ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯାଲୋଚ୍ଯ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କଂସୋ ରାମଜନାର୍ଦନୌ । ହଂତୁଂ କୃତମର୍ତିଵୀରାଵକ୍ରୂରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟମନ କଂସ ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯାଦବବୀର ଅକୃରକୁ କଥା କହିଲା।
କଂସ ଉଵାଚ। ଭୋ ଭୋ ଦାନପତେ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ପ୍ରୀତଯେ ମମ । ଇତଃ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଗମ୍ଯତାଂ ନଂଦଗୋକୁଲମ୍
କଂସ କହିଲେ: 'ହେ ଦାନପତି, ମୋ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଯେ କହିଛି, ସେ କାମ କର; ଏଠାରୁ ରଥ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଅ।'
ଵସୁଦେଵ ସୁତୌ ତତ୍ର ଵିଷଣୋରଂଶସମୁଦ୍ଭଵୌ । ନାଶାଯ କିଲ ସଂଭୂତୌ ମମ ଦୁଷ୍ଟୌ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତଃ
ସେଠାରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ମୋ ନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଧନୁର୍ମହୋ ମମାପ୍ଯତ୍ର ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଆନେଯୌ ଭଵତା ଗତ୍ଵା ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧାଯ ତତ୍ର ତୌ
ମୋ ଧନୁର୍ମହୋତ୍ସବ ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ହେବ; ତୁମେ ଯାଇ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଣିଦିଅ।
ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକୌ ମଲ୍ଲୌ ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲୌ ମମ । ତାଭ୍ଯାଂ ସହାନଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଲୋକୋଽତ୍ର ପଶ୍ଯତୁ
ଚାଣୁର ଓ ମୁଷ୍ଟିକ, ମୋ ମଲ୍ଲମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ; ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବେ।
ଗଜଃ କୁଵଲଯାପୀଡୋ ମହାମାତ୍ରପ୍ରଚୋଦିତଃ । ସ ଵା ହନିଷ୍ଯତେ ପାପୌ ଵସୁଦେଵାତ୍ମଜୌ ଶିଶୂ
ମୋ ମହାମାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ କୁବଳୟାପୀଡ଼ ହାତୀ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଯେଉଁ ଏଉଁ ଶିଶୁ, ସେମାନେ ଆସିଲେ ମାରିଦେବ।
ତୌ ହତ୍ଵା ଵସୁଦେଵଂ ଚ ନଂଦଗୋପଂ ଚ ଦୁର୍ମତିମ୍ । ହନିଷ୍ଯେ ପିତରଂ ଚୈନମୁଗ୍ରସେନଂ ସୁଦୁର୍ମତିମ୍
ମୁଁ ଭସୁଦେବ ଓ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ଏହାପରେ ତାଙ୍କର ପିତା ଉଗ୍ରସେନ, ଯିଏ ଅତି ଦୁଷ୍ଟମନ, ସେଠିକୁ ମାରିଦେବି।
ତତସ୍ସମସ୍ତଗୋପାନାଂ ଗୋଧନାନ୍ଯଖିଲାନ୍ଯହମ୍ । ଵିତ୍ତଂ ଚାପହରିଷ୍ଯାମି ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ମଦ୍ଵଧୈଷିଣାମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନଙ୍କର ଗଈ ଓ ସମସ୍ତ ଧନ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେମାନେ ମୋ ନାଶ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବି।
ତ୍ଵାମୃତେ ଯାଦଵାଶ୍ଚୈତେ ଦ୍ଵିଷୋ ଦାନପତେ ମମ । ଏତେଷାଂ ଚ ଵଧାଯାହଂ ଯତିଷ୍ଯେଽନୁକ୍ରମାତ୍ତତଃ
ତୁମକୁ ଛାଡି, ଦାନପତି, ଏହି ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ମୋର ଶତ୍ରୁ; ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ଏକେକରି ନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ତଦା ନିଷ୍କଂଟକଂ ସର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯମେତଦଯାଦଵମ୍ । ପ୍ରସାଧିଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାନ୍ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଵୀର ଗମ୍ଯତାମ୍
ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ରାଜ୍ୟକୁ ନିର୍ବିଘ୍ନ କରି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି; ଏହିପାଇଁ, ବୀର, ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ତୁମେ ଯାଉ।
ଯଥା ଚ ମାହିଷଂ ସର୍ପିର୍ଦଧିଚାପ୍ଯୁପହାର୍ଯ ଵୈ । ଗୋପାସ୍ସମାନଯଂତ୍ଵାଶୁ ତଥା ଵାଚ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯା ଚ ତେ
ଯେପରି ମହିଷ ପାଇଁ ଘିଅ ଓ ଦହି ଶୀଘ୍ର ଆଣାଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ତୁମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣିବାକୁ କହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯାଜ୍ଞପ୍ତସ୍ତଦାଽକ୍ରୂରୋ ମହାଭାଗଵତୋ ଦ୍ଵିଜ । ପ୍ରୀତିମାନଭଵତ୍କୃଷ୍ଣଂ ଶ୍ଵୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ସତ୍ଵରଃ
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏପରି ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ପରେ, ଅକୃର, ମହାଭାଗବତ ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପରଦିନ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ରାଜାନଂ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଶୋଭନମ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ତତଃ ପୁର୍ଯ୍ଯା ମଥୁରାଯା ମଧୁପ୍ରିଯଃ
‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ସେ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ମଧୁପ୍ରିୟ ମଥୁରା ପୁରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଶ୍ରୀପରାଶର ଉଵାଚ । କେଶୀ ଚାପି ବଲୋଦଗ୍ରଃ କଂସଦୂତଃ ପ୍ରଚୋଦିତଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ନିଧନାକାଂକ୍ଷୀ ଵୃଂଦାଵନମୁପାଗମତ୍
ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: କେଶୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ କଂସଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଯାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ଖୁରକ୍ଷତଭୂପୃଷ୍ଠସ୍ସଟାକ୍ଷେପଧୁତାଂବୁଦଃ । ଦ୍ରୁତଵିକ୍ରାଂତଚଂଦ୍ରାର୍କମାର୍ଗୋ ଗୋପାନୁପାଦ୍ରଵତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଖୁରରେ ଭୂମିକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ପୁଛ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମେଘକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ଦୂତି ଦେଉଥିଲେ, ଗୋପମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ହେଷିତଶବ୍ଦେନ ଗୋପାଲା ଦୈତ୍ଯଵାଜିନଃ । ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଭଯସଂଵିଗ୍ନା ଗୋଵିଂଦଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ
ତାଙ୍କର ହେଷ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ, ଗୋପ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଘୋଡ଼ାର ରକ୍ଷକମାନେ, ଏବଂ ଭୟଭିତ ଗୋପିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତ୍ରାହିତ୍ରାହୀତି ଗୋଵିଂଦଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତତୋ ଵଚଃ । ସତୋଯଜଲଦଧ୍ଵାନଗଂଭୀରମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
‘ବଞ୍ଚାଉ, ବଞ୍ଚାଉ’ ଏହି ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଗୋବିନ୍ଦ ମେଘର ତାଡ଼ିର ଭଳି ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ଅଲଂ ତ୍ରାସେନ ଗୋପାଲାଃ କେଶିନଃ କିଂ ଭଯାତୁରୈଃ । ଭଵଦ୍ଭିର୍ଗୋପଜାତୀଯୈର୍ଵୀରଵୀର୍ଯଂ ଵିଲୋପ୍ଯତେ
ଗୋପମାନେ, ଏତେ ଭୟ କାହିଁକି? କେଶୀକୁ ଦେଖି ଏତେ ଭୟ କାହିଁକି? ଗୋପ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ତୁମମାନେ ଭୟରେ ନିଜର ସାହସ ହରାଇ ଯାଉଛ।
କିମନେନାଲ୍ପସାରେଣ ହେଷିତାଟୋପକାରିଣା । ଦୈତେଯବଲଵାହ୍ଯେନ ଵଲ୍ଗତା ଦୁଷ୍ଟଵାଜିନା
ଏହି ନିମ୍ନ ଜୀବ, ଯାହାର ହେଷ୍ଟାରେ କେବଳ ଭୟ ହୁଏ, ଦୈତ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଚାଲିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା, ଏହାରେ କଣ ଅଛି?
ଏହ୍ଯେହି ଦୁଷ୍ଟ କୃଷ୍ଣୋଽହଂ ପୂଷ୍ଣସ୍ତ୍ଵିଵ ପିନାକଧୃତ୍ । ପାତଯିଷ୍ଯାମି ଦଶନାନ୍ଵଦନାଦଖିଲାଂସ୍ତଵ
ଆସ, ଆସ, ଦୁଷ୍ଟ! ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ପୂଷ୍ଣ ପାଇଁ ପିନାକଧାରୀ ଭଳି; ତୋ ମୁଁହରୁ ସମସ୍ତ ଦାନ୍ତକୁ ମୁଁ ଫେଲିଦେବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଃ କେଶିନସ୍ସଂମୁଖଂ ଯଯୌ । ଵିଵୃତାସ୍ଯଶ୍ଚ ସୋପ୍ଯେନଂ ଦୈତେଯାଶ୍ଵ ଉପାଦ୍ରଵତ୍
ଏପରି କହି ହାତ ତାଳି ଦେଇ, ଗୋବିନ୍ଦ କେଶୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ; ଦୈତ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ବଡ଼ ମୁଁହ ଖୋଲି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ବାହୁମାଭୋଗିନଂ କୃତ୍ଵା ମୁଖେ ତସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ । ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ତଦା କେଶିନୋ ଦୁଷ୍ଟଵାଜିନଃ
ଜନାର୍ଦନ ନିଜ ବାହୁକୁ ଅଜଗର ଭଳି କରି, ଦୁଷ୍ଟ କେଶୀ ଘୋଡ଼ାର ମୁଁହ ଭିତରେ ଦେଇଦେଲେ।
କେଶିନୋ ଵଦନଂ ତେନ ଵିଶତା କୃଷ୍ଣବାହୁନା । ଶାତିତା ଦଶନାଃ ପେତୁଃ ସିତାବ୍ଭ୍ରାଵଯଵା ଇଵ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ କେଶୀଙ୍କ ମୁଁହ ଭିତରକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଧଳା ମେଘ ଖଣ୍ଡ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲା।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ବାହୁଃ କେଶିଦେହଗତୋ ଦ୍ଵିଜ । ଵିନାଶାଯ ଯଥା ଵ୍ଯାଧିରାସଂଭୂତେରୁପେକ୍ଷିତଃ
ଦ୍ୱିଜ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ କେଶୀଙ୍କ ଦେହ ଭିତରେ ଯିବା ପରେ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା, ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଅବହେଳା କଲେ ରୋଗ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଵିପାଟିତୋଷ୍ଠୋ ବହୁଲଂ ସଫେନଂ ରୁଧିରଂ ଵମନ୍ । ସୋକ୍ଷିଣୀ ଵିଵୃତେ ଚକ୍ରେ ଵିଶିଷ୍ଟେ ମୁକ୍ତବଂଧନେ
ତାଙ୍କର ଓଠ ଫାଟିଯାଇଥିଲା, ଫେନ ମିଶିତ ରକ୍ତ ବହୁତ ବେମାନେ ମୁହଁରୁ ବାହାରିଲା; ଚକ୍ଷୁ ଘୂରିଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଓ ଜିବ୍ହା ଖୋଲି ରହିଥିଲା, ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚେହେରା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜଘାନ ଧରଣୀଂ ପାଦୈଶ୍ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ସମୁତ୍ସୃଜନ୍ । ସ୍ଵେଦାର୍ଦ୍ର ଗାତ୍ରଶ୍ଶାଂତଶ୍ଚ ନିର୍ଯତ୍ନସ୍ସୋଽଭଵତ୍ତଦା
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପା ଦେଇ ଶକ୍ର ଓ ମୁତ୍ର ଛାଡିଦେଲା; ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଗଲା, ଶାନ୍ତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଗଲା।
ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯମହାରଂଧ୍ରସ୍ସୋଽସୁରଃ କୃଷ୍ଣବାହୁନା । ନିପାତିତୋ ଦ୍ଵିଧା ଭୂମୌ ଵୈଦ୍ଯୁତେନ ଯଥା ଦ୍ରୁମଃ
ଏହି ଦାନବ, ମୁହଁ ଓ ବଡ଼ ଗହ୍ବର ଖୋଲି ରହିଥିଲା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ହାତରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା, ବିଜୁଳି ଆଘାତରେ ଗଛ ଭାଗିଯାଇଥିବା ପରି।
ଦ୍ଵିପାଦେ ପୃଷ୍ଠପୁଚ୍ଛାର୍ଦ୍ଧେ ଶ୍ରଵଣୈକାକ୍ଷିନାସିକେ । କେଶିନସ୍ତେ ଦ୍ଵିଧା ଭୂତେ ଶକଲେ ଦ୍ଵେ ଵିରେଜତୁଃ
ଘୋଡ଼ାର ଦୁଇଟି ପା, ପିଠ ଓ ପୁଛର ଅର୍ଦ୍ଧ, ଏକ କାନ, ଏକ ଆଖି ଓ ଏକ ନାକ, ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଯିବା ପରେ, ଦୁଇ ଟି ଅଂଶ ଚମକୁଥିଲା।
ହତ୍ଵା ତୁ କେଶିନଂ କୃଷ୍ଣୋ ଗୋପଲୈର୍ମୁଦିତୈର୍ଵୃତଃ । ଅନାଯସ୍ତତନୁସ୍ସ୍ଵସ୍ଥୋ ହସଂସ୍ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥିଵାନ୍
କେଶୀକୁ ମାରିଦେବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଖୁସି ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଶରୀର ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ, ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋ ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଗୋପାଶ୍ଚ ହତେ କେଶିନି ଵିସ୍ମିତାଃ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷମନୁରାଗମନୋରମମ୍
ତାପରେ ଗୋପି ଓ ଗୋପମାନେ, କେଶୀର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯାହା ଭଲପାଇବାରେ ମନୋହର, ସ୍ତୁତି କରିଲେ।