତତ୍ ପରମଂ ପଦମ୍ । ଭଗଵଦ୍ରାସୁଦେଵାଂଶୋ ଦ୍ରିଧା ଯୋଽଯମଵସ୍ଥିତଃ ।। ୫-୧୭-
ଏହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକ, ଏହିଏ ସର୍ବାଧିକ ଦଶା, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବିରାଜିତ।
ସାଫଲ୍ଯମକ୍ଷ୍ଣୋର୍ଯୁଗମେତଦତ୍ର ଦୃଷ୍ଟେ ଜଗଦ୍ଧାତରି ଯାତମୁଚ୍ଚେଃ । ଅପ୍ଯଙ୍ଗମେତଦୂ ଭଗଵତୂପ୍ରସାଦାଂଦୂ ଦତ୍ତେଽଙ୍ଗସଙ୍ଗ ଫଲଵନ୍ମମ ସ୍ଯାତ ।। ୫-୧୭-
ଏହି ଦୁଇ ଆଖି ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପାଳକଙ୍କୁ ଦେଖି ସଫଳ ହେଲା; ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ଦେହ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶର ଫଳ ଲାଭ କରୁ।
ଅପ୍ଯେଷ ପୂଷ୍ଠେ ମମ ହସ୍ତପଦ୍ମ କରିଷ୍ଯତି ଶ୍ରୀମଦନନ୍ତମୂର୍ତ୍ତିଃ । ଯସ୍ଯାଙ୍ଗ ଲିସ୍ପର୍ଶହତାଖିଲାଘୈଖାପ୍ଯତେ ସିଦ୍ଧିରନାଶଦୋଷା ।। ୫-୧୭-
ଏହି ଶ୍ରୀମୟ ଅନନ୍ତ ଦେହ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳିପରି କମଳହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପୃଷ୍ଠକୁ ଛୁଇଁବେ କି? ଯାହାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ ଓ ଅବିନାଶୀ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।