ଅଥାହାଂତର୍ହିତୋ ଵିପ୍ର ନାରଦୋ ଜଲଦେ ସ୍ଥିତଃ । କେଶିନଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସଃ
ତାପରେ ମୁଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାରଦ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ଦଢ଼ି ଥିଲି, କେଶୀକୁ ମୃତ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ସାଧୁସାଧୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଲୀଲଯୈଵ ଯଦଚ୍ଯୁତ । ନିହତୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା କେଶୀ କ୍ଲେଶଦସ୍ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ଯଗନ୍ନାଥ, ଭଲ କାମ କରିଛ! ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମର ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା କେଶୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଦେବମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିଲେ, ସେ ତୁମେ ମାରିଦେଲା।
ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସୁକୋହମତ୍ଯର୍ଥଂ ନରଵାଜିମହାହଵମ୍ । ଅଭୂତପୂର୍ଵମନ୍ଯତ୍ର ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସ୍ଵର୍ଗାଦିହାଗତଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମଣିଷ ଓ ଘୋଡ଼ାର ମହାଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ।
କର୍ମାଣ୍ଯଽତ୍ରାଵତାରେ ତେ କୃତାନି ମଧୁସୂଦନ । ଯାନି ତୈର୍ଵିସ୍ମିତଂ ଚେତସ୍ତୋଷମେତେନ ମେ ଗତମ୍
ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଅବତାରରେ ତୁମେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟମାନେ, ମୋ ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଛି।
ତୁରଂଗସ୍ଯାସ୍ଯ ଶକ୍ରୋପି କୃଷ୍ଣ ଦେଵାଶ୍ଚ ବିଭ୍ଯତି । ଧୁତକେସରଜାଲସ୍ଯ ହ୍ରେଷତୋଽଭ୍ରାଵଲୋକିନଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି, ମେଘ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, କେଶର ହଲାଇ ହୁଁହୁଁ କରୁଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଡରିଯାଇଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ।
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯୈଷ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହତଃ କେଶୀ ଜନାର୍ଦନ । ତସ୍ମାତ୍କେଶଵନାମ୍ନା ତ୍ଵଂ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କେଶୀକୁ ମାରିଦେଲା, ତେଣୁ ତୁମେ ଲୋକରେ 'କେଶବ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି କଂସଯୁଦ୍ଧେଽଧୁନା ପୁନଃ । ପରଶ୍ଵୋଽହଂ ସମେଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା କେଶିନିଷୂଦନ
ତୁମେ ଭଲ ରୁହ; ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି, କଂସ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁନି ଆସିବି; ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବି, କେଶୀ ନିଃସୂଦନ।
ଉଗ୍ରସେନସୁତେ କଂସେ ସାନୁଗେ ଵିନିପାତିତେ । ଭାରାଵତାରକର୍ତ୍ତା ତ୍ଵଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ପୃଥିଵୀଧର
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ପୁଅ କଂସ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବାକୁ, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିବା।
ତତ୍ରାନେକପ୍ରକାରାଣି ଯୁଦ୍ଧାନି ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତାମ୍ । ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯାନି ମଯା ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରଣୀତାନି ଜନାର୍ଦନ
ସେଠାରେ, ତୁମେ ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିବା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧ, ପୃଥିବୀରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୁଁ ସେମାନେ ଦେଖିବି।
ସୋଽହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଗୋଵିଂଦ ଦେଵକାର୍ଯଂ ମହତ୍କୃତମ୍ । ତ୍ଵଯୈଵ ଵିଦିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ଗୋବିନ୍ଦ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ସବୁ କଥା ତୁମେ ଜାଣିଛ; ଭଲ ହେଉ, ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି।
ନାରଦେ ଗତେ କୃଷ୍ଣସ୍ସହ ଗୋପୈସ୍ସଭାଜିତଃ । ଵିଵେଶ ଗୋକୁଲଂ ଗୋପୀନେତ୍ରପାନୈକଭାଜନମ୍
ନାରଦ ଯାଇଯିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଗୋକୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଗୋପିମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ଅକ୍ରୂରୋଽପି ଵିନିଷ୍କମ୍ଯ ସ୍ଯନ୍ଦନେନାଶୁଗାମିନା । କୃଷ୍ଣସନ୍ଦର୍ଶନାଯୈକଃ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଅକୃର ମଧ୍ୟ ଏକା ଏକା ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ବସି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଚାକ୍ରୂରୋ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମଯା । ଯୋଽହମଂଶାଵତୀର୍ଣାସ୍ଯ ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଚକ୍ରିଣଃ ।। ୫-୧୭-
ଅକୃର ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୋଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଆଉ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି, ଯିଏ ନିଜ ଅଂଶରେ ଭୂମିରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।'
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ସୁପ୍ରଭାତା ଚ ମେ ନିଶା । ଯଦୁନ୍ନଦାବ୍ଜପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵିଷ୍ଣୋଦ୍ର କ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ମୁଖମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ଆଜି ମୋ ରାତି ଶୁଭ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ଉନ୍ନତ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲେ ନେତ୍ରେ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲା ଗିରଃ । ଯନ୍ମେ ପରସ୍ପରାଲାପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୭-
ଆଜି ମୋ ଚକ୍ଷୁ ସଫଳ ହେଲା, ଆଜି ମୋ ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି, କାରଣ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ମୋ ଆଲୋଚନା ଘଟିବ।
ପାପଂ ହରତି ଯତ୍ ପୁଂସାଂ ସ୍ମୃତଂ ସଙ୍କଲ୍ପନାମଯମ୍ । ତତ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକନଯନଂ ଵିଷ୍ଣୋଦ୍ର କ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ମୁଖମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯିଏଙ୍କର ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ମରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୁହଁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ନିର୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ଵ ଯତୋ ଵେଦା ଵେଦାଙ୍ଗନ୍ଯଖିଲାନି ଚ । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ପ୍ରଂ ଧାମ ଧାମ୍ରାଂ ଭଗଵତୋ ମୁଖମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯାଠୁ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭଗବାନଙ୍କର ମୁହଁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ଯଜ୍ଞେଷୁ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଃ ପୁରୁଷୈଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଇଚ୍ଯତେ ଯୋଽଖିଲାଧାରସ୍ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଜଗତ୍ପାତିମ ।। ୫-୧୭-
ଯଜ୍ଞରେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବରେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବରେ, ସମସ୍ତର ଆଧାର ଭାବରେ ଯିଏ ପରିଚିତ, ସେ ଜଗତ୍ର ନାଥକୁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯମିନ୍ଦ୍ରୋ ଯଜ୍ଞାନାଂ ଶତେନାମରରାଜତାମ୍ । ଅଵାପ ତମନ୍ନାଦିମହଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି କେଶଵମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଇନ୍ଦ୍ର ଯିଏଙ୍କୁ ଏକଶ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରି ଅମରମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ, ସେ ଆଦିହୀନ କେଶବଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିବି।
ନ ବ୍ରହ୍ମା ନେନ୍ଦ୍ର-ରୁଦ୍ରା-ଶ୍ଵି-ଵସ୍ଵା-ଦିତ୍ଯ-ମରୁଦୂଗଣାଃ । ଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଜାନନ୍ତି ସ୍ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯଙ୍ଗ ସ ମେ ହରିଃ ।। ୫-୧୭-
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ହରି ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ।
ସର୍ଵ୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵ୍ଵଵିତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଃ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତଃ । ଯୋ ଵିତତ୍ଯାତ୍ଯଯୋ ଵ୍ଯାପୀ ସ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମଯା ସହ ।। ୫-୧୭-
ଯିଏ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ସେ ମୋ ସହ କଥା କହିବେ।
ମତ୍ସ୍ଯ-କୂର୍ମ-ପରାହା-ଶ୍ଵ-ସିଂହରୂପାଦିଭିଃ ସ୍ଥିତିମ୍ । ଚକାର ଜଗତୋ ଯୋଽଜଃ ସୋଽଦ୍ଯ ମାମାଲପିଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୭-
ଯିଏ ମାଛ, କୁର୍ମ, ବରା, ଅଶ୍ୱ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପରେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ସେ ଅଜ ଆଜି ମୋ ସହ କଥା କହିବେ।
ସାମ୍ପ୍ରତଞ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମୀ କାର୍ଯ୍ଯମାତ୍ମହ୍ଟଦି ସ୍ଥିତମ୍ । କର୍ତ୍ତୁ ମନୁଷ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଦେହଧୃଗଵ୍ଯଯଃ ।। ୫-୧୭-
ଏବେ ଜଗତ୍ର ନାଥ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେଇଛନ୍ତି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦେହ ଧରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି।
ଯୋଽନନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀଂ ଧତ୍ତେ ଶେଖରସ୍ଥିତିସଂସ୍ଥିତାମ୍ । ସୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଜଗତ୍ଯର୍ଥେ ମାମକ୍ରୂରେତି ଵକ୍ଷ୍ଯତି ।। ୫-୧୭-
ଯିଏ ଅନନ୍ତ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଜଗତର ମାନେ ପାଇଁ ଅବତରିଛନ୍ତି; ସେ ମୋତେ 'ଅକୃର' ବୋଲି ଡାକିବେ।
ପିତୃ-ପୁତ୍ର-ସୁହ୍ଟଦୂ-ଭ୍ରାତୃ-ମାତୃ-ବନ୍ଧୁମଯୀମିମାମ୍ । ଯନ୍ମାଯାଂ ନାଲମୁତ୍ତର୍ତ୍ତୁ ଜଗତ୍ ନମୋ ନମଃ ।। ୫-୧୭-
ପିତା, ପୁତ୍ର, ସୁହୃଦ୍, ଭାଇ, ମା, ବନ୍ଧୁ ଆଦି ମିଶି ଏହି ମାୟାକୁ ଜଗତ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ।
ତରତ୍ଯଵିଦ୍ଯାଂ ଵିତତାଂ ହ୍ଟଦି ଯସ୍ମିନ୍ ନିଵେଶିତେ । ଯୋଗୀ ମାଯାମମେଯାଯ ତସ୍ମୈ ଵିଦ୍ଯାତ୍ମନେ ନମଃ ।। ୫-୧୭-
ଯାହାରେ ମନ ନିବେଶ କଲେ ବିସ୍ତୃତ ଅଜ୍ଞାନ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରାଯାଏ, ସେ ଅପରିମିତ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯଜ୍ଵିଭିର୍ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଵ ସାତ୍ଵତୈଃ । ଵେଦାନ୍ତଵେଦିଭିର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଯୋ ନତୋଽସ୍ମି ତମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବରେ, ସାତ୍ୱତମାନେ ବାସୁଦେବ ଭାବରେ, ବେଦାନ୍ତ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଯିଏଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠାରେ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯଥା ତତ୍ର ଜଗଦ୍ଧାମ୍ରି ଧାତର୍ଯ୍ଯୋତତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ସଦସତ୍ ତେନ ସତ୍ଯେନ ମଯ୍ଯସୌ ଯାତୁ ସୌମ୍ଯତାମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯେପରି ଜଗତର ନିବାସ ତାହାର ଆଧାରରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସତ ଓ ଅସତ ତାହାର ସତ୍ୟରେ ଆଧାରିତ, ସେ ମୋପାଇଁ କୃପା ଦେଖାନ୍ତୁ।
ସ୍ମୃତେ ସକଲକଲ୍ଯାଣ-ଭାଜନଂ ଯତ୍ର ଜାଯତେ । ପୁରୁଷସ୍ତମଜଂ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ହରିମ୍ ।। ୫-୧୭-
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆସେ, ସେ ନିତ୍ୟ ଅଜ ରୂପୀ ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
ଇତ୍ଥଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମମାନସଃ । ଅକ୍ରୂରୋ ଗୋକୁଲ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିଞ୍ଚିତ୍ ସୂର୍ଯ୍ଯେ ଵିରାଜତି ।। ୫-୧୭-
ଏପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ମନ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରି, ଅକୃର ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିଛି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲା।